به گزارش خبرگزاری حوزه، دکتر ایزانلو در نشست «بیان مطالبات اساتید اقتصاد اسلامی از دولت چهاردهم» که با حضور دکتر زمانیان، معاون وزیر اقتصاد برگزار شد، به بیان دغدغههای خود درباره سیاستهای ارزی، وضعیت سرمایه در گردش تولید و روند صادرات پرداخت.
تناقض در روایت سیاستهای ارزی
وی با اشاره به اظهارات پیشین مسئولان اقتصادی در نشستهای عمومی، اظهار داشت: روایتی که درباره شوک ارزی زمستان ۱۴۰۴ ارائه شد، مبتنی بر «اجبار و بنبست سیستمی» بود؛ گویی کشور ناچار به اتخاذ این تصمیم بوده است. این در حالی است که برخی توضیحات بعدی درباره وضعیت تأمین کالاها با آن روایت سازگار به نظر نمیرسد.
استاد دانشگاه افزود: در موضوع ارز ترجیحی برخی کالاها از جمله برنج، تغییر سیاست بهگونهای اجرا شد که واردکننده در شرایط بلاتکلیفی قرار گرفت؛ طبیعی است در چنین فضایی، فعال اقتصادی رفتار احتیاطی یا سوداگرانه در پیش بگیرد که خود میتواند به افزایش نرخها در بازار رسمی و غیررسمی دامن بزند.
فشار معیشتی و مطالبه انتشار شفاف گزارشها
ایزانلو با اشاره به افزایش محسوس قیمت کالاهای مصرفی اظهار داشت: جامعه اثر سیاستها را در سفره خود میبیند. اگر دولت برای این تصمیمات پیوست کارشناسی دارد، باید بهصورت شفاف منتشر شود. محاسبه تورم مستقیم بدون توجه به آثار غیرمستقیم و زنجیرهای، تصویر دقیقی از واقعیت ارائه نمیدهد.
وی تأکید کرد: لازم است آثار سیاستهای ارزی بر هزینه تولید، سرمایه در گردش بنگاهها و ساختار قیمتها بهصورت مستند و علنی ارائه شود.
مشکل سرمایه در گردش تولید
ایزانلو با اشاره به بررسیهای میدانی در برخی صنایع از جمله روغن، مرغ و صنایع پاییندستی گفت: بسیاری از بنگاهها با مشکل جدی سرمایه در گردش مواجهاند و دریافت تسهیلات بانکی نیز عمدتاً برای بقاست، نه توسعه. به تعبیر وی، طی یک دهه اخیر، بخش مهمی از وامگیری بنگاهها صرف جلوگیری از توقف فعالیت شده است.
استاد دانشگاه افزود: با کاهش سرمایهگذاری و فرسودگی تجهیزات، توان نوسازی خطوط تولید کاهش یافته و این مسئله در میانمدت به افت بهرهوری و تشدید تورم منجر خواهد شد.
سودآوری فروش داخلی و تضعیف صادرات
پژوهشگر اقتصادی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت برخی صنایع بزرگ از جمله پتروشیمی و فولاد اشاره کرد و گفت: در شرایط فعلی، به دلیل سازوکار قیمتگذاری و محدودیت واردات، برخی تولیدکنندگان داخلی امکان فروش محصولات خود را با نرخی بالاتر از قیمت صادراتی دارند.
وی افزود: وقتی یک تولیدکننده میتواند محصول خود را در بازار داخل با قیمتی بالاتر از نرخ صادراتی عرضه کند، طبیعی است که انگیزه صادرات کاهش مییابد و سیاست توسعه صادرات عملاً تضعیف میشود.
ایزانلو تأکید کرد: گزارشهایی که کاهش صادرات در برخی بخشها را نشان میدهد، باید با تحلیل سازوکارهای داخلی قیمتگذاری و رقابت همراه باشد، نه صرفاً آمارهای مقایسهای سالانه.
ضرورت بازنگری در سازوکارهای سیاستی
وی با اشاره به فرآیند تصمیمگیریهای اقتصادی، خواستار گشودن فضای کارشناسی و بهرهگیری از دیدگاههای متنوع شد و گفت: سیاستگذاری اقتصادی نیازمند گفتوگوی مستمر با دانشگاه و بدنه علمی کشور است.
ایزانلو تأکید کرد: هدف جامعه علمی تقابل با دولت نیست، بلکه کمک به اصلاح مسیرها و جلوگیری از تعمیق مشکلات تولید و معیشت مردم است.
به گفته وی، اگر ارزیابی دقیق از پیامدهای سیاستها صورت نگیرد، فاصله میان روایت رسمی و واقعیت اقتصادی جامعه افزایش خواهد یافت.
ایزانلو در ادامه این نشست، به نقد مبانی نظری سیاستهای ارزی و مقایسه آن با تجربه سایر کشورها پرداخت و با اشاره به برخی رویکردهای رایج در اقتصاد متعارف گفت: اگر دانشجویی بدون طی مراحل آموزشی منسجم و بدون آشنایی عمیق با مفاهیم پایه اقتصاد خرد، مستقیماً با نظریههای پیشرفته قیمت مواجه شود، ممکن است همه پدیدههای اجتماعی را صرفاً با منطق قیمت تحلیل کند.
روایت متفاوت از شوک ارزی
این پژوهشگر اقتصادی با اشاره به توضیحات مسئولان درباره شوک ارزی زمستان ۱۴۰۴ گفت: در حالی که عنوان میشود کشور با کمبود شدید منابع ارزی مواجه بوده، همزمان از ظرفیتهایی چون استقراض از صندوق توسعه ملی استفاده شده است. اگر بنا بر افزایش پایه پولی بوده، این اقدام خود تبعات تورمی شدیدتری به دنبال دارد.
وی افزود: در اقتصاد، شوکهای نقدینگی معمولاً با وقفه زمانی و طی چند فصل تخلیه میشوند، اما شوک ارزی اثر فوری و آنی دارد. به تعبیر وی، «شوک ارزی مانند اتصال مستقیم برق به بدنه بیمار است؛ اگر جراحی نامیده شود، بیشتر به سلاخی شباهت دارد.»
مقایسه با تجربه روسیه
ایزانلو با اشاره به تجربه در مواجهه با تحریمها تصریح کرد: این کشور با ایجاد یک نظام چندلایه امنیت اقتصادی و اتصال گمرک، مالیات و شبکه بانکی به یک مرکز اطلاعاتی واحد، تلاش کرد کنترل هوشمند جریان ارزی و تجاری را در دست بگیرد.
وی افزود: در آن تجربه، تثبیت هوشمند جایگزین شوکدرمانی شد و برخورد با تخلفات بهصورت سیستمی و سریع انجام میگرفت.
تعدد شوکها و آثار تجمعی آن
این استاد دانشگاه با اشاره به مجموعه تصمیمات اقتصادی سال جاری گفت: در یک سال اخیر، شوکهای متعددی از جمله در حوزه نان، ارز و انرژی به اقتصاد وارد شده است. در حالی که برخی پیشبینیها مبتنی بر همگرایی قیمتها با نرخ ارز آزاد بوده، در عمل ساختار هزینه تولید به دلیل شوک انرژی و سایر عوامل دچار بیثباتی شده است.
وی تأکید کرد: وقتی همزمان چندین شوک به اقتصاد وارد میشود، آثار آن صرفاً به تعدیل قیمت محدود نمیشود، بلکه به بیثباتی انتظارات، اختلال در سرمایه در گردش و تضعیف تولید میانجامد.
ضرورت بهرهگیری از تجربههای موفق
ایزانلو با تأکید بر لزوم استفاده از تجربههای موفق بینالمللی گفت: کشورهایی که تحت فشار تحریم قرار گرفتهاند، بیش از هر چیز بر انسجام اطلاعاتی، نظارت هوشمند و جلوگیری از خلق رانت تمرکز کردهاند، نه آنکه بار تعدیل را یکباره بر دوش معیشت مردم بگذارند.
وی تصریح کرد: اصلاح اقتصادی اگر بدون طراحی دقیق نهادی و بدون اقناع اجتماعی انجام شود، نهتنها به تثبیت نمیانجامد، بلکه میتواند بیثباتی را تشدید کند.
انتهای پیام
نظر شما