خبرگزاری حوزه |محسن منشیزاده، کارگردان فیلم سینمایی «آنسوی آوار» در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با اشاره به آماده شدن این فیلم برای نمایش اظهار کرد: مراحل فنی این اثر به پایان رسیده و فیلم برای اکران در گروه سینمایی هنر و تجربه آماده شده است. «آنسوی آوار» که پیش از این با عنوان «رستگاری در رمضان» معرفی شده بود، اثری اجتماعی است که بخشی از پیامدهای جنگ را در زندگی انسانها و روابط خانوادگی روایت میکند. در این فیلم تلاش شده است جنگ تنها از زاویه میدان نبرد دیده نشود، بلکه زندگی انسانهایی مورد توجه قرار گیرد که پس از یک بحران بزرگ، با شرایط تازهای مواجه میشوند. به اعتقاد من، جنگ تنها به روزهای درگیری محدود نمیشود و آثار آن میتواند سالها در زندگی افراد و خانوادهها باقی بماند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه جدیتر به جنگ رمضان در سینما و تلویزیون گفت: جنگ رمضان همچنان ظرفیتهای زیادی برای روایت دارد و نباید تصور کنیم با تولید چند اثر، دیگر حرف تازهای درباره این موضوع باقی نمانده است. هر واقعه تاریخی دارای ابعاد مختلفی است و میتوان از زاویههای گوناگون به آن نگاه کرد. به نظرم جنگ رمضان باید از یک موضوع صرفاً مناسبتی فاصله بگیرد و به عنوان بخشی مهم از تاریخ و حافظه اجتماعی جامعه مورد توجه قرار گیرد. اگر پرداختن به این جنگ فقط در مناسبتهای خاص اتفاق بیفتد، بسیاری از ظرفیتهای آن نادیده گرفته میشود. ما به تولید مستمر و پژوهشمحور درباره جنگ رمضان نیاز داریم تا نسلهای جدید نیز بتوانند با ابعاد مختلف این دوره آشنا شوند.
منشیزاده ادامه داد: وقتی درباره جنگ رمضان صحبت میکنیم، نباید همه توجه خود را به عملیاتها و اتفاقات نظامی معطوف کنیم. جنگ در کنار میدان نبرد، در خانهها و زندگی مردم نیز جریان دارد. خانوادهای ممکن است با فقدان یکی از اعضای خود مواجه شود، روابطی تحت تأثیر شرایط جنگ قرار بگیرد یا فردی پس از پایان جنگ سالها با آثار آن زندگی کند. این بخش از واقعیت جنگ، ظرفیت بسیار زیادی برای سینما دارد. یک فیلم میتواند به جای بازسازی صرف یک حادثه نظامی، زندگی یک خانواده یا شخصیت را دنبال کند و از طریق سرنوشت او تصویری انسانی از یک دوره تاریخی ارائه دهد. به نظرم توجه به این ابعاد، یکی از راههای مهم برای نزدیک کردن نسل جدید به موضوع جنگ رمضان است.
کارگردان «آنسوی آوار» با اشاره به نقش سینما در انتقال تجربه تاریخی بیان کرد: بسیاری از جوانان امروز تجربه مستقیمی از فضای جنگ ندارند و طبیعی است که شناخت آنها از آن دوره با نسلهای گذشته متفاوت باشد. سینما و تلویزیون میتوانند این فاصله را کمتر کنند، اما انتقال تجربه فقط به بازسازی ظاهری حوادث محدود نمیشود. یک اثر باید بتواند شرایط انسانی آن دوران را نیز به مخاطب منتقل کند؛ اینکه مردم چگونه زندگی میکردند، چه نگرانیهایی داشتند و چگونه با مشکلات ناشی از جنگ کنار میآمدند. جنگ رمضان از این منظر فقط یک واقعه تاریخی نیست، بلکه مجموعهای از تجربههای انسانی است که باید ثبت و روایت شود. اگر این تجربهها به شکلهای مختلف ثبت نشوند، بخشی از حافظه اجتماعی جامعه به مرور کمرنگ خواهد شد.
وی تصریح کرد: جنگ رمضان از نظر داستانی نیز ظرفیت فراوانی دارد. شرایط جنگی شخصیتها را در موقعیتهایی قرار میدهد که ناچار به انتخاب و تصمیمگیری هستند و همین انتخابها میتواند پایه شکلگیری یک درام قوی باشد. برای ساخت اثر درباره جنگ رمضان، الزاماً نباید همیشه به سراغ یک حادثه بزرگ نظامی رفت. داستان یک خانواده، یک فقدان، یک رابطه آسیبدیده یا تلاش یک فرد برای بازگشت به زندگی عادی نیز میتواند روایتگر آثار جنگ باشد. این نوع داستانها به زندگی واقعی نزدیکتر هستند و مخاطب راحتتر با آنها ارتباط برقرار میکند. اگر قصه و شخصیت در مرکز فیلم قرار داشته باشند، پیام اثر نیز بدون نیاز به شعار منتقل خواهد شد. به اعتقاد من، یکی از مهمترین راههای ماندگار کردن موضوع جنگ رمضان، توجه به همین روایتهای انسانی است.
منشیزاده با تأکید بر ضرورت پرهیز از کلیشه در آثار جنگی افزود: مخاطب امروز با آثار متنوعی مواجه است و طبیعی است که از فیلمی درباره جنگ نیز انتظار داشته باشد زاویهای تازه ارائه کند. این تازگی به معنای تغییر واقعیت تاریخی نیست، بلکه میتواند در انتخاب شخصیت، نوع روایت یا پرداختن به جزئیاتی باشد که کمتر دیده شدهاند. حتی یک اتفاق کوچک در یک خانواده میتواند دریچهای برای روایت یک دوره تاریخی باشد. سینما این توانایی را دارد که تاریخ را در مقیاس انسانی روایت کند. وقتی مخاطب با سرنوشت یک شخصیت همراه میشود، یک واقعه تاریخی برای او از حالت دور و انتزاعی خارج خواهد شد. چنین شیوهای میتواند به ویژه در ارتباط نسل جوان با جنگ رمضان مؤثر باشد و آنها را به مطالعه و شناخت بیشتر این دوره ترغیب کند.
وی درباره ضرورت حمایت از تولید آثار مرتبط با جنگ رمضان اظهار کرد: ساخت فیلم درباره یک واقعه تاریخی نیازمند پژوهش، زمان و امکانات کافی است. نویسنده و کارگردان باید بتوانند اسناد را بررسی کنند و با پژوهشگران و شاهدان گفتوگو داشته باشند تا روایت اثر از دقت لازم برخوردار باشد. از طرف دیگر، تولید آثار جنگی معمولاً هزینههای بیشتری دارد و برای رسیدن به کیفیت مناسب، حمایت تولیدی ضروری است. با این حال، حمایت فقط به تأمین بودجه محدود نمیشود؛ اعتماد به فیلمسازان و فراهم کردن امکان روایتهای متفاوت نیز اهمیت دارد. جنگ رمضان موضوعی گسترده است و باید اجازه داد فیلمسازان با نگاهها و زبانهای مختلف به سراغ آن بروند. یک فیلم میتواند تاریخی باشد و فیلم دیگر اجتماعی یا خانوادگی، اما هر دو میتوانند بخشی از واقعیت جنگ را برای مخاطب روایت کنند.
کارگردان «آنسوی آوار» با اشاره به ظرفیت تلویزیون و مستند در این زمینه گفت: تلویزیون به دلیل گستردگی مخاطب و امکان تولید مجموعههای چندقسمتی، ظرفیت مناسبی برای روایت جزئیات جنگ رمضان دارد. یک سریال میتواند زندگی یک خانواده را در طول چند سال دنبال کند و نشان دهد جنگ چگونه بر سرنوشت اعضای آن اثر گذاشته است. مستند نیز میتواند با استفاده از اسناد، تصاویر و روایت شاهدان، بخشهایی از این تاریخ را ثبت کند. این آثار حتی میتوانند زمینه پژوهشی برای تولید فیلمهای داستانی باشند. به نظرم سینما، تلویزیون و مستند باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا پرداختن به جنگ رمضان به چند اثر محدود نشود و به یک جریان فرهنگی و هنری مستمر تبدیل شود. اهمیت این موضوع در آن است که هرچه روایتهای بیشتری تولید شود، امکان شناخت دقیقتر و عمیقتر این دوره نیز افزایش خواهد یافت.
منشیزاده افزود: پرداختن به جنگ رمضان از این جهت اهمیت دارد که آثار جنگ فقط به زمان وقوع آن محدود نیست. پیامدهای جنگ میتواند بر خانوادهها، روابط اجتماعی و حتی نسلهای بعد تأثیر بگذارد. بنابراین روایت این موضوع علاوه بر حفظ حافظه تاریخی، میتواند به درک بهتر هزینههای انسانی جنگ و اهمیت صلح کمک کند. اگر قرار باشد نسلهای آینده شناختی واقعی از این دوره داشته باشند، باید روایتهای متنوعی در اختیار آنها قرار گیرد. این کار البته نیازمند تحقیق دقیق و دوری از سادهسازی است. جنگ رمضان ظرفیت آن را دارد که دربارهاش آثار تاریخی، اجتماعی، خانوادگی و شخصیتمحور ساخته شود. بنابراین نباید نگرانی از تکرار باعث کنار گذاشتن این موضوع شود؛ راه جلوگیری از تکرار، یافتن زاویههای تازه و روایت دقیقتر است.
وی در پایان گفت: «آنسوی آوار» نیز تلاشی برای نگاه انسانیتر به جنگ و پیامدهای آن است. در این فیلم تلاش شده است به جای تمرکز صرف بر حادثه، زندگی آدمهایی روایت شود که با آثار یک بحران بزرگ مواجه شدهاند. امیدوارم نمایش فیلم در گروه هنر و تجربه فرصتی برای گفتوگو درباره موضوع اثر و همچنین ضرورت توجه بیشتر به جنگ رمضان ایجاد کند. هنوز قصهها و زوایای بسیاری درباره جنگ رمضان روایت نشده و فیلمسازان میتوانند با پژوهش و نگاه تازه به سراغ آنها بروند. اگر سینما و تلویزیون بخواهند در حفظ حافظه تاریخی جامعه نقش داشته باشند، باید جنگ رمضان را موضوعی مستمر و جدی بدانند، نه مسئلهای که تنها در مناسبتها مورد توجه قرار گیرد. «آنسوی آوار» پس از پایان مراحل فنی آماده نمایش شده و قرار است در گروه سینمایی هنر و تجربه روی پرده برود.
انتهای پیام
نظر شما