به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، جلسه هفتگی اخلاق عمومی با عنوان «شرح دعای هشتم صحیفه سجادیه» روز چهارشنبه در مسجد مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) چیذر برگزار شد. در این نشست، آیتالله هاشمی علیا، تولیت و مؤسس مدرسه علمیه حضرت قائم(عج)، به تبیین فراز «وَ نَعُوذُ بِکَ… مِنْ مَعِیشَهٍ فِی شِدَّهٍ» از دعای شریف امام سجاد(ع) پرداخت.
وی در آغاز سخنان خود با اشاره به معنای «معیشت» در ادبیات دینی، گفت: معیشت به معنای حیات دنیوی انسان است و همزمان به ابزار و وسایل زندگی دنیا، از جمله مطعم، ملبس و مسکن اطلاق میشود. از اینرو، هنگامی که امام سجاد(ع) در این دعا میفرماید: «خدایا، به تو پناه میبریم از معیشتی که در شدت و سختی باشد»، مقصود صرفاً فقر مالی یا کمبود ظاهری نیست، بلکه نوعی از زندگی است که انسان در آن از عهده اداره امور گوناگون خود برنمیآید و در فشار دائمی قرار دارد.
آیتالله هاشمی علیا با اشاره به شرایط پیچیده زندگی در روزگار کنونی افزود: توجه به وضعیت زندگی امروز بهخوبی نشان میدهد که منظور امام سجاد(ع) چیست. انسان معاصر، حتی اگر از بسیاری امکانات مادی برخوردار باشد، باز هم در اضطراب و تنگناست؛ خانواده مطالباتی دارد، دوستان و اطرافیان انتظاراتی دارند، جامعه و محیط اجتماعی توقعاتی مطرح میکند، از سویی هوای نفس انسان را به سویی میکشاند و از سوی دیگر عقل و دین فرمانی دیگر میدهند. جمعکردن این اضداد در کنار یکدیگر، نیروی عظیمی میطلبد و چهبسا حتی بزرگان و اهل سلوک نیز در این میدان دچار لغزش شوند. به همین دلیل است که امام(ع) از هجوم چنین سختیهایی به خداوند پناه میبرد.
وی با مقایسه سبک زندگی گذشتگان و انسان امروز اظهار داشت: بسیاری از پیشینیان، با وجود فقر ظاهری و نبود امکانات گسترده، از آرامش بیشتری برخوردار بودند؛ زیرا قناعت، توکل و رضایت به تقدیر الهی در زندگی آنان پررنگتر بود. اما امروز، با وجود تنوع فراوان امکانات و رفاه ظاهری، اضطراب و نگرانی دائمی بر زندگیها سایه افکنده است و همین امر مصداق روشنی از «معیشت در شدت» به شمار میآید.
این استاد اخلاق با تأکید بر اینکه پناهگاه حقیقی انسان در همه عرصههای زندگی خداوند متعال است، تصریح کرد: انسان زمانی به پناهگاه پناه میبرد که خود از دفع بلا و خطر ناتوان باشد. در امور مادی، انسان ممکن است به مکان یا وسیلهای پناه ببرد، اما در حقیقت، هر پناهی جز خدا خود محتاج پناه الهی است. ازاینرو، امام سجاد(ع) در برابر همه سختیها، فشارهای نفسانی، وسوسههای شیطانی و بلاهای دنیا، تنها به خداوند پناه میبرد و این دقیقترین و عمیقترین نگاه توحیدی است.
آیتالله هاشمی علیا با تأکید بر اصل «ابتلا» در نظام الهی گفت: دنیا دار بلا و محل امتحان است. خداوند هرگز به بندگان خود ذرهای ظلم نمیکند و همه احکام و مقدراتش بر اساس حکمت و مصلحت است؛ اما بندگان را به انواع و اقسام ابتلائات میآزماید تا صادقان در ایمان از مدعیان جدا شوند.
وی با اشاره به آیه شریفه «أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لَا یُفْتَنُونَ» افزود: گمان نرود که صرف ادعای ایمان، انسان را از امتحان الهی معاف میکند.
وی ادامه داد: در این امتحانات، جوهره و حقیقت درونی انسان آشکار میشود. برخی افراد تا زمانی که زندگیشان در رفاه است، ظاهر دیندارانه دارند، اما با اندک تغییری در شرایط، دگرگون میشوند؛ گاه با رسیدن به ثروت دچار طغیان میشوند، چنانکه قرآن میفرماید: «إِنَّ الْإِنْسَانَ لَیَطْغَی أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَی»، و گاه با گرفتارشدن در فقر و سختی، ایمان و اعتماد خود به خدا، انبیا و دین را از دست میدهند. چه بسیار کسانی که در اثر همین فشارها، حتی نماز و عبادت را ترک کردهاند. اینها همه نشان میدهد که پایههای اعتقادی آنان استوار نبوده است.
تولیت مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) اظهار کرد: شرایط امروز جهان و جامعه انسانی، مصداق روشنی از فتنههای آخرالزمانی است؛ فتنههایی که روزبهروز پیچیدهتر و سختتر میشوند. در روایات آمده است که شدت این فتنهها بهگونهای است که انسان صبح مؤمن است و شب کافر میشود. این ابتلائات، منافقان را غربال میکند؛ کسانی که ایمان در دلشان ریشه ندوانده و اعتقادات سستی دارند، در این میدان کنار میروند و از دایره مؤمنان جدا میشوند. بهتعبیری، زمین از وجود آنان پاک میشود و در نهایت، مؤمنان واقعی باقی میمانند؛ کسانی که نه با مال طغیان میکنند و نه با سختیها از دین خدا دست میکشند.
وی افزود: در فتنههای آخرالزمان، برخی دین خود را به بهای اندکی از دنیا میفروشند؛ اما مؤمن حقیقی کسی است که در این تاریکیها ثابتقدم میماند و ارزشهای الهی را معامله نمیکند.
آیتالله هاشمی علیا در ادامه بیان کرد: بر اساس روایات، راحتی مطلق برای مؤمن در دنیا محال است و راحتی حقیقی او تنها پس از مرگ و در لقای الهی تحقق مییابد. بااینحال، امام صادق(ع) چهار امر را بهعنوان عوامل آرامش نسبی مؤمن در دنیا برشمردهاند: سکوت، خلوت، گرسنگی و سحرخیزی. این امور، ابزار تزکیه نفس، تصفیه روح و نورانیت قلباند و انسان را برای لقاء الهی آماده میکنند.
وی تأکید کرد: مؤمن باید رنجها و سختیهای دنیا را در چارچوب تربیت الهی ببیند و بداند که این ابتلائات برای پالایش و آمادهسازی اوست. اگر انسان بدون آمادگی معنوی به محضر الهی برسد، در برابر خداوند، ملائکه و اولیای الهی دچار خسران و سرافکندگی خواهد شد. مؤمن و متقی واقعی کسی است که در روزگار سختی و گشایش، حالش یکسان باشد؛ صابر در بلا و شاکر در نعمت، و هر دو را از جانب خدا و به خیر و مصلحت خود بداند.
این استاد اخلاق با اشاره به توصیهای از امام رضا(ع) خاطرنشان کرد: هنگامی که سختی و فشار بر انسان غلبه میکند، مداومت بر ذکر «یا رئوف و یا رحیم» موجب آرامش قلب و تسکین روح میشود. پناهبردن به خداوند در برابر «معیشت در شدت»، جوهره پیام دعای امام سجاد(ع) و راه نجات انسان در طوفانهای زندگی معاصر است.
انتهای پیام/
نظر شما