«سیّدة الإماء»؛ لقبی اعجازگونه برای مهدی‌شناسی و معرفت‌افزایی

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی دلیری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با تبریک به مناسبت فرا رسیدن سالروز میلاد منجی عالم بشریت، حضرت مهدی (عج)، اظهار داشت: شناخت مادر گرامی آن حضرت و فضایل ایشان، پنجره‌ای به سوی شناخت عمیق‌تر امام عصر(عج) و حکمت‌های الهی در دوران غیبت می‌ گشاید.

استاد حوزه افزود: در تاریخ بشریت، بانوان بزرگوار بسیاری بوده‌اند، اما جایگاه مادران معصومین (ع) و بانوان اهل‌ بیت (ع) مانند حضرت خدیجه(س)، حضرت زهرا (س)، بانوان کربلا و حضرت معصومه (س) منحصر به فرد و غیرقابل مقایسه است. در این میان، شخصیت ممتاز مادر امام زمان (عج) با ایمان راسخ، نجابت و شرافت نسبی که داشت، مورد عنایت خاص الهی و اهل‌ بیت (ع) قرار گرفت تا حامل نور الهی و مادر آخرین حجت خدا شود. زندگی ایشان، رویگردانی از تخت پادشاهی روم و گرایش به خاندان وحی، یکی از شگفت‌ترین رخدادهای تاریخ است.

۱. واسطه شناخت شخص امام (عج)

حجت الاسلام و المسلمین دلیری با بیان اینکه برترین واجب، «معرفت امام زمان» است، خاطرنشان کرد: در روایات فراوانی، پیامبر (ص) و ائمه(ع) بر این امر تأکید کرده‌اند. یکی از حکمت‌های الهی در دوران غیبت طولانی، ارائه نشانه ‌هایی روشن برای شناسایی بی ‌شبهۀ حجت خدا بوده است. یکی از این نشانه‌ های منحصر به فرد، نسبت دادن امام عصر (عج) به مادر بزرگوارشان با لقب‌هایی مانند «ابن سَیِّدَة الإماء؛ پسر سرور کنیزان» و «ابن خیَرَة الإماء؛ پسر برگزیدۀ کنیزان» است.

استاد حوزه با استناد به احادیث متعدد از ائمه طاهرین (ع) از جمله امام حسن مجتبی (ع)، امام صادق (ع)، امام کاظم (ع) و امام رضا (ع)، که در کتاب‌های معتبری مانند «غیبت نعمانی» گردآوری شده، تأکید کرد: این تأکید فراوان بر «کنیز بودن» مادر حضرت، چند کارکرد اعجازگونه داشته است:

1- رعایت تقیه: پنهان کردن هویت کامل امام(عج) برای حفظ جان ایشان.

2· نشانه‌ای بی‌همتا: ایجاد علامتی روشن که در طول تاریخ، مدعیان دروغین مهدویت که معمولاً از زنان آزاد متولد شده‌اند را رسوا کند. نمونه‌های تاریخی مانند «محمد بن عبدالله نفس زکیه» و «علی‌محمد باب» گواه این مدعاست.

3· هدایت شیعیان: جداسازی حق از باطل و نجات شیعیان از گمراهی. حتی در روایتی، امام صادق (ع) با استناد به همین ویژگی، ادعای مهدویت «محمد بن عبدالله» را رد می‌فرمایند.

4· اعجاز کلامی: نمایش هنر بیان اهل‌بیت(ع) در انتقال معانی عمیق در لفافه تقیه.

وی افزود: جالب توجه است که حتی دشمنان اهل ‌بیت (ع) مانند «مروان حمار» (آخرین خلیفه اموی) نیز به این ویژگی واقف بودند و از همین رو، ادعای مهدویت «نفس زکیه» را جدی نمی‌گرفتند. همچنین، در آستانه ظهور، ندای آسمانی امام (عج) را با نام پدر و مادرشان ندا خواهد داد تا شناسایی ایشان کامل شود.

۲. بانوی برگزیدۀ زمان خویش

حجت الاسلام و المسلمین دلیری خاطرنشان کرد: منقبت دوم حضرت نرجس (س) «برگزیدگی و سروری در میان زنان عصر خویش» است. واژه «سیّدة» به معنای بانو، سرآمد و والامقام، و «خیَرَة» به معنای برگزیده و بهترین است.

کارشناس دینی با اشاره به اینکه لقب «سیّدة النساء» به صورت مطلق تنها منحصر به حضرت فاطمه زهرا (س) است، توضیح داد: اما این عنوان به صورت نسبی (یعنی برترین زن زمانۀ خود) به بانوان بزرگ دیگری مانند حضرت مریم(س) در عصر خویش، حضرت شهربانو(س) و حضرت سکینه(س) نیز اطلاق شده است. بدین ترتیب، حضرت نرجس(س) به عنوان «سیّدة الإماء» والامقام‌ترین و بهترین کنیز زمان خود بودند و این، از افتخارات مشترک مادران ائمه(ع) است که هر یک، اسوه زنان عصر خویش بوده‌اند.

وی تصریح کرد: مطالعه این مناقب، نه تنها بر شناخت ما از امام عصر(عج) و مادر گرامیشان می‌افزاید، بلکه بصیرتی عمیق در برابر انحرافات و ادعاهای دروغین آخرالزمان به مؤمنان می‌بخشد.