حجتالاسلام مظفر سالاری، مسئول کتابخانه وزیری یزد و نویسنده آثاری همچون دعبل و زلفا، مرا با خودت ببر و جزیره گمشده من، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد با اشاره به ظرفیت داستان در انتقال معارف دینی به نسل جدید اظهار داشت: بخش قابل توجهی از کتابهایی که امروز در جهان مورد مطالعه قرار میگیرند، آثار داستانی هستند و داستان در شکلگیری شخصیت انسان و انتقال مفاهیم و ارزشها نقش مهمی دارد.
وی افزود: در شکلگیری شخصیت رهبر شهید نیز رمانهای ارزشمندی که ایشان مطالعه کرده بودند بیتأثیر نبوده است؛ به گونهای که در موارد مختلف از این آثار یاد کرده و بر مطالعه رمانهای خوب، بهویژه رمانهای دینی و آثاری درباره زندگی شهدا، سرداران، جانبازان و آزادگان تأکید داشتند و برخی از این آثار را نیز مورد تقریظ قرار دادند.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به پیشینه داستان در فرهنگ و ادبیات اسلامی و ایرانی تصریح کرد: ادبیات کهن ما سرشار از داستانهایی است که در قالبهای مختلف منظوم و منثور ارائه شدهاند و این مسئله نشاندهنده جایگاه مهم داستان در انتقال مفاهیم و تجربههای انسانی است.
وی ادامه داد: قرآن کریم نیز از ظرفیت داستان برای هدایت و تربیت انسان استفاده کرده است و بخش قابل توجهی از آیات قرآن به بیان سرگذشت پیامبران، اقوام و حوادث تاریخی اختصاص دارد؛ این مسئله نشان میدهد داستان صرفاً یک ابزار سرگرمی نیست، بلکه میتواند وسیلهای برای تفکر، موعظه، عبرت و انتقال مفاهیم عمیق باشد.
این نویسنده با بیان اینکه علاقه به داستان ریشه در ویژگیهای فطری انسان دارد، اظهار داشت: خداوند انسان را آفریده و به خوبی میداند که انسان به داستان، سرگذشت و کشف ابعاد پنهان حوادث علاقه دارد و همواره تلاش میکند برای هر واقعه و رخداد معنایی پیدا کند.
وی افزود: همین ویژگی سبب میشود داستان برای مخاطب جذاب باشد و انسان با علاقه بیشتری یک مفهوم را در قالب روایت دنبال کند. بنابراین اگر بخواهیم معارف و آموزههای وحیانی را به نسل کودک، نوجوان و جوان منتقل کنیم، داستان یکی از بهترین حاملها و محملها برای این هدف است.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به کارکردهای داستان در قرآن کریم گفت: در آیاتی از جمله آیه ۱۱۱ سوره یوسف، آیه ۱۲۰ سوره هود و آیه ۱۷۶ سوره اعراف، به نقش سرگذشتها و داستانها در تفکر و عبرتآموزی توجه شده است.
وی ادامه داد: قرآن کریم نشان میدهد که نقل سرگذشتها میتواند زمینه تفکر مخاطب را فراهم کند و او را به اندیشیدن درباره حوادث و نتایج رفتار انسانها وادارد. همچنین از کارکردهای داستان در قرآن میتوان به موعظه، عبرت و تبیین و تفصیل مسائل اشاره کرد.
داستان؛ رسانهای فراگیر برای مخاطبان دینی و غیردینی
حجتالاسلام سالاری بیان کرد: یکی از ویژگیهای مهم داستان این است که مخاطبان مختلف را دربرمیگیرد؛ هم فرد مؤمن و متدین از آن استقبال میکند و هم کسی که ارتباط نزدیکی با دین ندارد، ممکن است یک داستان را بخواند و بدون آنکه احساس کند در معرض یک پیام مستقیم تبلیغی قرار گرفته است، از آموزههای آن تأثیر بپذیرد.
وی خاطرنشان کرد: این ویژگی، داستان را به رسانهای مناسب برای انتقال غیرمستقیم و جذاب معارف دینی تبدیل میکند و بهویژه در ارتباط با نسل کودک و نوجوان اهمیت بیشتری دارد.
این نویسنده با اشاره به نمونههای موفق داستان دینی اظهار داشت: تجربه آثار داستانی نشان داده است که مخاطبان از رمانهای دینی جذاب استقبال میکنند و اگر اثری از نظر داستانی قوی باشد و در عین حال از منابع معتبر دینی و تاریخی بهره گرفته باشد، میتواند دامنه گستردهای از مخاطبان را با خود همراه کند.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به رمان رویای نیمهشب گفت: این اثر داستانی درباره یکی از تشرفات به محضر امام زمان(عج) است که در کنار روایت داستانی، مسائل کلامی، شرایط تاریخی و فضای فرهنگی و اجتماعی دوره تاریخی مورد نظر را نیز مورد توجه قرار داده است.
وی افزود: این رمان تاکنون ۱۳۶ بار تجدید چاپ شده و از این جهت در میان آثار داستانی کشور رکورد قابل توجهی دارد. استقبال گسترده از این اثر نشان میدهد اگر یک رمان دینی با برخورداری از جذابیت داستانی و دانش تخصصی نویسنده تولید شود، مخاطبان از آن استقبال خواهند کرد.
حجتالاسلام سالاری همچنین به برخی دیگر از آثار خود اشاره کرد و گفت: رمانهای دعبل و زلفا، مرا با خودت ببر و جزیره گمشده من که به موضوعاتی مرتبط با حضرت امام رضا(ع) و حضرت جوادالائمه(ع) پرداختهاند، نیز با استقبال مخاطبان مواجه شده و برخی از آنها حدود ۴۰ تا ۵۰ بار تجدید چاپ شدهاند.
وی تأکید کرد: این میزان استقبال نشان میدهد مردم از داستانهای دینی استقبال میکنند، مشروط بر اینکه اثر بهدرستی نوشته شده، از منابع معتبر استفاده کرده و از زبان و تکنیک داستانی مناسب برخوردار باشد.
داستان باید به یکی از رسانههای اصلی تبلیغ دینی تبدیل شود
مسئول کتابخانه وزیری یزد در ادامه گفت: مجموع تجربههای موجود در قرآن کریم، ادبیات کهن، رهنمودهای رهبر شهید و شرایط فرهنگی امروز نشان میدهد که داستان ظرفیت بسیار مهمی برای تبلیغ معارف دینی دارد و حوزههای علمیه باید برای استفاده از این رسانه سرمایهگذاری جدی و فوری داشته باشند.
وی افزود: حوزه علمیه خراسان به دلیل برخورداری از ظرفیت معنوی و فرهنگی حضرت ثامنالحجج(ع) و همچنین ظرفیت آستان قدس رضوی، میتواند در این زمینه پیشگام باشد و از شکلگیری یک نهضت جدی در عرصه داستان دینی حمایت کند.
حجتالاسلام سالاری تصریح کرد: طلبههای مستعد و علاقهمند میتوانند در کنار تحصیل علوم حوزوی، مهارت داستاننویسی را نیز فرا بگیرند تا در آینده شاهد تربیت نویسندگان توانمند حوزوی باشیم که بتوانند آثار فاخر دینی تولید کنند.
وی ادامه داد: این آثار میتوانند علاوه بر مخاطبان داخلی، با ترجمه به زبانهای مختلف در اختیار مخاطبان دیگر کشورها قرار گیرند؛ زیرا داستان جذاب و زیبا مرز جغرافیایی نمیشناسد و مخاطبان در کشورهای مختلف میتوانند با روایت داستانی با آموزههای دینی و سیره اهلبیت(ع) ارتباط برقرار کنند.
حجتالاسلام سالاری تأکید کرد: استفاده از داستان برای انتقال معارف اهلبیت(ع) فرصت مهمی است که باید از سوی حوزههای علمیه، بهویژه حوزه علمیه خراسان، با برنامهریزی و حمایت جدی دنبال شود.
حجتالاسلام مظفر سالاری در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی ایجاد تعادل میان جذابیت ادبی و انتقال دقیق معارف دینی و سیره اهلبیت(ع) اظهار داشت: تجربه آثار داستانی نشان میدهد میان جذابیت و وفاداری به معارف دینی تعارضی وجود ندارد و میتوان هر دو ویژگی را در یک اثر جمع کرد.
وی افزود: در رمانهایی که نوشتهام تلاش کردهام نسبت به مطالبی که از اهلبیت(ع) نقل میشود کاملاً وفادار باشم و در عین حال، داستانی جذاب و دارای کشش روایی در اختیار مخاطب قرار دهم.
این نویسنده با اشاره به ضرورت بررسی علمی آثار داستانی دینی گفت: حوزویان میتوانند آثار داستانی تولیدشده در این زمینه را مورد نقد و بررسی قرار دهند تا مشخص شود چگونه میتوان دانش حوزوی و تکنیکهای داستاننویسی را در یک اثر به شکل صحیح در کنار یکدیگر قرار داد.
وی پیشنهاد کرد: آثاری همچون رویای نیمهشب، دعبل و زلفا، مرا با خودت ببر و جزیره گمشده من میتوانند موضوع پژوهشها و پایاننامههای علمی قرار گیرند و از منظر روش روایت، میزان وفاداری به منابع، شیوه شخصیتپردازی و نحوه انتقال معارف دینی بررسی شوند.
داستاننویسی دینی به دانش حوزوی و مهارت ادبی نیاز دارد
حجتالاسلام سالاری با تأکید بر تخصصی بودن داستاننویسی تصریح کرد: داستاننویسی یک مهارت تخصصی است و نمیتوان انتظار داشت فرد صرفاً با تکیه بر علاقه یا استعداد ذاتی، بدون آموزش و تمرین مستمر، به نویسنده حرفهای تبدیل شود.
وی ادامه داد: علاقهمندان این عرصه باید در دورههای آموزشی شرکت کنند و تمرینهای فراوانی زیر نظر استادان داستاننویسی داشته باشند. از سوی دیگر، نویسنده داستان دینی باید از سواد حوزوی و شناخت کافی از منابع دینی برخوردار باشد.
مسئول کتابخانه وزیری یزد خاطرنشان کرد: برخورداری از دانش حوزوی به تنهایی برای تولید رمان دینی کافی نیست؛ همانگونه که مهارت داستاننویسی بدون شناخت دقیق معارف و منابع دینی نیز نمیتواند اثری قابل اعتماد ایجاد کند. نویسنده موفق در این عرصه باید هر دو دانش را در کنار یکدیگر داشته باشد.
وی بیان کرد: زمانی که نویسنده از هر دو حوزه برخوردار باشد، میتواند مطالب مربوط به تاریخ اهلبیت(ع)، سیره ائمه اطهار(ع)، آموزههای وحیانی و معارف دینی را به عناصر داستانی تبدیل کند و آنها را در قالب روایتی جذاب در اختیار مخاطب قرار دهد.
حجتالاسلام سالاری اظهار داشت: هر بخش تاریخی یا روایی الزاماً ظرفیت تبدیل شدن به داستان را ندارد؛ بنابراین نویسنده باید از میان منابع، بخشهایی را انتخاب کند که ظرفیت و پتانسیل داستانی داشته باشند.
وی افزود: انتخاب درست موضوع، یکی از مراحل مهم تولید داستان دینی است و نویسنده باید بتواند از میان حوادث و روایتهای تاریخی، بخشهایی را پیدا کند که امکان شکلگیری یک داستان جذاب و اثرگذار بر اساس آنها وجود داشته باشد.
این نویسنده تأکید کرد: در روایت مستقیم مطالب مربوط به پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع)، باید همان مطالبی که در منابع معتبر آمده، بدون تحریف و دگرگونی وارد داستان شود؛ اما در بخشهای فرعی، شخصیتهای غیرمعصوم و موقعیتهایی که خلأهای تاریخی وجود دارد، میتوان با رعایت اصول داستاننویسی از ظرفیت تخیل استفاده کرد.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به نقش تخیل در داستان گفت: یکی از ویژگیهای داستان استفاده از تخیل برای پر کردن برخی خلأها و ایجاد ارتباط میان عناصر روایت است، اما این مسئله نباید موجب تحریف تاریخ یا نسبت دادن مطالب غیرواقعی به اهلبیت(ع) شود.
وی ادامه داد: در داستان دینی باید مرز میان واقعیت تاریخی و عناصر داستانی بهدرستی رعایت شود و مطالب مربوط به شخصیتهای معصوم(ع) بر اساس منابع معتبر باشد.
وی افزود: نویسنده باید به گونهای عمل کند که هم حرمت و جایگاه اهلبیت(ع) حفظ شود و هم اثر از جذابیت و کشش داستانی لازم برخوردار باشد. تحقق این هدف نیازمند دانش دینی، مهارت داستاننویسی و شناخت دقیق ظرفیتهای روایت است.
این نویسنده با اشاره به یکی از مهمترین ویژگیهای ادبیات داستانی گفت: داستان از احساس بهره میگیرد و همین مسئله موجب برانگیخته شدن احساسات مخاطب میشود. در ادامه، پدیده همذاتپنداری شکل میگیرد و خواننده خود را در کنار شخصیتهای داستان احساس میکند.
وی تصریح کرد: مخاطب هنگام همراهی با شخصیتهای اصلی داستان، ممکن است از نظر فکری و احساسی تحت تأثیر قرار گیرد و حتی در برخی موارد این همراهی به تحول او منجر شود؛ بنابراین نویسنده داستان دینی باید از این ظرفیت به شکل صحیح و هدفمند استفاده کند.
حجتالاسلام سالاری افزود: لازم است ظرفیتهای رسانه داستان به صورت دقیق شناخته شود تا نویسنده بداند چگونه میتواند از احساس، شخصیتپردازی، روایت و دیگر عناصر داستان برای انتقال مفاهیم دینی بهره ببرد.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به فعالیتهای موجود در حوزه ادبیات داستانی گفت: در حوزه علمیه قم فعالیتهایی در زمینه داستان انجام میشود و در تهران نیز برخی استادان و پژوهشگران حوزوی و ادبی در زمینه قابلیتهای داستان فعالیت دارند.
وی افزود: حوزه علمیه خراسان نیز باید با این جریانها و مجموعههای تخصصی ارتباط برقرار کند و از تجربههای موجود برای طراحی یک برنامه منسجم در زمینه داستان دینی بهره ببرد.
این نویسنده تأکید کرد: ارتباط میان حوزههای علمیه، نویسندگان، انجمنهای ادبی و مجموعههای تخصصی میتواند زمینه انتقال تجربه و شکلگیری برنامهای دقیق برای تولید آثار داستانی دینی را فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر دانش دینی، مهارت داستاننویسی، شناخت منابع معتبر و تجربههای موجود در کنار یکدیگر قرار گیرد، میتوان آثاری تولید کرد که هم از نظر ادبی جذاب باشند و هم از نظر محتوای دینی قابل اعتماد و اثرگذار.
ادبیات داستانی دینی نیازمند حمایت واقعی و برنامهریزی ساختاری است
حجتالاسلام سالاری با تأکید بر ضرورت حمایت جدی از ادبیات داستانی دینی اظهار داشت: ظرفیت موجود در حوزههای علمیه برای تولید آثار داستانی بسیار بیشتر از آن چیزی است که امروز مورد استفاده قرار میگیرد و لازم است این ظرفیت با برنامهریزی دقیق و حمایت عملی فعال شود.
وی افزود: در حال حاضر در کتاب سال حوزه بخش محدودی به ادبیات داستانی دینی اختصاص دارد، اما میتوان از این ظرفیت فراتر رفت و برای داستان و رمان دینی، بهویژه آثاری که توسط طلاب تولید میشوند یا مورد توجه و حمایت حوزه قرار دارند، یک رویداد و جایزه مستقل در نظر گرفت.
این نویسنده تصریح کرد: حمایت از ادبیات داستانی نباید صرفاً به تقدیر و معرفی آثار محدود شود، بلکه نویسندگان دارای توانایی باید از حمایت واقعی برخوردار شوند تا بتوانند با تمرکز و امکانات مناسب به تولید آثار فاخر بپردازند.
مسئول کتابخانه وزیری یزد با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی آستان قدس رضوی گفت: آستان قدس رضوی، تولیت و معاونت فرهنگی آن، بهنشر و حوزه علمیه خراسان ظرفیتهایی دارند که در صورت هماهنگی و همکاری میتوانند زمینه شکلگیری یک حرکت جدی و اثرگذار در عرصه ادبیات داستانی دینی را فراهم کنند.
وی ادامه داد: کشور از نویسندگان توانمند برخوردار است و اگر مجموعهای این افراد را شناسایی و گرد هم جمع کند و در کنار آن، خطمشی مشخصی برای تولید آثار مورد نیاز جامعه تعریف شود، امکان شکلگیری یک جریان منسجم در این عرصه وجود دارد.
حجتالاسلام سالاری اظهار داشت: باید نیازهای فرهنگی جامعه در حوزه سیره اهلبیت(ع)، زندگی پیامبر اکرم(ص) و آموزههای وحیانی شناسایی شود و مشخص شود چه موضوعاتی در شرایط کنونی بیش از همه به تولید اثر داستانی نیاز دارند.
وی افزود: این نیازسنجی باید برای گروههای مختلف مخاطب از جمله کودک، نوجوان، جوان و عموم مردم انجام شود تا تولید آثار بر اساس نیاز واقعی جامعه صورت گیرد.
نویسندگان باید بر اساس موضوعات اولویتدار وارد میدان شوند
حجتالاسلام سالاری پیشنهاد کرد: پس از شناسایی موضوعات مورد نیاز، نویسندگان توانمند نیز شناسایی شوند و هر نویسنده متناسب با علاقه و تخصص خود، یک یا چند موضوع را انتخاب کند.
وی ادامه داد: پس از انتخاب موضوع، باید قراردادهای مشخصی برای نگارش آثار منعقد شود و نویسندگان بر اساس استانداردهای تعیینشده به تولید اثر بپردازند.
این نویسنده تأکید کرد: در چنین فرآیندی، نویسنده نباید برای تأمین منابع تاریخی و دینی تنها بماند؛ بلکه لازم است در کنار او پژوهشگرانی حضور داشته باشند تا نیازهای تاریخی، دینی و اسنادی نویسنده را تأمین کنند و منابع معتبر را در اختیار او قرار دهند.
وی افزود: با این شیوه میتوان آثار را از مرحله ایده تا نگارش، ارزیابی و انتشار به صورت حرفهای مدیریت کرد و در نهایت داستانهایی تولید کرد که از نظر ادبی، محتوایی و اسنادی از کیفیت مطلوب برخوردار باشند.
ترجمه آثار دینی باید به بخشی از فرایند تولید تبدیل شود
حجتالاسلام سالاری با اشاره به ضرورت حضور آثار ایرانی در عرصه بینالمللی اظهار داشت: پس از تولید آثار فاخر، باید آثار دارای کیفیت لازم توسط گروههای تخصصی ارزیابی شوند و در صورت برخورداری از استانداردهای لازم، زمینه ترجمه آنها به زبانهای دیگر فراهم شود.
وی تصریح کرد: جای رمانهای دینی ایرانی در نمایشگاههای بینالمللی کتاب بسیار خالی است و باید برای جبران این خلأ برنامهریزی کرد.
وی افزود: ممکن است در برخی کشورهای اروپایی و آمریکایی محدودیتهایی برای عرضه چنین آثاری وجود داشته باشد، اما کشورهای بسیاری در آسیا و آفریقا هستند که میتوانند مخاطب آثار داستانی دینی باشند و از آنها استقبال کنند.
تربیت نویسندگان حوزوی باید همزمان با حمایت از تولید آثار دنبال شود
مسئول کتابخانه وزیری یزد با تأکید بر ضرورت تربیت نویسندگان از میان طلاب گفت: در کنار حمایت از نویسندگان موجود، باید به تربیت داستاننویسان حوزوی نیز اهتمام داشت.
وی افزود: میتوان برای حوزه علمیه خراسان هدفگذاری کرد که طی چند سال، شمار قابل توجهی نویسنده درجهیک از میان طلاب مستعد و علاقهمند تربیت شوند.
حجتالاسلام سالاری خاطرنشان کرد: اگر حوزه علمیه خراسان و آستان قدس رضوی در این زمینه برنامهریزی کنند و از ظرفیت افراد متخصص نیز استفاده شود، میتوان یک جریان پایدار برای تربیت نویسندگان دینی ایجاد کرد.
وی این اقدام را از جمله سرمایهگذاریهای مؤثر فرهنگی دانست و گفت: هزینه کردن در این عرصه میتواند نتایج گستردهای داشته باشد؛ زیرا یک اثر داستانی خوب میتواند سالها و حتی نسلها در اختیار مخاطبان قرار گیرد و معارف دینی را به شکلی جذاب منتقل کند.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به تجربه همکاری خود با بنیاد بینالمللی امام رضا(ع) گفت: این بنیاد از من دعوت کرد تا رمانی درباره معینالضعفای حضرت امام رضا(ع) بنویسم و این اثر نیز تولید و توسط بهنشر منتشر شد.
وی افزود: این تجربه نشان میدهد که با سفارش هدفمند، حمایت مناسب و استفاده از نویسنده توانمند میتوان آثار داستانی متناسب با نیازهای فرهنگی تولید کرد و به مخاطبان ارائه داد.
این نویسنده تأکید کرد: برای تداوم چنین تجربههایی باید حمایت واقعی صورت گیرد و صرفاً به شعار و تعارف اکتفا نشود؛ زیرا تولید یک رمان حرفهای نیازمند زمان، پژوهش، دستمزد مناسب، پشتیبانی علمی و ارزیابی تخصصی است.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به ضرورت مدیریت این جریان گفت: برای شکلگیری یک نهضت داستان دینی، علاوه بر بودجه، به مدیریت راهبردی، پیگیری مستمر و سعه صدر نیاز است.
وی ادامه داد: باید مسئولیت این کار به فرد یا مجموعهای سپرده شود که امکان برنامهریزی بلندمدت داشته باشد و با تغییرات مدیریتی، فعالیتها متوقف نشود.
وی خاطرنشان کرد: اگر مدیریت ثابت و برنامهریزی مرحلهای وجود داشته باشد، میتوان نویسندگان را شناسایی کرد، موضوعات اولویتدار را تعیین کرد، منابع مورد نیاز را در اختیار نویسندگان قرار داد، آثار را ارزیابی و سپس برای انتشار و ترجمه آنها برنامهریزی کرد.
حجتالاسلام سالاری ابراز امیدواری کرد: آستان قدس رضوی، حوزه علمیه خراسان و بهنشر با همکاری مجموعههای تخصصی بتوانند زمینه شکلگیری یک جریان منسجم برای تولید و ترویج داستان دینی را فراهم کنند.
حوزه به تربیت قصهگوی تخصصی برای مخاطبان نیاز دارد
وی در ادامه با اشاره به نقش حوزویان در استفاده از ظرفیت ادبیات داستانی اظهار داشت: حوزههای علمیه علاوه بر داستاننویس، به قصهگو نیز نیاز دارند؛ زیرا خداوند در قرآن کریم از سرگذشتها و قصهها برای انتقال پیامهای تربیتی و معرفتی استفاده کرده و پیامبر اکرم(ص) نیز مأمور به بیان این سرگذشتها برای مردم بوده است.
وی افزود: این مسئله نشاندهنده جایگاه و اهمیت قصهگویی در انتقال مفاهیم است و حوزه علمیه خراسان میتواند برای تربیت نیروهای متخصص در این عرصه برنامهریزی کند.
این نویسنده ادامه داد: باید افرادی تربیت شوند که تخصص اصلی آنها قصهگویی باشد و بتوانند برای کودکان، نوجوانان، جوانان و حتی بزرگسالان، سرگذشت پیامبر اکرم(ص)، تاریخ اسلام و زندگی اهلبیت(ع) را در قالب قصه روایت کنند.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به تجربه منبر و تأثیر داستان بر مخاطب گفت: هرگاه یک سخنران در منبر قصهای را بیان میکند، توجه مخاطبان افزایش مییابد، اما هنگامی که سخنرانی صرفاً وارد مباحث نظری، توضیحی و کلی میشود، میزان تمرکز مخاطب کاهش پیدا میکند.
وی تصریح کرد: این مسئله نشان میدهد قصه ظرفیت بالایی برای ایجاد ارتباط با مخاطب دارد و دستکم منبریها باید مهارت استفاده از داستان و روایت را در سخنرانیهای خود بیاموزند.
وی افزود: استفاده از قصه در منبر میتواند به انتقال بهتر مفاهیم کمک کند و حتی میتوان منبرهایی با محوریت قصهگویی طراحی کرد تا مخاطب از طریق روایت، با مفاهیم دینی و تاریخی ارتباط بیشتری برقرار کند.
مسئول کتابخانه وزیری یزد با اشاره به مقتلخوانی اظهار داشت: مقتلخوانی در روز عاشورا نیز از نمونههای روایت سرگذشت و قصهگویی دینی است و اگر افرادی که در این زمینه فعالیت میکنند آموزش تخصصی ببینند، کیفیت کار آنان ارتقا خواهد یافت.
وی ادامه داد: قصهگویی یک مهارت تخصصی است و افرادی که میخواهند در این عرصه فعالیت کنند باید آموزش ببینند و با تکنیکهای روایت، انتخاب موضوع، شخصیتپردازی و شیوه ارتباط با مخاطب آشنا شوند.
حجتالاسلام سالاری با تأکید بر ضرورت آموزش حرفهای داستاننویسی گفت: داستاننویسی مهارتی بزرگ است که به سادگی به دست نمیآید و علاقهمندان این عرصه باید سالها تمرین و ممارست داشته باشند.
وی افزود: ممکن است تربیت یک نویسنده توانمند حدود یک دهه زمان ببرد و فرد در این مسیر نیازمند بهرهگیری مستمر از استادان برجسته، مطالعه، تمرین و تجربهاندوزی باشد.
وی تصریح کرد: اگر طلبههای مستعد و علاقهمند وارد این مسیر شوند و داستاننویسی را به صورت تخصصی بیاموزند، میتوان راههای تازهای برای روایت سیره چهارده معصوم(ع)، تاریخ اسلام و آموزههای دینی پیدا کرد.
حجتالاسلام سالاری با اشاره به ظرفیت ادبیات کهن ایران اظهار داشت: در ادبیات فارسی شیوههای متنوعی برای داستانپردازی شکل گرفته که میتوان از آنها برای تولید آثار دینی استفاده کرد.
وی افزود: یکی از این شیوهها داستان در داستان است که نمونههای آن را در آثاری همچون هزار و یک شب، کلیله و دمنه و داستانهای مثنوی میتوان مشاهده کرد.
این نویسنده خاطرنشان کرد: داستان در داستان ظرفیت بسیار جذابی دارد و حتی میتوان این شیوه را به عنوان یکی از روشهای ایرانی داستانپردازی مورد مطالعه و نظریهپردازی قرار داد و مبانی ادبی آن را تدوین کرد تا نویسندگان بتوانند با استفاده از آن، آثار تازهای تولید کنند.
وی با تأکید بر ضرورت کار علمی در این زمینه گفت: لازم است گروهی از بزرگان، پژوهشگران حوزوی و متخصصان ادبیات داستانی در کنار یکدیگر قرار گیرند و درباره چگونگی روایت داستانی زندگی اهلبیت(ع) به یک الگوی روشن برسند.
حجتالاسلام سالاری افزود: باید مشخص شود چگونه میتوان درباره اهلبیت(ع) داستان نوشت، به گونهای که هم حرمت و جایگاه آن بزرگواران حفظ شود، هم تحریف و دگرگونی در تاریخ و معارف رخ ندهد و در عین حال، داستان از جذابیت لازم برای مخاطب برخوردار باشد.
وی بیان کرد: دستیابی به این هدف کاملاً عملی است و تجربه شخصی من در داستاننویسی نیز نشان داده است که میتوان برای این مسئله راهحلهای عملی پیدا کرد و این تجربهها را در دورههای آموزشی به علاقهمندان منتقل کرد.
پیوند دانش حوزوی و مهارت ادبی مسیر تولید آثار اثرگذار را هموار میکند
حجتالاسلام سالاری تأکید کرد: برای تولید داستانهای دینی اثرگذار، باید دانش حوزوی، مهارت داستاننویسی و شناخت میراث ادبی در کنار یکدیگر قرار گیرد.
وی افزود: نویسنده حوزوی باید بتواند از منابع معتبر دینی و تاریخی استفاده کند و همزمان با تکنیکهای داستانپردازی آشنا باشد تا بتواند محتوای دینی را در قالبی جذاب و متناسب با نیاز مخاطب ارائه کند.
وی ادامه داد: اگر این ظرفیتها در کنار یکدیگر قرار گیرند، میتوان شیوههای جدیدی برای روایت تاریخ اسلام و سیره اهلبیت(ع) ایجاد کرد و آثار تولیدشده را علاوه بر مخاطبان داخلی، در اختیار مخاطبان دیگر کشورها نیز قرار داد.
مسئول کتابخانه وزیری یزد در جمعبندی سخنان خود اظهار داشت: تحقق این هدف تنها به بودجه نیاز ندارد، بلکه سعه صدر، پیگیری مستمر و مدیریت راهبردی نیز ضروری است.
وی افزود: باید فرد یا مجموعهای مسئولیت این جریان را بر عهده بگیرد و امکان فعالیت مستمر داشته باشد تا برنامهها مرحله به مرحله طراحی و اجرا شوند و تغییرات مدیریتی موجب توقف کار نشود.
حجتالاسلام سالاری ابراز امیدواری کرد: آستان قدس رضوی، حوزه علمیه خراسان و بهنشر با همکاری مجموعههای تخصصی بتوانند حرکتی مؤثر در عرصه داستان و قصهگویی دینی ایجاد کنند و از این ظرفیت برای معرفی آموزههای دینی، سیره اهلبیت(ع) و تاریخ اسلام در سطح ملی و جهانی بهره ببرند.
وی در پایان تأکید کرد: اگر این مجموعهها با یکدیگر همکاری و برای تربیت نیرو، تولید آثار، آموزش قصهگویی و داستاننویسی و عرضه بینالمللی آثار برنامهریزی کنند، میتوان امیدوار بود که ادبیات دینی ایران جایگاه شایستهای در عرصه جهانی پیدا کند.
انتهای پیام/
نظر شما