از ولادت تا ولایت؛ فضائل امیرالمؤمنین (ع)

به گزارش خبرگزاری حوزه، به مناسبت فرخنده میلاد آسمان امامت و ولایت، امیرالمؤمنین علی علیه السلام، سخنرانی از حجت الاسلام و المسلمین سیدحسن عاملی در مورد فضایل آقا امیرالمومنین علیه السلام تقدیم شما فرهیختگان می شود.

در روایتی که جناب ابن‌ابی‌الحدید در شرح خود نقل کرده‌اند، آمده است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله هر سال در سالروز ولادت امیرالمؤمنین علیه‌السلام از خداوند متعال طلب یُمن و برکت می‌کردند.

این تعبیر بسیار ارزشمند است و نشان می‌دهد که خداوند متعال در ولادت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، هدایایی ویژه و برکاتی عظیم قرار داده است؛ برکاتی که هم برای عالم بشریت است و هم برای ما که یاد این حادثه را زنده نگه می‌داریم. این ولادت، نعمتی است که نباید به فراموشی سپرده شود. باید یاد کنیم که خداوند متعال چه عنایت عظیمی به بشریت ارزانی داشته است.

و آن یُمن و برکتی که ما نیز در چنین روزی از خداوند متعال درخواست می‌کنیم، همان چیزی است که خود خداوند آن را «اکبر» نامیده است:
«وَرِضوانٌ مِنَ اللهِ أکبر».

این مدال افتخار، این بالاترین نعمت و عنایت، آن است که خداوند از انسان راضی باشد. و این، بالاترین برکت است که به‌واسطه ولادت حضرت علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام نصیب عالم شده است.

در چنین روز مبارک و فرخنده‌ای، خوشحالیم که در کنار یکدیگر هستیم، جشن می‌گیریم و از امیرالمؤمنین یاد می‌کنیم؛ همان ذکری که خود عبادت است. آن‌گونه که گفته‌اند:
«گفت ابر و باد و مه و خورشید و فلک / کاتف شدند تا خوشنویسان علی بن ابی‌طالب شوند».

حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، بالاترین حجت الهی، معجزه رسالت خاتمیت و مجمع معجزات است؛ به‌درستی که ایشان «مدینة‌المعاجز» است. هرچه درباره فضائل آن حضرت سخن گفته شود، هرگز حق مطلب ادا نخواهد شد. هر کس در زندگی امیرالمؤمنین مطالعه کرده باشد، به‌روشنی درمی‌یابد که این شخصیت، شخصیتی زمینی نیست؛ گویی از پیشگاه خداوند آمده است، نه محصول مدرسه و تربیت معمول بشری.

در همین زمینه نقل شده است که مرحوم آیت‌الله العظمی اکبر مؤمنی، از مرحوم سید احمد خسروی شنیده بودند که می‌گفتند نسبت دادن عنوان «آیت‌الله العظمی» به هر کسی، محل تأمل است؛ چرا که خود امیرالمؤمنین علیه‌السلام «آیت» به معنای کامل کلمه است. آیت یعنی نشانه، یعنی قاب تصویر خداوند. و هیچ قاب و نشانه‌ای در عظمت، به پای امیرالمؤمنین نمی‌رسد. هر کس بخواهد خدا را بشناسد، صفات او را درک کند و جمال حق را مشاهده نماید، باید به امیرالمؤمنین رجوع کند.

قدرت روحی امیرالمؤمنین در مرتبه‌ای است که خود فرمودند:

«من عرف نفسه فقد عرف ربه».

و نیز فرمودند: «هر کس مرا شناخت، خدا را شناخته است». چرا که امیرالمؤمنین فهرست اسماء و صفات الهی است.

در اینجا وارد یکی از مهم‌ترین مباحث فضائل امیرالمؤمنین می‌شویم و آن، حوادثی است که در ولادت آن حضرت رخ داده است. حدود چهل معجزه قطعی و ثبت‌شده تاریخی در جریان ولادت ایشان اتفاق افتاده است.

این معجزات، تابلوهایی روشن در مسیر هدایت‌اند؛ چرا که خدای متعال، هدایت بشر را بدون نشانه و حجت رها نکرده است. این همان معنای «الحُجّة البالغة» است.

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: شما را بر راهی روشن رها کردم که شب آن همچون روز روشن است و هیچ‌کس عذری برای انحراف ندارد.

ولادت امیرالمؤمنین در خانه خدا، حادثه‌ای ساده و معمولی نیست؛ نه در گذشته سابقه دارد و نه در آینده تکرار خواهد شد. این حادثه، پیامی بزرگ دارد و تمام بحث ما بر محور همین پیام متمرکز است. این واقعه از آن دسته حجت‌هایی است که قابل تأویل نیست؛ همانند مخفی بودن قبر حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها که خود تابلویی بزرگ در مسیر تاریخ است.

امیرالمؤمنین، نخستین و آخرین نوزادی است که خداوند متعال، ولادت او را به پیامبرش تبریک گفته است. جبرئیل نازل شد و به رسول خدا خبر داد که زمان اعلان رسالت و آشکار شدن پرده‌های وحی نزدیک شده است و خداوند تو را به برادرت، وزیرت، دامادت و جانشینت مؤید ساخته است؛ کسی که با او پشت تو محکم شد و ذکر تو علنی گشت.

هر جمله از این تعابیر، خود کتابی مستقل می‌طلبد. بسیاری از فضائل امیرالمؤمنین، نه تنها در منابع شیعه، بلکه در منابع اهل‌سنت نقل شده است. همان‌گونه که بسیاری از فضائل حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها نیز از طریق اهل‌سنت روایت شده‌اند.

ولادت امیرالمؤمنین سه مرحله دارد:

مرحله نخست، حوادث پیش از تولد؛

مرحله دوم، وقایع داخل کعبه؛

و مرحله سوم، رخدادهای پس از خروج از خانه خدا.

در مرحله نخست، یک اصل مهم تربیتی مطرح است و آن «تناول از طعام بهشتی» است. اگر انسان بخواهد فرزندی صالح، نور چشم، و مایه عزت داشته باشد، باید مراقب پاکی رزق باشد. لقمه حرام و شبهه‌ناک، اثر مستقیم در نسل دارد. این اصل، در زندگی فاطمه بنت اسد و ابوطالب علیه‌السلام به‌وضوح دیده می‌شود.

در مرحله دوم، ورود فاطمه بنت اسد به بیت‌الله الحرام با ندای هاتف آسمانی انجام می‌شود؛ ندایی که دستور می‌دهد از راهی غیرعادی وارد شود. دیوار کعبه شکافته می‌شود؛ معجزه‌ای آشکار و غیرقابل انکار. این حادثه، عامدانه و در برابر دیدگان مردم رخ می‌دهد تا هیچ‌کس نتواند آن را انکار کند.

این ولادت عمداً در سیزدهم رجب، و در موسم حضور مشرکان، واقع شد تا این نشانه الهی رسانه‌ای شود و به گوش همگان برسد. خداوند متعال، پیش از تولد، خانه خود را برای این مولود آماده کرد.

سه روز اقامت فاطمه بنت اسد در کعبه، سرشار از اسرار الهی است؛ اسراری که بخشی از آن حتی از خود ایشان نیز پوشیده ماند. این سه روز، نشان‌دهنده جایگاه ویژه امیرالمؤمنین است؛ شخصیتی که در حریم خاص خداوند متولد شد.

پس از آن، بار دیگر دیوار شکافته می‌شود و فاطمه بنت اسد با نوزاد در آغوش، از همان موضع خارج می‌شود. در این هنگام، ندا می‌رسد که پیش از خروج، باید نام او تعیین شود. نام‌گذاری این مولود، به اراده مستقیم خداوند انجام می‌شود؛ چرا که خداوند، نام را بر اساس حقیقت وجودی می‌نهد.

خداوند فرمود: «من علیّ‌الأعلی هستم و نام او را علی می‌گذارم، تا در هیچ فضیلتی کسی بر او پیشی نگیرد».

و چنین شد که علی علیه‌السلام، در علم، تقوا، شجاعت، ایثار، عرفان و عبادت، بی‌همتا شد.

فلسفه ولادت در خانه خدا نیز همین است: علی از درون بیت خداست؛ محرم حریم الهی است و دین صاحب‌خانه را بهتر از هر کس می‌شناسد. از همین روست که رسول خدا مکرراً فرمودند: «دین را از علی بگیرید».

در منابع معتبر اهل‌سنت نیز آمده است که پیامبر فرمودند:

تو مرجع علمی امت پس از من هستی؛ هر چه تو بگویی، همان سخن من است و هر چه من بگویم، سخن خداست.

برای شنیدن دانلود صوت اینجا را کلیک کنید