خبرگزاری حوزه | شراره طیار، کارگردان نمایش «درخت گیلاس» در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با تأکید بر اینکه انتقال مفاهیم دینی و ارزشهای عاشورایی به نسل کودک نیازمند استفاده از زبان هنر است، اظهار کرد: کودک با بیان مستقیم و آموزشهای صرفا کلامی ارتباط عمیقی برقرار نمیکند، بلکه زمانی یک مفهوم را میپذیرد که آن را در قالب داستان، تصویر، تخیل و تجربه عاطفی لمس کند. به همین دلیل در تولید آثار نمایشی برای کودکان باید به این نکته توجه داشت که مفاهیم ارزشمند دینی و اخلاقی زمانی ماندگار میشوند که در بستر یک روایت جذاب و متناسب با دنیای ذهنی مخاطب ارائه شوند.
وی افزود: فرهنگ عاشورا سرشار از مفاهیمی همچون آزادگی، ایثار، شجاعت، وفاداری، مسئولیتپذیری و مقابله با ظلم است و این ارزشها تنها محدود به یک دوره تاریخی نیستند، بلکه میتوانند برای همه نسلها بهویژه کودکان پیام داشته باشند. البته انتقال این مفاهیم به کودک نیازمند ظرافت است و نمیتوان با همان شیوهای که برای بزرگسالان سخن گفته میشود، با مخاطب کودک ارتباط برقرار کرد. در نمایش «درخت گیلاس» تلاش کردیم این مفاهیم را در قالب قصهای نمادین مطرح کنیم تا کودک بدون احساس دریافت یک پیام آموزشی مستقیم، با شخصیتها همراه شود و خودش به معنا برسد.
طیار با اشاره به ضرورت پرهیز از شعارزدگی در تولید آثار دینی کودک بیان کرد: هنر زمانی موفق خواهد بود که مخاطب را درگیر کند و فرصت کشف و دریافت شخصی را برای او فراهم آورد. اگر تمام پیامها به صورت مستقیم بیان شوند، بخش مهمی از قدرت تخیل کودک از بین میرود. ما تلاش کردیم ارزشهای مورد نظر در رفتار شخصیتها، تصمیمهای آنها و روند اتفاقات داستان شکل بگیرد. کودک زمانی که فداکاری، همدلی یا ایستادگی یک شخصیت را مشاهده میکند، ارتباط عمیقتری با آن مفهوم برقرار خواهد کرد. شخصیتهای یک اثر نمایشی باید بتوانند حامل معنا باشند. در «درخت گیلاس» نیز هر شخصیت بخشی از یک مفهوم را نمایندگی میکند و مخاطب در جریان داستان به تدریج با این مفاهیم آشنا میشود. استفاده از نمادها کمک میکند کودک در کنار لذت بردن از داستان، با لایههای عمیقتر اثر نیز ارتباط برقرار کند و همین مسئله باعث ماندگاری بیشتر پیام نمایش خواهد شد.
کارگردان نمایش «درخت گیلاس» درباره داستان این اثر و تقابل میان شخصیتها اظهار کرد: حضور دارکوب زورگو در داستان، نمادی از رفتارهای نادرست و شرایطی است که آرامش دیگران را بر هم میزند. در مقابل، اتحاد پرندگان نشان میدهد که همدلی و همکاری میتواند زمینه عبور از مشکلات را فراهم کند. هدف ما این نبود که مفهوم مقابله با ظلم را به شکل مستقیم برای کودک توضیح دهیم، بلکه میخواستیم وی این مفهوم را در مسیر داستان تجربه کند و از طریق همراهی با شخصیتها به نتیجه برسد.
طیار درباره استفاده از شیوه عروسکی ـ زنده در این نمایش گفت: ترکیب بازیگر زنده و عروسک ظرفیت ویژهای برای ارتباط با مخاطب کودک ایجاد میکند. عروسک امکان استفاده از تخیل، نماد و اغراق هنری را فراهم میکند و بازیگر زنده نیز به روایت، احساس و ارتباط انسانی بیشتری میبخشد. در این اثر تلاش شد میان این دو بخش هماهنگی ایجاد شود تا جهان نمایش برای کودک باورپذیر و جذاب باشد. نمایش عروسکی فقط یک ابزار سرگرمی نیست، بلکه میتواند بستری برای انتقال مفاهیم تربیتی و فرهنگی باشد. زمانی که طراحی عروسک، موسیقی، حرکت، نور و فضای صحنه در خدمت روایت قرار گیرند، کودک علاوه بر سرگرمی، تجربهای عاطفی و فکری به دست میآورد. ما تلاش کردیم همه عناصر بصری و اجرایی نمایش در خدمت قصه باشند و هیچ بخشی صرفا برای زیبایی ظاهری استفاده نشود.
طیار با اشاره به اقتباس این اثر از کتاب «چرا؟ چرا؟ چرا؟» نوشته کلر ژوبرت اظهار کرد: اقتباس از یک اثر ادبی برای صحنه تئاتر نیازمند بازآفرینی است. نمایش نمیتواند صرفا نسخه تصویری یک کتاب باشد، بلکه باید ویژگیهای خاص خود را داشته باشد. در روند تبدیل این داستان به نمایش، شخصیتها گسترش پیدا کردند، موقعیتهای نمایشی تازهای شکل گرفت و ظرفیتهای موسیقی، حرکت و بازی عروسکی به اثر اضافه شد تا مخاطب کودک بتواند داستان را روی صحنه تجربه کند.
وی درباره اجرای دوباره «درخت گیلاس» در تماشاخانه مهر حوزه هنری پس از اجرای قبلی در تالار هنر گفت: هر اجرای جدید فرصتی برای بازبینی و بهتر شدن اثر است. پس از اجرای قبلی، بازخوردهای مخاطبان و گروه بررسی شد و برخی بخشهای نمایشی از جمله ریتم روایت، میزانسنها و جزئیات اجرایی مورد بازنگری قرار گرفت. ارتباط مستقیم با کودکان برای یک کارگردان اهمیت زیادی دارد، زیرا واکنشهای آنان بدون واسطه است و میتواند نقاط قوت و ضعف یک اثر را مشخص کند.
کارگردان نمایش «درخت گیلاس» درباره نقش تئاتر کودک در ترویج مفاهیم دینی بیان کرد: تئاتر میتواند یکی از مؤثرترین ابزارها برای آموزش غیرمستقیم باشد، زیرا کودک در سالن نمایش فقط شنونده نیست، بلکه با شخصیتها همراه میشود، احساس میکند و در فضای داستان حضور پیدا میکند. اگر مفاهیم دینی با زبان هنر و زیباییشناسی مناسب ارائه شوند، میتوانند در ذهن و شخصیت کودک ماندگار شوند و تنها به یک مناسبت محدود نمانند.
طیار درباره مشکلات تولید آثار نمایشی دینی برای کودکان گفت: یکی از نیازهای مهم این حوزه، توجه بیشتر به تولید متنهای قوی و پژوهشمحور است. نمایش کودک به دلیل نیاز به طراحی عروسک، ساخت دکور، تولید موسیقی و حضور عوامل تخصصی، فرآیندی پرهزینه دارد و برای استمرار این مسیر، حمایت نهادهای فرهنگی ضروری است. این حمایت باید از مرحله ایده و پژوهش آغاز شود و تا تولید و اجرای عمومی ادامه پیدا کند. آثار دینی کودک باید در کنار داشتن پیام ارزشمند، از کیفیت هنری نیز برخوردار باشند. مخاطب کودک امروز تفاوت میان یک اثر حرفهای و اثری که تنها قصد انتقال پیام دارد را متوجه میشود. بنابراین لازم است میان محتوا، داستان، اجرا و جذابیت هنری تعادل برقرار شود تا کودک با علاقه با اثر همراه شود.
طیار در پایان گفت: مهمترین هدف «درخت گیلاس» این است که کودک پس از تماشای نمایش با احساس امید سالن را ترک کند و بداند حتی موجودات کوچک نیز با همکاری و همدلی میتوانند تغییر ایجاد کنند. اگر مخاطب کودک پس از دیدن این نمایش به ارزشهایی مانند مهربانی، شجاعت، اتحاد و ایستادگی فکر کند، این اثر توانسته است به هدف خود دست پیدا کند.نمایش «درخت گیلاس» به کارگردانی شراره طیار و به سفارش خانه نمایش امید تولید شده است. این اثر با اقتباس از کتاب «چرا، چرا، چرا» نوشته کلر ژوبرت توسط شراره طیار و محمدحسین حبیبی برای صحنه آماده شده است. داستان نمایش درباره درخت گیلاسی است که محل زندگی پرندگان است، اما ورود دارکوبی زورگو آرامش آنها را بر هم میزند و در ادامه پرندگان با همراهی یکدیگر برای دفاع از حق خود متحد میشوند. فهیمه باروتچی، امیرحسین انصافی، شراره طیار و امیرمحمد انصافی بازیسازان این نمایش هستند و عمار تفتی به عنوان راوی و پریا طیار به عنوان صداپیشه در این اثر حضور دارند. «درخت گیلاس» از هفتم تا شانزدهم مرداد ۱۴۰۵ در تماشاخانه مهر حوزه هنری روی صحنه میرود.
انتهای پیام
نظر شما