خبرگزاری حوزه | محمد عبدیزاده کارگردان تلویزیون در گفتگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه یکی از مهمترین وظایف هنر و بهویژه تلویزیون، ثبت و روایت لحظات مهم تاریخی و اجتماعی است، اظهار کرد: جنگ تنها در میدان نبرد و در میان نیروهای نظامی اتفاق نمیافتد، بلکه در چنین شرایطی بخشهای مختلف جامعه درگیر میشوند و هر کدام به اندازه توان و مسئولیت خود برای عبور از بحران تلاش میکنند. یکی از مهمترین گروههایی که در زمان جنگ در خط مقدم خدمترسانی قرار دارند، کادر درمان هستند که گاهی با وجود خطرات مستقیم، خستگی و فشار روحی، وظیفه خود را ترک نمیکنند و به نجات جان مجروحان و بیماران میپردازند. به اعتقاد من، این بخش از واقعیت جنگ باید بیشتر مورد توجه سینما و تلویزیون قرار گیرد.
وی افزود: در جنگ ۱۲ روزه نیز شاهد بودیم که پزشکان، پرستاران، نیروهای اورژانس، امدادگران و دیگر کارکنان حوزه سلامت در شرایطی فعالیت کردند که خودشان نیز مانند سایر مردم در معرض تهدید قرار داشتند. این افراد میتوانستند مانند هر شهروند دیگری نگران جان خود و خانوادهشان باشند، اما مسئولیت حرفهای و انسانی آنها اقتضا میکرد در مراکز درمانی حضور داشته باشند. همین مسئله به خودی خود یک موقعیت دراماتیک بسیار مهم است و میتوان از دل آن روایتهایی انسانی، واقعی و تأثیرگذار خلق کرد.
عبدیزاده با اشاره به اینکه ایثار کادر درمان نباید صرفاً در قالب شعار به تصویر کشیده شود، گفت: اگر بخواهیم اثری ماندگار تولید کنیم، باید از کلیشه فاصله بگیریم. مخاطب امروز باهوش است و اگر احساس کند یک شخصیت صرفاً برای انتقال پیام در فیلم یا سریال قرار گرفته، ارتباطش با اثر کاهش پیدا میکند. ما باید شخصیت پزشک، پرستار یا امدادگر را با همه ابعاد انسانی او نشان دهیم؛ انسانی که ممکن است خسته شود، بترسد، نگران خانوادهاش باشد، اما در نهایت مسئولیت خود را انجام دهد. اتفاقاً همین ترس و نگرانی است که مفهوم شجاعت و ایثار را واقعیتر میکند.
این کارگردان تلویزیون ادامه داد: در جنگ رمضان نیز بخش مهمی از جامعه پزشکی و درمانی کشور درگیر تبعات جنگ بودند و این موضوع ظرفیت زیادی برای روایت دارد. وقتی به تاریخ جنگ نگاه میکنیم، متوجه میشویم که بیمارستانها فقط محل درمان مجروحان نبودند، بلکه خودشان بخشی از فضای جنگ محسوب میشدند. پزشک و پرستاری که در شرایط عادی باید محیطی آرام برای درمان بیمار داشته باشد، در فضای جنگ با صدای انفجار، کمبود امکانات، حجم بالای مجروحان و نگرانی دائمی روبهرو میشود. این تضاد میان فضای حرفهای پزشکی و شرایط جنگی میتواند به یک روایت دراماتیک بسیار قوی تبدیل شود.
وی بیان کرد: متأسفانه گاهی در تولید آثار مربوط به جنگ، نگاه ما بیش از اندازه به میدان نبرد محدود میشود. در حالی که جنگ لایههای اجتماعی فراوانی دارد. خانوادهها، زنان، کودکان، امدادگران، پزشکان، پرستاران، رانندگان آمبولانس و حتی افرادی که در پشت جبهه فعالیت میکنند، هر کدام داستان خود را دارند. اگر این داستانها بهدرستی روایت شوند، میتوانند تصویر کاملتری از مفهوم مقاومت و ایثار ارائه دهند.
عبدیزاده درباره ظرفیت تلویزیون برای پرداختن به این موضوع گفت: تلویزیون به دلیل گستره مخاطبان خود ظرفیت بسیار زیادی برای معرفی قهرمانان واقعی جامعه دارد. وقتی از قهرمان صحبت میکنیم، نباید همیشه ذهنمان به سمت شخصیتهای نظامی یا افراد مشهور برود. گاهی یک پرستار که چندین ساعت بدون استراحت در بیمارستان میماند یا پزشکی که در شرایط خطرناک به درمان مجروحان ادامه میدهد، میتواند قهرمان یک داستان باشد. چنین شخصیتهایی اگر درست پرداخت شوند، حتی میتوانند برای نسل جوان الگو باشند.
وی افزود: نکته مهم این است که برای ساخت چنین آثاری باید به سراغ پژوهش رفت. نمیتوان صرفاً با چند مصاحبه کوتاه یا استفاده از اطلاعات عمومی، یک اثر جدی درباره کادر درمان تولید کرد. باید با پزشکان و پرستاران و نیروهای اورژانس صحبت کرد، تجربههای واقعی آنها را شنید و جزئیات محیط بیمارستان در زمان بحران را شناخت. حتی یک رفتار ساده یک پرستار، نحوه برخورد یک پزشک با خانواده مجروح یا تصمیمی که یک امدادگر در چند ثانیه میگیرد، میتواند برای یک فیلمنامه ارزشمند باشد.
این کارگردان تلویزیون با تأکید بر اهمیت روایت انسانی جنگ اظهار کرد: ما نباید فقط به تعداد شهدا یا میزان خسارتها بپردازیم، بلکه باید ببینیم در دل این اتفاقات چه انسانهایی ایستادند و چگونه مسئولیت خود را انجام دادند. جنگ برای یک پزشک، یک پرستار یا یک امدادگر نیز مجموعهای از انتخابهای دشوار است. او ممکن است بین نگرانی برای خانواده خودش و مسئولیتی که در بیمارستان دارد قرار بگیرد. همین انتخابهاست که شخصیت را شکل میدهد و مخاطب را با او همراه میکند.
عبدیزاده ادامه داد: یکی از مشکلات آثار مناسبتی این است که گاهی تولیدکننده تصور میکند صرفاً با قرار دادن چند دیالوگ درباره ایثار و مقاومت میتواند مفهوم مورد نظر خود را به مخاطب منتقل کند، در حالی که این مفاهیم باید در رفتار شخصیتها دیده شوند. اگر پرستاری را ببینیم که در شرایط سخت، بدون اینکه کسی از او تقدیر کند، به کارش ادامه میدهد، مخاطب مفهوم ایثار را بهتر درک میکند تا اینکه شخصیت چند جمله درباره فداکاری بیان کند.
وی درباره ضرورت ثبت خاطرات کادر درمان از جنگ ۱۲ روزه گفت: به نظرم این کار باید هرچه سریعتر انجام شود. خاطرات شفاهی سرمایه مهمی برای تولید آثار آینده است. بسیاری از جزئیات حوادث پس از گذشت چند سال فراموش میشود یا تغییر میکند. اگر امروز روایت پزشکان، پرستاران و نیروهای امدادی ثبت شود، در آینده فیلمنامهنویس و کارگردان میتوانند از این منابع استفاده کنند. حتی ممکن است یک خاطره کوتاه که امروز ساده به نظر میرسد، چند سال بعد تبدیل به ایده یک فیلم یا سریال مهم شود.
این کارگردان با اشاره به نقش خانوادههای کادر درمان نیز گفت: نباید خانواده این افراد را از روایت حذف کنیم. وقتی یک پرستار یا پزشک در بیمارستان حضور دارد، خانواده او نیز در خانه با نگرانی منتظر هستند. این بخش میتواند به اثر عمق بدهد. مخاطب باید ببیند قهرمانی که در بیمارستان حضور دارد، خودش هم خانواده، همسر یا فرزند دارد و در عین نگرانی، وظیفهاش را انجام میدهد. این نگاه انسانی باعث میشود شخصیت از حالت نمادین خارج شود و به یک انسان واقعی تبدیل شود.
وی افزود: جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند و باید متناسب با شرایط همان دوره روایت شوند. نباید برای همه جنگها یک الگوی ثابت تولید کرد. شرایط اجتماعی، فناوری، نوع تهدیدها و حتی شیوه فعالیت کادر درمان در دورههای مختلف متفاوت است. بنابراین اگر قرار است درباره این موضوع سریال یا فیلم ساخته شود، باید ویژگیهای همان دوره تاریخی بهدرستی مورد توجه قرار گیرد.
عبدیزاده در پایان تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به روایتهایی نیاز داریم که امید، مسئولیتپذیری و همبستگی اجتماعی را نشان دهند. ایثار کادر درمان یکی از روشنترین نمونههای این مفاهیم است. این افراد در زمان بحران، فارغ از اینکه چه میزان دیده میشوند، مسئولیت خود را انجام میدهند و همین رفتار میتواند دستمایه آثار ارزشمند هنری قرار گیرد. اگر سینما و تلویزیون بتوانند این واقعیتها را بدون اغراق، شعارزدگی و قهرمانسازی مصنوعی روایت کنند، قطعاً با آثاری مواجه خواهیم شد که هم ارزش تاریخی دارند و هم میتوانند با مخاطب امروز ارتباط برقرار کنند. به باور من، روایت کادر درمان در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نباید به چند اثر مناسبتی محدود شود، بلکه باید به عنوان بخشی از تاریخ اجتماعی و انسانی این سرزمین ثبت و برای نسلهای آینده ماندگار شود.
انتهای پیام
نظر شما