به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، محمدرضا مخبر دزفولی، رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، امروز ۲۶ شهریورماه در مراسم افتتاحیه نشست تخصصی ششمین کنگره جهانی حضرت رضا(ع) که در تالار شیخ طبرسی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد و نام رهبر شهید، از برگزارکنندگان این نشست و مسئولان آستان قدس رضوی قدردانی کرد.
وی با اشاره به دوران رهبری رهبر شهید اظهار داشت: ۳۷ سال رهبری ایشان گنجینهای نهفقط برای ایران، بلکه برای بشریت است و شاید لازم باشد دانشنامههایی درباره ابعاد گوناگون زندگی و شخصیت ایشان تدوین شود.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران افزود: هر فردی که بهعنوان مسئول، صاحبنظر یا نخبه، حتی برای مدتی کوتاه با ایشان مراوده داشته است، با ابعاد و ویژگیهایی از شخصیت ایشان آشنا شده که شاید برای عموم مردم کمتر آشکار بوده است؛ بنابراین لازم است درباره این شخصیت و ابعاد مختلف زندگی و اندیشه ایشان، کارهای بیشتری انجام شود.
مخبر دزفولی با بیان اینکه سرچشمه این معارف به ائمه اطهار(ع) بازمیگردد، ادامه داد: با توجه به مسئولیت و حوزه کاری که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون داشتهام، بحث خود را بر موضوع علم و فناوری متمرکز میکنم و سه مفهوم درباره علم را با شما در میان میگذارم.
وی نخستین مفهوم علم را نگاه سنتی، تمدنی و تاریخی بشر به دانش دانست و گفت: علم در این نگاه، دانشی برای کشف حقیقت و فراهم کردن امکان ارتباط بهتر انسان با خلقت است. در معارف اسلامی نیز این نگاه به علم بهروشنی دیده میشود و علم از جنس نور معرفی شده است.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: در نگاه اسلامی، علم نور و زمینهساز معرفت است، اما در دورههایی از تاریخ و بهویژه در دوران معاصر، از این مفهوم فاصله گرفته شده و علم در مواردی به ابزاری برای قدرت، سلطه و حتی کشتار جمعی تبدیل شده است.
مخبر دزفولی با اشاره به جایگاه علم در قرآن کریم، سیره پیامبر اعظم(ص) و ائمه اطهار(ع) بیان کرد: در مبانی اسلامی، علم چنان جایگاه والایی دارد که انسان برای دستیابی به آن باید سختی و تلاش را تحمل کند. این تلاش تنها به معنای پیمودن مسافت نیست، بلکه مفهومی فکری، فلسفی و معرفتی دارد و به معنای کوشش برای دستیابی به ناشناختههای خلقت و طبیعت است.
وی با تأکید بر اینکه سختی و کوشش از علم، تفکر و عقلانیت جدا نیست، افزود: در معارف اسلامی، علم بهعنوان فریضه و گمشده مؤمن معرفی شده است و این نگاه نشان میدهد که علم در تمدن اسلامی صرفاً مجموعهای از اطلاعات نیست، بلکه مسیری برای شناخت حقیقت و رسیدن به معرفت الهی است.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران در ادامه به سیره علمی حضرت رضا(ع) اشاره کرد و گفت: در دورهای که جریان علمی در جهان اسلام شکل گرفت و در دوره مأمون به اوج بیشتری رسید، حضرت رضا(ع) نقطهای درخشان در این جریان بودند.
مخبر دزفولی با اشاره به جایگاه بیتالحکمه در تمدن اسلامی اظهار داشت: بیتالحکمه صرفاً یک کتابخانه با تعداد زیادی کتاب نبود، بلکه یک مرکز علمی و آکادمیک بود که حوزههای مختلفی همچون پزشکی، فلسفه، حکمت و علوم طبیعی را دربرمیگرفت و حضرت رضا(ع) درخشانترین چهره این جریان علمی بودند.
وی ادامه داد: نگاه حضرت رضا(ع) به علم، با کرامت انسان پیوند داشت. در مناظراتی که در دوره ایشان برگزار میشد، حتی زمانی که طرف مقابل در بحث شکست میخورد، حضرت اجازه نمیداد این شکست به تحقیر انسان منجر شود.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران با اشاره به برخی گزارشها درباره برخورد حضرت رضا(ع) با افراد حاضر در مناظرات گفت: حضرت با فردی که در مناظره شکست خورده بود، بهگونهای رفتار میکرد که احساس حقارت نکند و از او تفقد و استقبال میکرد. این رفتار نشان میدهد که در نگاه اسلامی، حتی اختلاف فکری و اعتقادی نیز مجوز سلب کرامت انسانی نیست.
مخبر دزفولی افزود: در یکی دیگر از مناظرات نیز زمانی که طرف مقابل شکست سختی خورد و برخی درصدد تحقیر او بودند، حضرت رضا(ع) با این رفتار مخالفت کردند و بر حفظ کرامت ذاتی انسان تأکید داشتند. این همان نگاه تمدنی اسلام به علم و انسان است.
وی با اشاره به تفاوت نگاه تمدن اسلامی با تلقی شکلگرفته از علم در غرب گفت: از دوره رنسانس و بهویژه در قرنهای هجدهم و نوزدهم، در غرب نگاه به علم دچار تحول شد و در پی اختلافاتی که میان کلیسا و دانشمندان شکل گرفته بود، میان علم و دین فاصله ایجاد شد.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: این تصور که علم و دین ذاتاً از یکدیگر جدا هستند، با مبانی اسلامی سازگار نیست؛ چراکه از ابتدا در اندیشه اسلامی، علم و معرفت الهی در ارتباط با یکدیگر تعریف شدهاند.
مخبر دزفولی افزود: سالها پیش نیز رهبر شهید بر نادرست بودن نگاه جدایی علم و دین تأکید کرده بودند. در مبانی اسلامی، علم در مسیر معرفت الهی قرار دارد و کشف حقایق بیرونی و شناخت اسرار خلقت میتواند انسان را به سوی آن حقیقت نهایی هدایت کند.
وی با بیان اینکه مفهوم دوم علم، علم به معنای قدرت است، اظهار داشت: علم در قرنهای اخیر در مواردی به ابزاری برای قدرت و سلطه تبدیل شده است؛ در حالی که اگر قدرت ناشی از علم در اختیار انسانهای موحد و مصلح قرار گیرد، میتواند زمینهساز سعادت بشریت باشد.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران با اشاره به تأکید رهبر شهید بر تقویت علمی کشور گفت: رهبر شهید از همان سالهای نخست پیروزی انقلاب اسلامی، علم را به یکی از محورهای اساسی پیشرفت کشور تبدیل کردند و از دانشمندان و دانشگاهیان حمایت جدی داشتند.
مخبر دزفولی با اشاره به پیشرفتهای علمی و فناورانه کشور در حوزههای مختلف گفت: نمونه این حمایت را میتوان در صنایع دفاعی مشاهده کرد؛ دانشمندانی که فعالیت خود را با امکانات اولیه آغاز کردند، امروز در حوزههایی مانند فناوریهای موشکی، سوخت جامد و سوخت مایع به دستاوردهای مهمی دست یافتهاند.
وی افزود: در حوزه علوم پزشکی نیز همین مسیر طی شده است. در دهه ۷۰، موضوع سلولهای بنیادی برای بسیاری از افراد قابل باور نبود، اما با شکلگیری این رویا و حمایت از دانشمندان، امروز جمهوری اسلامی ایران در حوزه سلولهای بنیادی و فناوریهای مرتبط با آن از کشورهای پیشرو به شمار میآید.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران با اشاره به حوزه نانو و علوم نوین اظهار داشت: در دهه ۸۰ نیز موضوعاتی مانند نانو، زیستفناوری، فناوری اطلاعات و علوم شناختی مورد توجه جدی قرار گرفت و بر ضرورت عقب نماندن کشور از تحولات علمی جهان تأکید شد.
مخبر دزفولی ادامه داد: امروز در بسیاری از این حوزهها، کشور در شمار کشورهای صاحب توانمندی و ایده قرار دارد و این مسیر در حوزههای دیگری مانند هوافضا نیز دنبال شده است.
وی با اشاره به ضرورت استفاده صحیح از قدرت علمی گفت: اگر قدرت ناشی از علم در اختیار انسانهایی قرار گیرد که از آن برای سلطه و ظلم استفاده میکنند، نتیجه آن فجایعی مانند آنچه در غزه و لبنان شاهد هستیم خواهد بود؛ اما اگر این قدرت در اختیار انسانهای موحد و مصلح قرار گیرد، میتواند در خدمت سعادت بشریت قرار گیرد.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران افزود: جمهوری اسلامی ایران با وجود محدودیتهای موجود، در بسیاری از فناوریهای پیشرفته به جایگاههای مهمی دست یافته است و بخش قابل توجهی از تولید علم جهان به دانشمندان ایرانی اختصاص دارد.
مخبر دزفولی با بیان اینکه دستاوردهای علمی کشور باید در خدمت جوامع اسلامی و بشریت قرار گیرد، گفت: این دستاوردها نباید صرفاً در داخل کشور باقی بماند، بلکه باید آثار و ثمرات آن به جوامع اسلامی و در نهایت به بشریت برسد.
وی در ادامه سومین مفهوم علم را علم تمدنی عنوان کرد و اظهار داشت: ما از مرحله مصرفکننده علم عبور کرده و به تولیدکننده علم تبدیل شدهایم، اما تولید علم بهتنهایی کافی نیست و باید از مرحله تولیدکنندگی نیز عبور کنیم و به مرحله اثرگذاری برسیم.
رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: اثرگذاری علم باید در ساخت زندگی جامعه خودمان، کمک به جوامع اسلامی و مسلمانان سایر کشورها و حل مسائل مختلف بشریت خود را نشان دهد. این همان مرحلهای است که در نگاه تمدنی به علم معنا پیدا میکند.
مخبر دزفولی خاطرنشان کرد: علم تمدنی، علم الهامبخش است و تنها به دنبال قدرتآفرینی نیست. علم قدرتمند ممکن است از سر نیاز و اجبار مورد استفاده قرار گیرد، اما علم تمدنی به دلیل لطافت، الهامبخشی و آثار مثبت خود، ظرفیت بالایی برای پذیرش از سوی ملتها و جوامع مختلف دارد.
وی در پایان با اشاره به وعده الهی درباره وراثت مستضعفان بر زمین گفت: ما در مسیر دستیابی به این وعده الهی قرار داریم و با تلاش و کوشش، دستیابی به قلههای دانش، علم و فناوری که رهبر شهید ما مسیر آن را ترسیم کردند و رهبر عزیز فعلی نیز همان مسیر را دنبال میکنند، میتوان این حرکت را با قدرت و قاطعیت به نتیجه رساند.
انتهای پیام/
نظر شما