به گزارش خبرگزاری حوزه، نشست هم فکری اعضای شورای راهبری و انتخاب پایتخت نهج البلاغه، با حضور جمعی از اساتید و فرهیختگان و صاحب نظران در قم برگزار شد.
حجت الاسلام والمسلمین سید حسن طیبحسینی استاد حوزه و مدیر روابط عمومی حوزههای علمیه در این نشست با اشاره به ظرفیت های نهج البلاغه، تصریح کرد: نهجالبلاغه میتواند به یکی از ظرفیتهای مهم دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.
وی همچنین بر گفتمانسازی، شبکهسازی، کاربردیسازی، بینالمللیسازی و ماندگارسازی نهج البلاغه تاکید کرد.
استاد حوزه با اشاره به طرح «انتخاب پایتخت نهج ابلاغه» اظهار کرد: اگر امروز برای رویدادها، جشنوارهها و حتی برخی موضوعات فرهنگی، پایتخت تعیین میکنیم، چرا برای احیای یک میراث تمدنی که میتواند در ساختن آینده جامعه ما نقش داشته باشد، چنین ظرفیتی ایجاد نکنیم؟
مدیر روابط عمومی حوزه های علمیه افزود: اگر نهجالبلاغه یکی از مهمترین متون هویتساز جهان اسلام و یکی از غنیترین منابع اندیشه علوی درباره انسان، عدالت، اخلاق، حکمرانی و جامعه است، چرا نباید برای آن یک «مرکز ثقل ملی» ایجاد کنیم؟
پژوهشگر حوزوی بر این نکته هم تاکید کرد که تصریح کرد: میتوان نهجالبلاغه را از یک سرمایه بزرگ شیعی به یک زبان مشترک برای گفتوگوی اخلاقی و تمدنی با جهان معاصر تبدیل کرد.
مشروح سخنان حجت الاسلام والمسلمین طیبحسینی را در ادامه بخوانید:
بسمالله الرحمن الرحیم
اعضای محترم شورای راهبری و انتخاب پایتخت نهج البلاغه، اساتید و فرهیختگان گرامی؛
اجازه بدهید سخنم را با یک سؤال آغاز کنم:
اگر نهجالبلاغه یکی از مهمترین متون هویتساز جهان اسلام و یکی از غنیترین منابع اندیشه علوی درباره انسان، عدالت، اخلاق، حکمرانی و جامعه است، چرا نباید برای آن یک «مرکز ثقل ملی» ایجاد کنیم؟
و سؤال مهمتر:
اگر امروز برای رویدادها، جشنوارهها و حتی برخی موضوعات فرهنگی، پایتخت تعیین میکنیم، چرا برای احیای یک میراث تمدنی که میتواند در ساختن آینده جامعه ما نقش داشته باشد، چنین ظرفیتی ایجاد نکنیم؟
اما تأکید میکنم:
پایتخت نهجالبلاغه نباید پایتخت یک «رویداد» باشد؛ باید پایتخت یک «حرکت» باشد.
ما قرار نیست یک سال درباره نهجالبلاغه بیشتر سخن بگوییم.
قرار است کاری کنیم که نهجالبلاغه بیشتر خوانده شود، بیشتر فهمیده شود، بیشتر به زبان نسل جدید ترجمه شود و مهمتر از همه، بیشتر در زندگی مردم حضور پیدا کند.
چرا پایتخت؟
زیرا امروز ظرفیتهای نهجالبلاغه در کشور ما بسیار گسترده است، اما بخش مهمی از آنها پراکنده و جزیرهای است.
یک پژوهشگر در حوزه فعالیت میکند؛
یک استاد در دانشگاه؛
یک مؤسسه در حوزه ترجمه؛
یک رسانه در حوزه تولید محتوا؛
و یک مجموعه فرهنگی در حوزه آموزش.
اما چه چیزی این ظرفیتها را به یک جریان ملی هماهنگ تبدیل میکند؟
پایتخت میتواند همین نقطه اتصال باشد.
از جزیرههای فرهنگی به یک شبکه ملی؛
از برنامههای مناسبتی به یک جریان مستمر؛
و از معرفی نهجالبلاغه به کاربرد نهجالبلاغه.
اما هدف نهایی چیست؟
هدف این نیست که در پایان سال بگوییم: صدها برنامه برگزار کردیم؛ این کافی نیست.
باید بتوانیم بگوییم:
چند تجربه جدید برای زندگی بر اساس آموزههای نهجالبلاغه ایجاد کردیم.
اگر از عدالت سخن میگوییم، یک تجربه اجتماعی برای عدالت طراحی کنیم.
اگر از کرامت انسان سخن میگوییم، شهر را به میدان تمرین کرامت تبدیل کنیم.
اگر از اخلاق کارگزاران سخن میگوییم، یک الگوی اخلاق اداری ارائه کنیم.
اگر از مسئولیت اجتماعی سخن میگوییم، مردم را به میدان بیاوریم.
یعنی:
پایتخت نهجالبلاغه باید «آزمایشگاه اجتماعی اندیشه علوی» باشد.
یک فرصت بزرگ دیگر نیز پیش روی ماست
نهجالبلاغه میتواند به یکی از ظرفیتهای مهم دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.
عدالت، کرامت، مبارزه با ظلم، اخلاق، مسئولیت حاکمان و حقوق مردم، مفاهیمی جهانیاند. بنابراین میتوانیم نهجالبلاغه را از یک سرمایه بزرگ شیعی به یک زبان مشترک برای گفتوگوی اخلاقی و تمدنی با جهان معاصر تبدیل کنیم. اما یک شرط دارد:
پایتخت نباید در پوستر و عنوان باقی بماند.
اگر حاصل کار ما فقط همایش، جشنواره، نمایشگاه، افتتاحیه و اختتامیه باشد، در واقع یک «سال فرهنگی» برگزار کردهایم، نه یک "پایتخت "
پایتخت باید میراث ماندگار تولید کند:
دانشنامه، ترجمه، بانک اطلاعاتی، محصولات آموزشی، آثار هنری و رسانهای، شبکه پژوهشگران، برنامههای تربیتی، تجربههای شهری و اجتماعی و ارتباطات بینالمللی.
بنابراین پیشنهاد من به شورا یک تغییر نگاه است:
بیایید از خودمان نپرسیم: برای پایتخت نهجالبلاغه چه برنامهای برگزار کنیم؟
بپرسیم: در پایان دوره پایتخت، چه چیزی در جامعه تغییر کرده است؟
اگر پاسخ ما روشن باشد، برنامهها خودشان معنا پیدا میکنند.
و اگر پاسخ روشن نباشد، حتی صدها برنامه نیز ممکن است فقط به مجموعهای از فعالیتهای مناسبتی تبدیل شود.
و در نهایت، پیشنهاد من این است:
پایتخت نهجالبلاغه را به عنوان یک پروژه ملی احیای میراث علوی و پیوند آن با مسائل انسان معاصر تعریف کنیم؛
پروژهای با پنج خروجی روشن:
گفتمانسازی، شبکهسازی، کاربردیسازی، بینالمللیسازی و ماندگارسازی.
و اجازه بدهید سخن را با این جمله به پایان ببرم:
ما نمیخواهیم یک شهر را به نام نهجالبلاغه مزین کنیم؛
میخواهیم نهجالبلاغه را به متن زندگی یک جامعه نزدیک کنیم.
اگر این اتفاق بیفتد، «پایتخت نهجالبلاغه» دیگر یک عنوان نخواهد بود؛ بلکه آغاز یک نهضت خواهد بود.
پیشنهادهایی برای مصوبات این جلسه وزین و مهم و اثر گذار:
پنج تصمیم راهبردی شورای سیاستگذاری پایتخت نهجالبلاغه
تصمیم اول | تصویب «فلسفه وجودی» پایتخت
شورا تصویب کند که:
پایتخت نهجالبلاغه یک رویداد مناسبتی یا عنوان افتخاری برای یک شهر نیست؛ بلکه یک پروژه ملی برای احیای میراث علوی، گفتمانسازی درباره نهجالبلاغه و پیوند آموزههای آن با مسائل انسان و جامعه معاصر است.
این تصمیم، مانع از آن میشود که پایتخت در سطح همایش، جشنواره و برنامههای تبلیغاتی متوقف شود.
________________________________________
تصمیم دوم | تعریف پنج مأموریت اصلی
تمام برنامههای پایتخت ذیل پنج مأموریت طراحی و ارزیابی شوند:
۱. گفتمانسازی
تبدیل نهجالبلاغه به یک موضوع زنده و اثرگذار در فضای فرهنگی و اجتماعی کشور.
۲. شبکهسازی
ایجاد شبکه ملی میان حوزههای علمیه، دانشگاهها، پژوهشگران، مؤسسات، رسانهها، دستگاههای فرهنگی و گروههای مردمی.
۳. کاربردیسازی
تبدیل آموزههای نهجالبلاغه به الگوها و تجربههای قابل اجرا در حوزههایی مانند تربیت، اخلاق، عدالت، حکمرانی، خانواده و مسئولیت اجتماعی.
۴. بینالمللیسازی
معرفی نهجالبلاغه با زبان علمی، فرهنگی، هنری و رسانهای معاصر به جهان و بهرهگیری از آن در دیپلماسی فرهنگی و گفتوگوی تمدنی.
۵. ماندگارسازی
تولید آثار، سامانهها، شبکهها، دانشنامهها، ترجمهها، محصولات آموزشی و تجربههای اجتماعی که پس از پایان دوره پایتخت نیز باقی بمانند.
________________________________________
تصمیم سوم | تصویب «شهرِ الگو» به جای «شهرِ برگزارکننده»
شورا تأکید کند که شهر منتخب صرفاً میزبان برنامهها نباشد؛ بلکه به یک آزمایشگاه عملی آموزههای نهجالبلاغه تبدیل شود.
برای نمونه:
• شهروند مداری و کرامت انسانی
• عدالت و دسترسی عادلانه
• اخلاق مدیریت و خدمت عمومی
• مسئولیت اجتماعی
• فرهنگ گفتوگو
• حمایت از محرومان
• مشارکت مردم
• زیباسازی و هویت فرهنگی شهر
بنابراین باید بتوان در پایان دوره گفت:
«این شهر، بخشی از آموزههای نهجالبلاغه را زندگی کرده است.»
نه اینکه فقط درباره آن سخن گفته است.
________________________________________
تصمیم چهارم | تعیین «شاخص موفقیت» پیش از آغاز برنامهها
شورا تصویب کند که هیچ برنامهای صرفاً به دلیل برگزاری، موفق تلقی نشود.
موفقیت پایتخت باید با شاخصهایی مانند اینها سنجیده شود:
حوزه شاخص پیشنهادی
مطالعه افزایش میزان مراجعه و مطالعه نهجالبلاغه
جوانان میزان مشارکت نسل نوجوان و جوان
پژوهش تعداد و کیفیت آثار علمی جدید
ترجمه تعداد ترجمههای معتبر و مخاطبان بینالمللی
رسانه میزان تولید و مصرف محتوای رسانهای
آموزش ورود نهجالبلاغه به برنامههای آموزشی جدید
اجتماعی تعداد تجربههای عملی مبتنی بر آموزههای نهجالبلاغه
شبکهسازی تعداد و کیفیت اعضای شبکه ملی
بینالمللی تعداد کشورها و مراکز علمی همکار
ماندگاری تعداد پروژههایی که پس از پایان پایتخت ادامه مییابند
قاعده طلایی:
هر برنامه باید یک خروجی قابل سنجش و هر خروجی باید یک اثر ماندگار داشته باشد.
________________________________________
تصمیم پنجم | تصویب «میراث پایتخت»
شورا از همین ابتدا مشخص کند که پایتخت باید در پایان دوره، حداقل یک بسته میراث ماندگار از خود بر جای بگذارد.
برای مثال:
۱. دانشنامه ملی نهجالبلاغه
۲. بانک جامع پژوهشگران و آثار نهجالبلاغه
۳. اطلس موضوعی نهجالبلاغه
۴. کتابخانه و آرشیو دیجیتال نهجالبلاغه
۵. شبکه ملی نهجالبلاغهپژوهان
۶. شبکه بینالمللی مراکز نهجالبلاغهپژوهی
۷. مجموعه ترجمههای معاصر به زبانهای مختلف
۸. الگوی «شهر علوی
۹. بسته آموزشی نهجالبلاغه برای نسل جدید
۱۰. آرشیو جامع رسانهای پایتخت
به این ترتیب، هر شهری که در آینده پایتخت نهجالبلاغه شود، میراث دورههای قبل را تحویل میگیرد و بر آن میافزاید.
________________________________________
پیشنهاد برای تصمیم نهایی شورا
در پایان جلسه میتوان این متن را به عنوان مصوبه محوری مطرح کرد:
«شورای سیاستگذاری پایتخت نهجالبلاغه با تأکید بر اینکه این طرح صرفاً یک رویداد فرهنگی و مناسبتی نیست، بلکه پروژهای ملی برای احیای میراث علوی، گفتمانسازی، تولید دانش، کاربردیسازی آموزههای نهجالبلاغه، توسعه دیپلماسی فرهنگی و ایجاد تجربههای اجتماعی مبتنی بر معارف علوی است، با تدوین سند سیاستی ـ اجرایی پایتخت نهجالبلاغه و طراحی نظام ارزیابی و سنجش اثرگذاری آن موافقت میکند.
و یک جمله برای پایان جلسه:
اگر قرار است پایتخت نهجالبلاغه داشته باشیم، باید بعد از آن بتوانیم نشان دهیم که نه فقط یک شهر، بلکه بخشی از جامعه ایران، نهجالبلاغه را بهتر فهمیده، بیشتر زیسته و برای آینده، بهتر به نسل بعد منتقل کرده است.
نظر شما