به گزارش سرویس بین الملل «خبرگزاری حوزه»، امروز ۲۳ بهمن جلسه عصرگاهی (پایانی) دومین روز از پیشنشست نخستین همایش علمی بزرگداشت هزاره حوزه علمیه نجف اشرف، با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و با ارائه دو پژوهش بینالمللی، سخنرانی هیئتهای خارجی و کمیته برگزارکننده، و آیین تقدیر از پژوهشگران به کار خود پایان داد.
پژوهش نخست: «نزدیک بود حاکم شود»؛ مناظرههای امیر مؤمنان امام علی علیهالسلام با اعضای شورای تعیین خلافت در میراث سنی و شیعی
این پژوهش به قلم دکتر نبیل حسین از آمریکا، به بررسی روایت مندرج در کتاب «أمالی» شیخ طوسی پرداخته است؛ روایتی که در آن امام علی علیهالسلام پنج نفر از اعضای شورای تعیینشده از سوی عمر بن خطاب را به اعتراف به برتری مقام، رفعت منزلت و امتیاز خود بر دیگران ملزم میکند.
همچنین بخوانید:
بزرگداشت هزاره حوزه علمیه نجف آغاز شد؛ تأکید بر احیای میراث شیخ طوسی
پژوهشگر توضیح میدهد که پس از درگذشت عمر بن خطاب، شورای ششنفرهای از صحابه برای انتخاب خلیفه سوم تشکیل شد. روایات موجود در منابع اهلسنت و شیعه حاکی از آن است که میان امام علی علیهالسلام و اعضای شورا گفتوگو و احتجاجی رخ داده که در آن حضرت بر شایستگی بیشتر خود برای خلافت تأکید کرده است.
این احتجاج زمانی صورت گرفت که عبدالرحمن بن عوف به امام علی علیهالسلام پیشنهاد پذیرش حکومت مسلمانان را مشروط به پایبندی به «قرآن کریم، سنت نبوی و سیره شیخین» داد. امام این شرط را نپذیرفت، اما عثمان بن عفان آن را قبول کرد.
بر اساس یافتههای این پژوهش، برخی از علمای اهلسنت تنها بخشهای کوتاه و اندکی از روایت عمرو بن حمّاد قنّاد (متوفای ۲۲۲ق/۸۳۷م) را نقل کردهاند، در حالی که شیخ طوسی در کتاب «الأمالی» این روایت را بهصورت کامل یا نزدیک به کامل آورده است.
پژوهش دوم: «مصباح المتهجّد» شیخ طوسی و تأثیر آن در میراث علمی شیعه
فینی خیتیا، پژوهشگر آمریکایی، در این تحقیق به بررسی دو بُعد اساسی مرتبط با کتاب «مصباح المتهجّد» شیخ طوسی پرداخته است:
بُعد نخست: بررسی چگونگی دریافت و انتقال این متن در طول تاریخ؛ از جمله روایت آن، گردش نسخهها و دستنویسها. این مطالعه نشان میدهد که میراث بنیادین این کتاب در اجازات فراوان و حاشیهنویسیهای بسیار زودهنگام، از زمان تألیف تا دوره صفوی، بهروشنی قابل مشاهده است. این امر حاکی از اهمیت بسیار بالا و جایگاه مورد اعتماد این کتاب نزد عالمان شیعه در طول قرون است.
بُعد دوم: روشنساختن برخی از موضوعات برجسته موجود در متن؛ بهویژه تعادل میان عبادت خداوند متعال و اظهار محبت و ولایت نسبت به چهارده معصوم علیهمالسلام. به گفته پژوهشگر، درهمتنیدگی دقیق میان موضوعات و گونههای مختلف اعمال عبادی در سراسر مصباح، نشاندهنده نقش ملموس این کتاب در ساختن سبک زندگی عبادی شیعیان در هزار سال پس از تألیف آن است.
پژوهشگر تأکید میکند که «مصباح المتهجّد» بهطور آشکار در شکلدهی به برداشت ویژهای از تقوای شیعی نقش داشته و نوعی سبک زندگی دینی را ـ هم برای عموم مردم و هم برای عالمان شیعه ـ پرورش داده است؛ سبکی که بر اساس ساعات، روزها و ماهها تنظیم شده و نظمی عبادی مشخص را ارائه میدهد.
سخنرانی هیئتهای خارجی و کمیته برگزارکننده
این همایش شاهد ایراد سخن پایانی از سوی هیئتهای شرکتکننده از خارج عراق بود. آنان ضمن سپاسگزاری از حُسن استقبال و میزبانی، تلاشهای علمی و سازمانی انجامشده برای موفقیت این رویداد را ستودند و بر اهمیت تداوم ارتباط علمی میان مؤسسات و مراکز پژوهشی تأکید کردند.
کمیته برگزارکننده کنفرانس نیز در سخن پایانی خود به مهمترین مراحل آمادهسازی و تدارک اشاره کرد و همکاریهای ثمربخش میان نهادهای پشتیبان و کمیتههای فعال را مرور نمود. این کمیته ضمن ستایش از مشارکت مؤثر پژوهشگران و میهمانان، ابراز امیدواری کرد که دستاوردهای کنفرانس در خدمت حرکت علمی قرار گیرد.
تقدیر از پژوهشگران شرکتکننده
در ادامه جلسه، آستان مقدس حضرت عباس علیهالسلام طی مراسمی ویژه از پژوهشگران شرکتکننده در نشستهای علمی تقدیر به عمل آورد. این اقدام در راستای پاسداشت تلاشهای آنان در تدوین مطالعات و تحقیقات علمی صورت گرفت؛ پژوهشهایی که با غنای محتوایی خود، ابعاد فکری و معرفتی عنوان کنفرانس را برجسته ساخته و بر غنای علمی آن افزودند.
در این مراسم، بر اهمیت نقش پژوهشگران در تقویت حرکت علمی و احیای میراث فکری حوزه نجف اشرف تأکید شد و تلاشهای آنان بهعنوان سرمایهای ماندگار برای آینده پژوهشهای اسلامی مورد ستایش قرار گرفت. همچنین این تکریم، نشانهای از اهتمام برگزارکنندگان به پاسداشت جایگاه علمی و معنوی محققان و ارجگذاری به زحمات آنان در مسیر خدمت به دانش و فرهنگ اسلامی بود.
نظر شما