به گزارش خبرگزاری حوزه، دو سال پیش در چنین روزی، سیدحسن نصرالله به همراه چندین فرمانده ارشد حزبالله و سپاه پاسداران در حمله نیروی هوایی رژیم صهیونیستی آن هم با ۸۳ بمب سنگرشکن ۲ هزار پوندی به مقر فرماندهی زیرزمینی حزبالله در ضاحیه بیروت، به شهادت رسید.
با وجود گذشت دو سال از شهادت "سید مقاومت"، همچنان درباره این چهره کمنظیر جهان اسلام، صحبت شده و مستندهای مختلف در این باره ساخته می شود و همه اینها نشان از آن دارد که زندگی، مجاهدت و اندیشه نصرالله چقدر برای دوست و دشمن حائز اهمیت بوده و مهم نیز آن است که سیدحسن با شجره طیبهی حزب الله بنیانی ساخت که حتی با شهادتش نیز فرو نریخت، بلکه مقاوم و سرافراز همچنان خارِ چشم دشمن صهیونی و آمریکای جنایتکار و اعراب خیانتکار به آرمان قدس شریف است.
حقیقتی که اندیشکدههای نظام سلطه نیز بدان معترفند
در این میان، اگر به گزارشهای تحلیلی اندیشکدههای غربی و حتی صهیونیستی نیز نگاهی اجمالی بیندازیم به عینه مشاهده میکنیم که در این گزارشها با وجود آن که ضربات سنگین، کاهش توان نظامی و چالشهای پیچیده بازسازی حزبالله نادیده گرفته نشده اما درست در میان همین ارزیابیهای سختگیرانه، یک نکته کلیدی وجود دارد و آن هم این که به هیچ وجه ساختار حزبالله را نمیتوان به چند فرمانده، انبارهای موشکی یا حتی شخصیت برجسته دبیرکل آن تقلیل داد.
به دیگر سخن آنچه شهید نصرالله طی بیش از سه دهه رهبری برقرار ساخت، چنان با بافت اجتماعی و سیاسی لبنان گره خورده که حذف رأس سازمان، به معنای پایان حیات آن نبوده و نیست.
به همین خاطر است که در نگاهی به گزارش مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) به این نکته برمیخوریم که میراث نصرالله بسیار فراتر از یک تشکیلات نظامی است؛ شبکهای درهم تنیدهاز روابط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی که حتی پس از ترور رهبرش، توان خودبازیابی دارد. از نگاه این مؤسسه، با وجود خسارات سنگین، بدنه دهها هزار نفری نظامی و غیرنظامی و مهمتر از آن، پایگاه مردمی حزبالله در میان جامعه شیعه لبنان همچنان استوار است. پیوندی که میان ساختار مقاومت و بدنه جامعه وجود دارد، با قطعی زنجیره فرماندهی گسسته نمیشود، چراکه بر خدمات روزمره، هویت جمعی و نمایندگی عمیق سیاسی متکی است.
مستندهایی برای تبیین یک اُسوهی افتخار آمیز
در سالهای اخیر و بهخصوص پس از شهادت سید حسن نصرالله، مجموعهای از مستندها و برنامههای تلویزیونی درباره ابعاد مختلف زندگی، شخصیت و مجاهدتهای این چهره برجسته و بلکه تکرارناپذیر محور مقاومت تولید و پخش شده است.
هر یک از این آثار، بسته به زاویه نگاه و بستر تولید، بخشی از وجوه زندگانی و مجاهدت سیدحسن را به تصویر کشیدهاند، کما این که برخی از آنها بر مبارزات سیاسی و نظامی او تمرکز داشتهاند و برخی نیز بیشتر به زندگی شخصی و خانوادگیاش پرداختهاند و در عین حال در برخی دیگر نیز کوشیده شده تا از خلال روایتهای نزدیکان یا مستندات تاریخی، تصویری جامعتر از نصرالله و اندیشه او ارائه دهند که در ادامه این مطلب به برخی از این مستندها به شکل اجمالی اشاره میشود؛
"معادله نصر"؛ روایت ناگفتهها
یکی از مهمترین مستندهایی که تاکنون درباره شهید نصرالله ساخته شده، مجموعه پنج قسمتی با عنوان "معادله نصر" است. این مستند از سوی دفتر حفظ و نشر آثار امام و رهبر شهیدمان تولید و در شبکه مستند سیما پخش شده است. آنچه این مجموعه را برجسته میسازد، گفتوگوی اختصاصی، صریح و مفصل در حدود پنج ساعت با شخص شهید سیدحسن نصرالله است.
در این مصاحبه، دبیرکل سابق حزبالله لبنان به ناگفتههایی از مکاتبات، دیدارها و توصیههای رهبر معظم انقلاب اسلامی پرداخته و روایتهایی را بیان نموده که پیشتر کمتر در رسانهها بازتاب یافته بودند.
در واقع "معادله نصر" می کوشد تا تصویری کمتر دیده شده از عمق ارتباط راهبردی میان رهبر حزبالله و امام شهیدمان ارائه دهد؛ ارتباط و اتحادی که در بزنگاههای حساس منطقهای، نقشی تعیینکننده ایفا کرده است.
این مستند، بیشتر از آنکه صرفا به روایت زندگی شخصی شهید نصرالله بپردازد، به ساحتهای سیاسی، استراتژیک و امنیتی فعالیتهای این شهید بزرگ توجه نشان میدهد. تماشاگر در خلال مصاحبه، درمییابد که بسیاری از تصمیمات کلان مقاومت، تحت تأثیر همین ارتباطات و مشورتها شکل گرفتهاند. همین امر سبب میشود که سطح تحلیل "معادله نصر" نسبت به مستندهای صرفاً زندگینامهای بالاتر باشد و برای پژوهشگران و علاقهمندان به تاریخ معاصر خاورمیانه اهمیت بیشتری پیدا کند.
"شمع جمع"؛ شهید نصرالله و الگوی اتحاد اجتماعی
مستند شمع جمع به دنبال ارائه تصویری جامع از زیست اجتماعی و سیاسی سید حسن نصرالله و بررسی نحوه ایجاد وحدت میان طوایف مختلف لبنان، از جمله شیعی، مسیحی و سنی، است. تلاش سازندگان بر این بوده که نشان دهند راهکارهای او در عمل چگونه مبتنی بر توازن قدرت، تعامل با اقوام مختلف و مدیریت بحرانهای اجتماعی و نظامی بوده است.
همچنین در این مستند سعی شده تا از عملکرد سید مقاومت، درسهایی برای امروز ایران اسلامی اخذ شود.
گفتنی است این مستند مهرماه ۱۴۰۴ مقارن با اولین سالگرد شهادت سید حسن نصرالله توسط رسانه فکرت تولید شد که حاوی گفتگوهای متعدد با جمعی از تحلیلگران و سفرای پیشین ایران در لبنان است و این محصول تاکنون از سوی سه شبکه تلویزیونی مستند، چهار و قرآن پخش و در مراکز مختلفی برای علاقهمندان به نمایش درآمده است.
الگویی موفق برای جامعه امروز ایران
سید محمدمهدی شرفالدین، کارگردان این مستند در گفتگویی در همین زمینه ابراز داشت: شخصیتهای از جنس شهید نصرالله به عنوان اُسوه و الگوی مقاومت معمولاً ذوابعاد هستند و هر هنرمند یا صاحب نظری با رجوع به تاریخ عملکرد آنها، بخشی از زندگیشان را که برایش جذاب میآید، برجسته میکند.
وی همچنین افزود: در مستند"شمع جمع" بیشتر جنبهی اجتماعی سید برایمان جذاب بود. یعنی همیشه به این فکر میکردیم که ما شعار وفاق را سر میدهیم اما در عمل حتی در بین نزدیکترین جناحها، شاهد اختلاف و درگیری هستیم. از طرف دیگر بعد از تحولات اخیر به وضوح دیدیم که اگر نتوانیم این وفاق را در صحنه اجتماعی به وجود آوریم، شکستمان در برابر دشمن قطعی است.
وی خاطرنشان کرد: شهید سید حسن نصرالله با بهرهگیری از تعالیم انسانی انقلاب اسلامی توانست گروههای متکثر لبنان را زیر چتر مقاومت جمع کند اما ما هنوز نتوانستیم از داشتههای خودمان در این مسیر استفاده کامل را ببریم. به همین منظور شاید بد نباشد که عملکرد عینی این سید شهید را به مثابه یک الگو برای ایجاد وفاق در جامعه اسلامی، تبیین نموده و آن را بکار ببندیم.
"زندگی سید حسن نصرالله"؛ روایت عمومیتر
چندی پیش نیز مستندی با عنوان "زندگی سید حسن نصرالله" تولید و پخششد. این اثر، بیش از آنکه تحلیلی و راهبردی باشد، در قالب یک روایت اجتماعی و عمومی شکل گرفته و کوشیده تا تصویری ساده، روان و قابل فهم از کودکی، تحصیل، مبارزات و سیر زندگی شهید سید حسن نصرالله ارائه دهد.
در این مستند، به جای ورود به جزئیات پیچیده سیاسی و نظامی، خط سیر زندگی او به زبان قابل درک برای عموم مردم روایت میشود؛ روایتی که مخاطب عام را نیز با خود همراه میسازد.
در واقع این مستند را میتوان تلاشی توصیف کرد به منظور آشناسازی مخاطب عام با شخصیت واقعی و انسانی رهبر مقاومت در حوزههایی غیر از میدان نبرد یا مناسبات سیاسی. این اثر، با حذف پیچیدگیهای سیاسی و نظامی و با تکیه بر روایتهای ساده و انسانی، بستری فراهم میآورد تا حتی مخاطبانی که شناخت اندکی از فضای مقاومت دارند نیز بتوانند با او همذاتپنداری کنند.
"قلب الأمین"؛ روایتی صمیمی از رازهای ناگفته سید مقاومت
مستند "قلب الأمین" در زمره آثاری است که به جای تکیه بر رویکردهای مرسوم سیاسی و نظامی، میکوشد تا در لایههای عمیقتر و کمتر روایت شده از زندگی شهید سید حسن نصرالله نفوذ کند.
این مستند بهخصوص با حضور و روایت پدر ایشان، عبدالکریم نصرالله، حالوهوایی عاطفی و متفاوت مییابد. خاطرات پدر از سالهای کودکی و نوجوانی، از سادهزیستیهای در خانه تا علاقهمندیهای شخصی، تصویری انسانی از رهبری میسازد که پیش از آنکه فرماندهی در خط مقدم باشد، فرزند خانوادهای مؤمن و ریشهدار در سنتهای دینی و اخلاقی است.
در این میان آنچه این مستند را متمایز می سازد، تأکید بر ریشههای شخصیتی و خانوادگی رهبر مقاومت است. در این روایت، شجاعت، صبر و ایمان نصرالله نه بهعنوان صفاتی ناگهانی یا صرفا محصول شرایط جنگ و سیاست، بلکه بهعنوان ویژگیهایی که از بستر تربیت خانوادگی و اجتماعی او برآمدهاند، معرفی میشوند.
گزارش: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما