به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین رضا یوسفزاده، مشاور خانواده، در پاسخ به پرسشی دربارهیِ «اعتیاد به گوشی» با واکاوی این پدیده از منظر روانشناختی، راهکارهایی را برای مدیریت این وابستگی ارائه میدهد.
سوال:
* من احساس میکنم به گوشی معتاد شدهام؛ چه کار کنم؟
پاسخ حجت الاسلام والمسلمین رضا یوسف زاده:
اعتیاد به گوشی و فضای مجازی واقعاً وجود دارد. در بعضی از تحقیقات، اعتیاد به فضای مجازی و اعتیاد به بازیهای رایانهای، دقیقاً همان مشکلات مغزی را ایجاد میکند که در اعتیاد به هروئین به وجود میآید.
پژوهشهای بسیار زیادی درباره اعتیاد به اینترنت و اعتیاد به فضای مجازی وجود دارد. تستهای بینالمللی برای اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی داریم و در دنیا، مراکز ترک اعتیاد رسانهای نیز وجود دارد؛ بهخصوص در چین، ژاپن و آمریکا. حتی مدلها و کمپهایی دارند که فرد به آنجا میرود تا ترک کند.
در کتاب DSM، که مربوط به اختلالات روانی است، در بخش مشکلات اعتیادی و وسواسی، در پایان به این موضوع اشاره شده است. پس از بیان اختلالات، گفته شده که چنین اختلالاتی نیز وجود دارند، ولی هنوز بهعنوان یک اختلال رسمی مطرح نشدهاند. بااینحال، پیشبینی این است که احتمالاً در نسخههای آتی، این مورد نیز بهعنوان یک اختلال رسمی روانشناختی وارد شود.
در استفاده از گوشی، «اعتیاد» یعنی مصرف اجباری؛ یعنی فرد نمیتواند جلوی خودش را بگیرد و حتی دو دقیقه نمیتواند گوشی را ببندد. این یک مسئله است.
اما گاهی فرد استفاده بدی دارد و زمان زیادی را با گوشی میگذراند؛ این مورد را راحتتر میشود مدیریت کرد و لزوماً اعتیاد نیست. بنابراین، نباید برچسب اعتیاد را به خودمان و بچههایمان بزنیم؛ زیرا اعتیاد یک اختلال است که نشانههایی دارد. اگر این نشانهها را داشت، آنوقت میتوان گفت نیاز به بررسی جدیتری دارد. البته این، کارگاه مفصلی میخواهد و من فقط اشاره میکنم.
اعتیاد به گوشی نیز علتهای مختلفی دارد؛ مانند اینکه فرد از استرسها، خستگیها، بیکاریها و حوصلهسربررفتنها به گوشی پناه میبرد. گاهی نیز پدیدهای به نام «فومو» وجود دارد؛ یعنی ترس از جا ماندن. فرد مدام گوشی را چک میکند تا اخبار یا پست جدیدی را از دست ندهد. انگار میترسد لحظهای از فضای مجازی عقب بیفتد یا چیزی را از دست بدهد.
فومو، نوعی فوبیا و ترس از دست دادن مطالب و عقب ماندن از دیگران است. فرد میگوید: «من باید پستها را سریع و نفر اول ببینم و اخبار را فوراً دنبال کنم.» نداشتن سرگرمی، بیبرنامه بودن و جذابیتهای خود فضای مجازی نیز مؤثر هستند. بهاصطلاح، این مسئله «مولتیفکتوریال» و چندعاملی است؛ یعنی عوامل مختلفی در آن نقش دارند.
چه کار کنیم؟
نخست، باید خودآگاهی رسانهای داشته باشیم؛ یعنی برنامههای روزانه خود را بنویسیم. در تنظیمات بعضی گوشیها نیز بخش «سلامت» وجود دارد که زمان استفاده را نشان میدهد: در کدام برنامه بیشترین وقت را گذاشتهاید، امروز چند ساعت استفاده کردهاید و میانگین ماهانه شما چقدر بوده است. این خودآگاهی به شما کمک میکند تا کنترل بیشتری داشته باشید.
کنترل دیجیتال نیز مفید است. باید اعلانهای غیرضروری را حذف کنیم. گاهی اصلاً قصد نداریم چیزی را چک کنیم، اما اعلان میآید و میگوید: «من را چک کن، من را چک کن.» اگر در یک برنامه کار زیادی نداریم، میتوانیم آن را در حالت بیصدا قرار دهیم و اعلانش را قطع کنیم.
نکته بعدی این است که ساعتهای بیگوشی در روز تعیین کنیم؛ یعنی یک یا دو ساعت در روز بخواهیم بدون گوشی باشیم. حتی میتوان دو نوبت نیمساعته در روز گوشی را روی حالت هواپیما قرار داد و کنار گذاشت. هیچچیز را از دست نمیدهید؛ اما ذهن بهشدت آرام میشود.
اگر دیدید همین راهکار آخر، یعنی ساعت بیگوشی یا قرار دادن گوشی در حالت هواپیما، برایتان خیلی سخت است، این میتواند یک نشانه خطر باشد؛ زیرا وابستگی در حال شکلگیری است.
برای دانلود فایل صوتی اینجا را کلیک کنید
نظر شما