دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ۰۹:۱۹
علامه عسکری با استناد به منابع اهل‌سنت، ماجرای سقیفه را بازخوانی می‌کند

حوزه/ کتاب «سقیفه» علامه عسکری با تکیه بر منابع اهل سنت نشان می‌دهد که دسیسه غصب خلافت نه پس از رحلت پیامبر (ص)، بلکه در زمان حیات آن حضرت آغاز شد و از سقیفه بنی ساعده تا غصب فدک و هجوم به خانه حضرت زهرا (س) امتداد یافت.

خبرگزاری حوزه | اگر غصب خلافت را نقطه‌ای پس از رحلت پیامبر (ص) بدانیم، بخش بزرگی از حقیقت را از دست داده‌ایم؛ علامه عسکری با تکیه بر منابع اهل سنت، ریشه‌های این دسیسه را در زمان حیات آن حضرت می‌جوید و این نوشته روایت همین کشف است.

موضوع: برداشت‌هایی از کتاب سقیفه علامه عسکری (از غصب خلافت تا غصب فدک)

پیش از بررسی این کتاب، باید گفت حضرت علامه با تکیه بر منابع اهل سنت، حقیقتی بزرگ از زمان حیات پیامبر اکرم (ص) را کشف می‌کند: دسیسه شکل‌گیری خلافت، نه بعد از رحلت پیامبر، بلکه در زمان حیات آن حضرت آغاز شد؛ غصب خلافت از همان زمان شروع شد و به ماجرای کربلا و قتل سیدالشهدا ختم گردید.

بخش اول

در بخش اولیه کتاب که در سه قسمت بحث و گفتگو می‌شود، در قسمت اول علامه راز غصب منصب خلافت توسط خلفای غاصب را افشا می‌کند: پیامبر اکرم (ص) این راز را به حفصه، همسر رسول الله، اعلام می‌نماید؛ ولی حفصه آن راز را بلافاصله به عایشه، همسر دیگر پیامبر، بازگو می‌کند و عایشه نیز به همین ترتیب آن را به ابوبکر و ابوبکر به عمر افشا می‌کند.

در قسمت دوم که مربوط به اواخر عمر پیامبر (ص) است و پیامبر در بستر بیماری به سر می‌برد، حضرت در همان حال به اسامه، جوان ۱۸ ساله، دستور می‌دهد که به سمت روم حرکت کند؛ اما این کلام رسول الله در همان ابتدا با نافرمانی بعضی از صحابه، از جمله عمر، روبه‌رو شد که حاضر نبودند تحت فرمان یک جوان ۱۸ ساله بروند و به این بهانه که بیماری بر پیامبر غلبه کرده است، از فرمان سر باز زدند. این امر که با ناراحتی شدید پیامبر مواجه گردید، موجب حذف وصی در اواخر عمر آن حضرت هم شد.

در قسمت پایانی این بخش، علامه به غفلت عمومی از تجهیز پیکر پیامبر اشاره می‌کند که اکثر صحابه به بهانه لشکر اسامه یا مشغول به امور دیگر بودند؛ گروهی از مهاجران برای تصاحب قدرت به سقیفه بنی ساعده شتافتند.

بخش دوم

به محض انتشار خبر رحلت پیامبر، انصار که عمدتاً از قبیله خزرج بودند، در محلی به نام سقیفه بنی ساعده جمع شدند تا سعد بن عباده را به عنوان خلیفه تعیین کنند. با خبر اجتماع انصار، ابوبکر، عمر و ابوعبیده جراح به همراه گروهی از مهاجران به سرعت به سقیفه رفتند تا ماجرا را به نفع خود به پایان برسانند. ابوبکر با استناد به جمله «پیشوایان از قریش هستند» قضیه را به نفع خود تمام کرد.انصار جانشینی ابوبکر را قبول نمی‌کردند اما در آن جلسه به یکباره عمر بن خطاب دست ابوبکر را به نشانه بیعت با او گرفت. قبیله اسلم که بادیه‌نشین بودند و بیرون مدینه زندگی می‌کردند، نقش کلیدی در تحمیل این بیعت داشتند.

بخش سوم

سقیفه با اعتراض شدید چهره‌های شاخص اسلام مواجه شد؛ تا آنجایی که سلمان گفت: «به خیر کمی رسیدید و معدن خیر را از دست دادید. مرد سال‌مند را برگزیدید و خانواده پیامبر را رها کردید.» ابوذر غفاری، مقداد، عمار یاسر و حتی عباس عموی پیامبر و فضل بن عباس نیز به این حرکت اعتراض کردند. در ادامه ابن عباس در گفتگو با عمر یادآوری کرد که پیامبر (ص) فرموده بود: «اگر عرب حکومت را به غیر از ما بسپارد، دچار اختلاف خواهند شد.» اما دستگاه خلافت با تهدید و طمع‌ورزی این صداها را خاموش کرد.

طولی نکشید که یکی از مهم‌ترین و تلخ‌ترین بخش‌های تاریخ سقیفه، یعنی هجوم به خانه حضرت زهرا (س)، شکل گرفت. علامه عسکری با استناد به منابع معتبری مانند انساب الاشراف بلاذری، تاریخ طبری و الامامة السیاسیة، بیان دقیقی از این هجوم ارائه می‌دهد. ابوبکر دستور داده بود کسانی که در خانه امیرالمؤمنین و حضرت زهرا (علیهما السلام) بودند، از جمله عباس، سلمان، مقداد، ابوذر و زبیر، را به مسجد بیاورند. عمر با شعله آتش به در خانه آمد و تهدید کرد.

دستگاه خلافت برای اینکه بازوی مقاومت اهل بیت را بشکند و حامیان آن‌ها را پراکنده سازد، از ابزارهای اقتصادی استفاده کرد. فدک که پیامبر طبق آیه «و آت ذی القربی حقه» به حضرت زهرا (س) بخشیده بود، غصب شد. آن‌ها حضرت زهرا را از ارث ممنوع می‌دانستند و به این بهانه که ابوبکر تراشیده بود، به حدیث «ما انبیا ارث نمی‌گذاریم» استناد کردند که خلاف نص صریح قرآن بود (ماجرای ارث بردن سلیمان از داوود).

این فشار باعث شد بسیاری از حامیان امیرالمؤمنین یا خانه‌نشین شوند یا برای گذران زندگی به شهرهای دیگر مهاجرت کنند. اما حضرت زهرا (س) در خطبه‌ای که خطیبانه‌ترین خطبه تاکنون به شمار می‌رود و هنوز بسیاری از فصحا و بلغا در فصاحت و بلاغت آن مانده‌اند، با لحنی کوبنده این انحراف را افشا کرد.

امین مختاری

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha