نهج زندگی | دل، بی‌حکمت می‌میرد

خبرگزاری حوزه | امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام در نهج‌البلاغه می‌فرمایند:

«إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ، فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ [الْحِکْمَةِ] الْحِکَمِ.» (حکمت ۹۱)

همانا این دل‌ها همانند بدن‌ها افسرده می‌شوند، پس برای شادابی دلها، سخنان زیبای حکمت‌آمیز را بجویید.

شرح:

همان‌گونه که جسم انسان نیازمند توجه است، روح و جان او نیز از این توجه بی‌نیاز نیست.

غفلت، بر آیینه دل غبار نشانده و در صورت تداوم، دل را می‌میراند. آن نسیم رحمتی که این غبار را زدوده و باعث حیاتِ دل و جان می‌گردد، همان گوش‌سپردن به سخنان حکیمانه است.

ارزش این مطلب تا حدّی است که امیرالمؤمنین علیه‌السلام می‌فرمایند:

«مَا أَهْدَی اَلْمَرْءُ اَلْمُسْلِمُ عَلَی أَخِیهِ هَدِیَّةً أَفْضَلَ مِنْ کَلِمَةِ حِکْمَةٍ یَزِیدُهُ اَللَّهُ بِهَا هُدًی وَ یَرُدُّهُ عَنْ رَدًی.» (بحارالانوار، ج ۲، ص ۲۵)

بهترین هدیه‌ای که انسانِ مسلمان به برادر خود می‌دهد، سخن حکیمانه‌ای است که خداوند به سبب آن بر هدایت او بیفزاید و از هلاکت بازش دارد.

از سوی دیگر، همواره باید ظرفِ روح و جانِ خویش را آماده و مهیّای پذیرش سخنان حکیمانه نشان دهیم، چرا که در غیر این صورت، این هدیه الهی (= حکمت) در جان و دل ما نفوذ نخواهد کرد.

لذاست که امام علی علیه‌السلام در بیانی دیگر، اینگونه هشدار می‌دهند:

«غَیْرُ مُنْتَفِعٍ بِالْعِظَاتِ قَلْبٌ مُتَعَلِّقٌ بِالشَّهَوَاتِ.» (غررالحکم، ج ۱، ص ۴۷۲)

دلی که در بند شهوات است، از پند و اندرزها سودی نصیبش نمی‌شود.

بنابراین راه رسیدن به آرامشِ دل و جان، همانا رهایی از تعلقات دنیوی است؛ تنها در این صورت است که سفره دل و جانِ ما، مهیّای پذیرش مائده الهی می‌گردد.

تهیه شده در سرویس علمی-فرهنگی خبرگزاری حوزه