عفاف و حجاب یک مساله سازمانی نیست/ حل چالش‌های عفاف و حجاب وظیفه همه جامعه است

ندا حکمت نیا در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، در تبیین راهبردهای تقویت عفاف و حجاب در نسل جدید عنوان کرد: حل مسئله‌ حجاب و عفاف با یک گفت‌وگوی محترمانه آغاز می‌شود؛ از مادری که پیش از سرزنش، شنوده است، مربی‌ که الگوی آرامش و وقار است، پدری که مسئولیت‌پذیری و احترام را به پسرش می‌آموزد تا بانویی که حجاب را با دانش و کرامت پیوند می‌زند.

وی با تاکید بر نقش همه افراد جامعه در تقویت عفاف و حجاب گفت: حجاب و عفاف یک پرونده‌ سازمانی نیست؛ بلکه عهدی روزانه با کرامت انسان است و هر فرد در جایگاه خود بخشی از راه حل است. در این مسیر اگرچه نقش قانون و نهادهای رسمی در این مسیر مهم است، اما سازمان‌ها باید پشتیبان مردم و میدان‌ساز کنشگران واقعی باشند و نمی‌توانند جایگزین خانواده، مربی و جامعه باشند. گاهی برخی از مسائل مانند عفاف و حجاب وقتی به صورت سازمانی حل می شود باعث ایجاد پارادوکس ذهنی و سوالات گوناگون برای افراد می‌شود.

استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: با توجه به اینکه امروزه جامعه با پرسش‌ها و چالش‌های جدی درباره حجاب و عفاف روبه‌رو است ناهماهنگی میان نمادهای ظاهری و پیام‌های فرهنگی در برخی نهادهای دینی می‌تواند بیش از هر چیز سرمایه اجتماعی را فرسوده کند. هر نهاد دینی یا فرهنگی به ویژه به‌ویژه مسئولانی که در جایگاه تبلیغ، تربیت و دیده‌بانی فرهنگ قرار دارند پیش از آنکه صادرکننده دستورالعمل باشد در نگاه مردم یک مرجع تراز هستند.

وی اضافه کرد: در این جایگاه، هر اقدامی که از سوی مسئولان فرهنگی اعم از حرکت یا سکوت صورت می گیرد فقط یک امر شخصی نیست بلکه بخشی از پیام سازمانی تلقی می‌شود. به عبارتی شخصیت سازمانی یک کارمند آینه‌ای است که صداقت یا ناهماهنگی یک جریان فکری را منعکس می‌کند.

فعال فرهنگی با اشاره به اینکه ناهماهنگی میان نمادهای ظاهری و پیام‌های فرهنگی، مخاطب را به پرسش از صداقت گوینده وا می‌دارد، افزود: انسان‌ها در موقعیت‌های گوناگون، شکل‌های متفاوتی از پوشش یا حضور اجتماعی داشته باشند. اما وقتی یک فرد برای جامعه ای شناخته شده است و یا حتی مسئولیت هدایت فرهنگی و تربیتی را به عهده دارد، تغییرهای معنادار در نمادهای ظاهری دیگر صرفاً یک انتخاب خصوصی نیست.

وی تصریح کرد: اگر یک نماد دینی یا پوشش خاصی در یک محیطی رعایت می شود اما در جای دیگر حذف می شود، ذهن مخاطب ناگزیر به سمت این برداشت می‌رود که شاید آن نماد، بیش از آنکه از یک باور پایدار برخاسته باشد، تابع اقتضائات تصویرسازی و جلب پذیرش در محیط‌های مختلف است. حتی اگر چنین برداشتی با نیت واقعی فرد منطبق نباشد، این افراد وظیفه دارند نسبت به پیام عمومی رفتار خود حساس باشند؛ زیرا مدیریت فرهنگی و تربیتی فقط انتقال پیام نیست بلکه مدیریت برداشت‌ها نیز هست.

حکمت‌نیا با تاکید بر اینکه این سخن به معنای ورود به حریم خصوصی نیست، افزود: اگر پوشش یا نماد خاصی، بخشی از هویت تبلیغی فرد است، باید از ثبات و انسجام برخوردار باشد. اگر یک انتخاب شخصی است، نباید به‌گونه‌ای در قاب‌های رسمی به کار رود که شائبه‌ بهره‌برداری ابزاری از دین پدید آورد.

وی گفت: نسل جوان پیش از آنکه به توصیه و بخشنامه در موضوع حجاب و عفاف نیاز داشته باشند، به صداقت عملی نیاز دارند. آنان میان آنچه گفته می‌شود و آنچه زیسته می‌شود مقایسه می‌کنند. وقتی مخاطب احساس کند نمادهای دینی در یک جا پررنگ و در جای دیگر کم‌رنگ می‌شوند، ممکن است به این نتیجه برسند که ارزش‌ها نیز تابع مصلحت‌اند؛ نه اصول.

فعال فرهنگی یادآور شد: در این وضعیت حتی سخن درست نیز اثر خود را از دست می‌دهد؛ چرا که مخاطب دیگر نمی‌پرسد «آیا این سخن درست است؟»، بلکه می‌پرسد: «آیا گوینده خودش به آنچه می‌گوید، پای‌بند است؟» و در این لحظه فرد از جایگاه الگو به جایگاه بازیگر تنزل می‌یابد.

وی با اشاره به اینکه نهادهای فرهنگی باید بدانند که اعتماد با شعار حفظ نمی‌شود بلکه با هماهنگی گفتار، رفتار و تصویر به دست می‌آید، اظهار کرد: ظاهر، تمام دین نیست؛ اما در عرصه تبلیغ و تربیت ظاهر افراد، نخستین سرفصلِ پیام‌رسانی است. مردم شاید از ظاهر، به صداقت باطن حکم قطعی ندهند، اما درباره نسبت میان ادعا و واقعیت، بی‌درنگ حکم می‌کنند. پیامبر اکرم (ص) پیش از آنکه سخن بگوید، با زیست خود مردم را ساخت؛ او همیشه در اولویتِ اجرای آنچه می‌گفت، نخستین نفر بود.

حکمت نیا گفت: برای حل چالش‌های اجتماعی نظیر حجاب و عفاف، نباید به دنبال ساده ‌ترین راه یعنی سرزنشِ فضای مجازی و مدِ روز بود. زیرا راهکار حل مسئله‌ حجاب و عفاف نیز در خوداصلاحی نهفته است. پیامبر اسلام (ص) به مردم نمی گفت بروید بلکه خودش پیشگام همه حرکت می کرد و خداوند نیز در تعریف عظمت اخلاق پیامبر (ص) نفرمود که تو خوب حرف می زنی بلکه فرمود«وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ».

وی تاکید کرد: امروز وظیفه‌ اصلی ما، زنده نگه داشتن دین از طریق «یک‌رنگیِ ظاهر و باطن» و تبدیل شدن به اولین مبلغ از طریق عمل خودمان است. اگر از نسل جوان حجاب می خواهیم، اول باید خودمان یکرنگ باشیم، اگر می خواهیم عفاف در جامعه ریشه بگیرد، باید اول در خانه و رفتار خودمان ریشه داشته باشد.

انتهی پیام