خبرگزاری حوزه | محسن منشی‌زاده، کارگردان فیلم سینمایی «آن‌سوی آوار» در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه دغدغه اصلی او از ساخت این اثر، روایت تأثیر جنگ بر زندگی مردم و مناسبات انسانی بوده است، اظهار کرد: جنگ تنها به میدان نبرد و لحظه‌های رویارویی نظامی محدود نمی‌شود، بلکه پیامدهای آن تا مدت‌ها در زندگی افراد، روابط خانوادگی، آرامش روانی و نگاه انسان‌ها به آینده باقی می‌ماند. سینما این ظرفیت را دارد که فراتر از تصاویر تخریب و ویرانی، به سراغ انسان‌هایی برود که در پس این حوادث قرار دارند و تجربه‌های کمتر دیده‌شده آنان را روایت کند. در فیلم «آن‌سوی آوار» تلاش کرده‌ایم به همین وجه انسانی جنگ توجه کنیم و نشان دهیم که پشت هر ویرانی، زندگی‌هایی وجود دارد که با بحران، فقدان، نگرانی و تلاش برای بازگشت به شرایط عادی مواجه می‌شوند.
وی با اشاره به اهمیت پرداختن به ابعاد اجتماعی و انسانی جنگ افزود: هنگامی که از پیامدهای جنگ سخن می‌گوییم، نباید صرفاً به خسارت‌های مادی و تخریب ساختمان‌ها توجه کنیم؛ چراکه بخش مهمی از آثار جنگ در روح و روان انسان‌ها، روابط میان اعضای خانواده و احساس امنیت آنان نمایان می‌شود. ممکن است یک حادثه در مدت کوتاهی اتفاق بیفتد، اما خاطره و پیامدهای آن سال‌ها در ذهن و زندگی افراد باقی بماند. از این منظر، عنوان «آن‌سوی آوار» نیز می‌تواند یادآور این حقیقت باشد که برای درک کامل یک حادثه، باید از ظاهر آن عبور کرد و به لایه‌های پنهان‌تر زندگی انسان‌ها رسید. آوار تنها بقایای ساختمان‌های تخریب‌شده نیست، بلکه می‌تواند نمادی از آشفتگی زندگی، گسست روابط و دشواری‌هایی باشد که انسان برای بازسازی جهان شخصی خود با آن‌ها روبه‌رو می‌شود.
کارگردان فیلم سینمایی «آن‌سوی آوار» با تأکید بر ضرورت توجه به جنگ رمضان و بازتاب آن در زندگی مردم بیان کرد: جنگ رمضان را باید از منظر تأثیری که بر تجربه زیسته مردم می‌گذارد نیز بررسی کرد. در چنین شرایطی، زندگی روزمره از روال معمول خود خارج می‌شود و نگرانی درباره امنیت خانواده، آینده فرزندان، حفظ خانه و بازگشت آرامش به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های انسان‌ها تبدیل می‌شود. در کنار این مسائل، جلوه‌هایی از همدلی، مسئولیت‌پذیری، فداکاری و ایستادگی نیز در جامعه شکل می‌گیرد که شناخت آن‌ها برای درک کامل تجربه جنگ ضروری است. پرداخت سینمایی به این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بتواند این تجربه‌ها را از سطح اخبار و گزارش‌های روزانه فراتر ببرد و به مخاطب نشان دهد که جنگ چگونه در تصمیم‌ها، احساسات و روابط انسان‌ها حضور پیدا می‌کند.
منشی‌زاده ادامه داد: یکی از موضوعات مهم در روایت جنگ، توجه به انسان‌هایی است که شاید مستقیماً در خط مقدم حضور نداشته باشند، اما زندگی آن‌ها به شکل جدی تحت تأثیر شرایط جنگی قرار می‌گیرد. اعضای خانواده، کودکان، سالمندان و افرادی که مسئولیت مراقبت از دیگران را بر عهده دارند، هرکدام با دشواری‌های خاصی مواجه می‌شوند. این افراد گاهی ناچارند در شرایطی تصمیم بگیرند که فرصت کافی برای فکرکردن ندارند و باید میان ترس، نگرانی و مسئولیت‌های خود تعادل برقرار کنند. روایت جنگ از دریچه زندگی مردم می‌تواند ابعاد تازه‌ای از این پدیده را آشکار کند؛ زیرا در چنین روایتی، مخاطب نه‌فقط با یک حادثه تاریخی، بلکه با تجربه انسانی افرادی روبه‌رو می‌شود که تلاش می‌کنند در میانه بحران، زندگی خود را حفظ کنند و برای ادامه مسیر معنایی تازه بیابند.
وی با اشاره به نقش مفاهیم دینی در فهم تجربه‌های انسانی در دوران بحران تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که در چنین موقعیت‌هایی می‌توان به آن توجه کرد، **صبر** است. صبر در فرهنگ دینی به معنای تسلیم‌شدن در برابر مشکلات یا کنارآمدن منفعلانه با شرایط نیست، بلکه نوعی پایداری آگاهانه و حفظ تعادل در مواجهه با دشواری‌هاست. انسانی که با پیامدهای جنگ روبه‌رو می‌شود، ممکن است با فقدان، اضطراب و ناامیدی مواجه شود؛ اما آنچه می‌تواند او را به ادامه زندگی امیدوار کند، توانایی تحمل دشواری‌ها و حفظ امید به آینده است. قرآن کریم در آیه ۱۵۳ سوره بقره، مؤمنان را به یاری‌گرفتن از صبر و نماز دعوت می‌کند. این آموزه در تحلیل آثار جنگی نیز اهمیت دارد؛ چراکه ایستادگی انسان در برابر بحران، هنگامی عمیق‌تر می‌شود که با ایمان، معنا و مسئولیت‌پذیری همراه باشد.
این کارگردان افزود: مفهوم دیگری که در ارتباط با جنگ و پیامدهای آن اهمیت دارد، **توکل** است. توکل به معنای نادیده‌گرفتن واقعیت‌ها یا کنارگذاشتن تلاش برای حل مشکلات نیست، بلکه به معنای حرکت مسئولانه در مسیر درست و واگذاردن نتیجه به خداوند پس از انجام وظیفه است. انسان در شرایط جنگی با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که همه ابعاد آن در اختیار او نیست و نمی‌تواند برای آینده تضمینی داشته باشد. در چنین شرایطی، ایمان می‌تواند به او کمک کند تا در کنار پذی رش دشواری‌ها، از تلاش برای حفاظت از خانواده، کمک به دیگران و بازسازی زندگی دست نکشد. در روایت سینمایی نیز این مفهوم زمانی اثرگذار خواهد بود که در رفتار شخصیت‌ها و انتخاب‌های آنان دیده شود؛ برای مثال، در تصمیم فردی که با وجود نگرانی برای عزیزانش، مسئولیت خود را می‌پذیرد و برای کاهش رنج اطرافیان قدم برمی‌دارد.
منشی‌زاده با تأکید بر اهمیت امید در زندگی انسان‌های آسیب‌دیده از جنگ اظهار کرد: امید یکی از بنیادی‌ترین مفاهیمی است که می‌تواند به زندگی پس از بحران معنا ببخشد. جنگ ممکن است بسیاری از برنامه‌های انسان را تغییر دهد و تصویری نامطمئن از آینده پیش روی او قرار دهد، اما امید به معنای انکار رنج یا نادیده‌گرفتن خسارت‌ها نیست. امید زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان با وجود آگاهی از دشواری‌ها، امکان تغییر و بازسازی را نیز در نظر بگیرد. در فرهنگ دینی، امید به رحمت الهی و پرهیز از ناامیدی جایگاه مهمی دارد و می‌تواند زمینه‌ساز بازگشت انسان به زندگی باشد. سینما نیز می‌تواند این مفهوم را از طریق رفتارهای ساده اما تأثیرگذار نشان دهد؛ از تلاش برای حفظ پیوندهای خانوادگی گرفته تا حمایت از فردی که در اثر حوادث جنگی احساس تنهایی می‌کند. پرداختن به چنین لحظه‌هایی به مخاطب یادآوری می‌کند که حتی در دل ویرانی نیز امکان آغاز دوباره وجود دارد.
وی با اشاره به جایگاه همدلی و مواسات در شرایط جنگی گفت: یکی از جلوه‌های مهم زندگی اجتماعی در دوران بحران، احساس مسئولیت افراد نسبت به یکدیگر است. هنگامی که جنگ زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد، نیاز به همکاری و حمایت متقابل بیش از گذشته احساس می‌شود. در این شرایط، رنج یک فرد نباید مسئله‌ای کاملاً شخصی تلقی شود، بلکه جامعه می‌تواند با مشارکت و همراهی، بخشی از فشار واردشده بر او را کاهش دهد. مفهوم مواسات در فرهنگ اسلامی بر همین مسئولیت اخلاقی تأکید دارد؛ یعنی انسان در حد توان خود، دیگران را در دشواری‌ها تنها نگذارد. این مفهوم در سینما نیز ظرفیت بالایی برای روایت دارد، زیرا می‌توان آن را در رفتار شخصیت‌هایی نشان داد که بدون انتظار پاداش به کمک یکدیگر می‌شتابند. چنین رویکردی از تبدیل جنگ به مجموعه‌ای از تصاویر تلخ جلوگیری می‌کند و در کنار نمایش آسیب‌ها، توانایی انسان برای حفظ پیوندهای اجتماعی را نیز به تصویر می‌کشد.
کارگردان «آن‌سوی آوار» با بیان اینکه خانواده یکی از مهم‌ترین کانون‌های تأثیرپذیر از جنگ است، خاطرنشان کرد: **حفظ خانواده، مسئولیت‌پذیری و رعایت حقوق دیگران** از موضوعاتی است که در بررسی پیامدهای جنگ نباید نادیده گرفته شود. بحران‌های بزرگ معمولاً فشار زیادی بر روابط نزدیک وارد می‌کنند و ممکن است زمینه‌ساز اختلاف، سوءتفاهم و نگرانی‌های تازه شوند. در چنین موقعیت‌هایی، گفت‌وگو، گذشت و درک متقابل می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از گسست روابط داشته باشد. آموزه‌های دینی نیز بر اهمیت خوش‌رفتاری، رعایت حقوق اعضای خانواده و پرهیز از آسیب‌رساندن به دیگران تأکید می‌کنند. اگر سینما بتواند این مفاهیم را در دل موقعیت‌های داستانی و بدون بیان مستقیم و شعاری به نمایش بگذارد، مخاطب فرصت پیدا می‌کند پیام اخلاقی اثر را از خلال تجربه شخصیت‌ها درک کند. یکی از ظرفیت‌های روایت اجتماعی جنگ، توجه به همین تغییرات ظریف در روابط انسانی است.
وی با اشاره به نقش سینما در ثبت تجربه‌های اجتماعی جنگ رمضان اظهار کرد: سینما می‌تواند حافظه جمعی جامعه را تقویت کند و تجربه‌هایی را ثبت کند که ممکن است در گذر زمان از یادها بروند. اخبار معمولاً بر رویدادها، آمارها و ابعاد فوری بحران تمرکز می‌کنند، اما فیلم سینمایی این فرصت را دارد که به تجربه‌های فردی و عاطفی انسان‌ها نزدیک شود. یک فیلم می‌تواند نشان دهد که چگونه صدای انفجار، تخریب خانه یا دورشدن اعضای خانواده از یکدیگر، زندگی روزمره افراد را تغییر می‌دهد و چگونه انسان‌ها پس از عبور از لحظه‌های بحرانی برای بازگشت به آرامش تلاش می‌کنند. در این میان، پرداختن به جنگ رمضان در سینما زمانی ارزشمندتر خواهد بود که روایت‌ها از سطح بازگویی حوادث فراتر بروند و به تأثیرات انسانی، اجتماعی و اخلاقی آن توجه کنند. چنین آثاری می‌توانند به نسل‌هایی که تجربه مستقیم این روزها را نداشته‌اند، امکان شناخت عمیق‌تری از شرایط و دشواری‌های زندگی مردم بدهند.
منشی‌زاده در ادامه با اشاره به اهمیت پرهیز از شعارزدگی در آثار مرتبط با مفاهیم دینی و جنگ گفت: مفاهیم دینی زمانی در یک اثر هنری به شکل مؤثر حضور پیدا می‌کنند که با موقعیت داستانی و رفتار شخصیت‌ها پیوند داشته باشند. اگر بخواهیم درباره صبر، ایثار، توکل یا همدلی صحبت کنیم، بهتر است این مفاهیم را در انتخاب‌ها و واکنش‌های انسان‌ها در شرایط دشوار ببینیم. مخاطب زمانی با یک شخصیت ارتباط برقرار می‌کند که بتواند تردیدها، ترس‌ها، ضعف‌ها و تلاش‌های او را درک کند. از همین رو، سینما نباید صرفاً به بیان مستقیم آموزه‌های اخلاقی بسنده کند، بلکه می‌تواند زمینه‌ای فراهم آورد تا مخاطب از طریق مشاهده پیامد رفتارها و تصمیم‌ها، درباره مفاهیم انسانی و دینی تأمل کند. چنین رویکردی به اثر هنری اجازه می‌دهد بدون تحمیل پیام، مخاطب را به اندیشیدن درباره مسئولیت فردی، اخلاق اجتماعی و معنای ایستادگی در برابر بحران دعوت کند.
وی با اشاره به دشواری‌های تولید فیلم در بخش خصوصی بیان کرد: «آن‌سوی آوار» با سرمایه شخصی محمدحسین عابد، تهیه‌کننده و نویسنده اثر، و همراهی گروه سازنده به مرحله تولید و نمایش رسیده است. ساخت یک فیلم مستقل در شرایطی که تأمین منابع مالی و فراهم‌کردن امکانات تولید با دشواری‌هایی همراه است، به تلاش جمعی و باور مشترک عوامل نیاز دارد. عابد نیز در مراسم نمایش فیلم بر این نکته تأکید کرد که بدون همراهی بازیگران و عوامل، امکان به ثمر رسیدن پروژه وجود نداشت. این تجربه نشان می‌دهد که در کنار توانایی‌های فنی و هنری، همدلی، تعهد و مسئولیت‌پذیری اعضای گروه نیز در شکل‌گیری یک اثر سینمایی نقش تعیین‌کننده دارد. حمایت از سینمای مستقل تنها کمک به تولید یک فیلم نیست، بلکه فرصتی برای شنیده‌شدن روایت‌هایی است که ممکن است در جریان اصلی تولید کمتر مجال ظهور پیدا کنند.
کارگردان فیلم سینمایی «آن‌سوی آوار» با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد انسانی جنگ در سینمای ایران خاطرنشان کرد: سینمای اجتماعی می‌تواند در کنار روایت حوادث، به بررسی تغییراتی بپردازد که بحران در نگرش، رفتار و روابط انسان‌ها ایجاد می‌کند. در چنین آثاری، توجه به جزئیات زندگی روزمره اهمیت زیادی دارد؛ زیرا گاهی یک گفت‌وگوی خانوادگی، یک تصمیم دشوار یا یک رفتار ساده از سر همدلی، بهتر از روایت‌های مستقیم و پرشعار می‌تواند عمق یک بحران را نشان دهد. پرداختن به این جزئیات همچنین کمک می‌کند شخصیت‌ها از قالب‌های کلیشه‌ای فاصله بگیرند و به انسان‌هایی باورپذیر تبدیل شوند که مخاطب می‌تواند با نگرانی‌ها و انتخاب‌های آنان ارتباط برقرار کند. از این منظر، سینما می‌تواند بستری برای گفت‌وگو درباره مسئولیت اجتماعی، حفظ کرامت انسان و ضرورت حمایت از آسیب‌دیدگان جنگ فراهم کند.
منشی‌زاده در ادامه درباره نسبت میان ارزش‌های دینی و روایت سینمایی جنگ توضیح داد: مفاهیمی مانند **ایثار، حفظ کرامت انسانی، عدالت و مسئولیت اجتماعی** زمانی در زندگی واقعی معنا پیدا می‌کنند که در رفتار انسان‌ها نمود داشته باشند. ایثار صرفاً به حضور در موقعیت‌های بزرگ و تاریخی محدود نیست، بلکه گاهی در مراقبت از یک عضو خانواده، گذشت از خواسته‌های شخصی برای کمک به دیگری یا تلاش برای بازگرداندن آرامش به محیط زندگی جلوه می‌کند. همچنین حفظ کرامت انسانی اقتضا می‌کند که رنج‌دیدگان جنگ صرفاً به‌عنوان قربانیان حوادث نمایش داده نشوند، بلکه توانایی‌ها، انتخاب‌ها و تلاش آن‌ها برای ادامه زندگی نیز مورد توجه قرار گیرد. سینما با چنین رویکردی می‌تواند تصویری چندوجهی از انسان ارائه دهد؛ انسانی که ممکن است آسیب ببیند، دچار تردید شود، اما همچنان برای حفظ ارزش‌های اخلاقی و پیوندهای انسانی تلاش کند.
وی با اشاره به ضرورت حمایت از آثاری که به دغدغه‌های اجتماعی می‌پردازند، افزود: سینمای مستقل این امکان را فراهم می‌کند که موضوعاتی با پشتوانه دغدغه‌های شخصی و اجتماعی فیلم‌سازان، حتی در شرایط دشوار اقتصادی، به مرحله تولید برسند. این آثار می‌توانند زاویه دید متفاوتی به موضوعات مهم جامعه ارائه دهند و به مخاطب فرصت دهند تا درباره تجربه‌های مشترک انسانی بیشتر فکر کند. در تولید «آن‌سوی آوار» نیز همراهی بازیگران و عوامل نقش مهمی در عبور از مشکلات و رسیدن به مرحله نمایش داشته است. امیدوارم مخاطبان با تماشای این فیلم، علاوه بر توجه به پیامدهای جنگ، درباره اهمیت همدلی، مسئولیت‌پذیری و حفظ امید در شرایط دشوار تأمل کنند. حمایت از چنین آثاری می‌تواند زمینه را برای تداوم روایت‌های مستقل و پرداختن به موضوعاتی فراهم کند که شناخت آن‌ها برای جامعه ضروری است.
کارگردان فیلم سینمایی «آن‌سوی آوار» در پایان اظهار کرد: انتظار دارم مخاطب پس از تماشای این اثر، تنها به تصاویر جنگ و ویرانی فکر نکند، بلکه زندگی انسان‌هایی را نیز ببیند که پس از بحران باید با پیامدهای آن کنار بیایند. صبر، امید، توکل، ایثار، مواسات و حفظ کرامت انسانی مفاهیمی نیستند که صرفاً به موقعیت‌های خاص محدود شوند؛ این ارزش‌ها در زندگی روزمره نیز می‌توانند راهنمای رفتار ما باشند و در شرایط بحرانی اهمیت بیشتری پیدا کنند. سینما این امکان را دارد که با روایت داستان‌های انسانی، فاصله میان تجربه‌های فردی را کاهش دهد و زمینه همدلی میان مخاطبان را فراهم کند. امیدوارم «آن‌سوی آوار» بتواند بخشی از تجربه زندگی مردم در روزهای جنگ را بازتاب دهد و مخاطب را به تأمل درباره آثار بلندمدت جنگ، مسئولیت اجتماعی و ضرورت حمایت از انسان‌هایی دعوت کند که برای بازسازی زندگی خود تلاش می‌کنند. فیلم سینمایی «آن‌سوی آوار» از **۲۲ مهرماه** اکران خود را در گروه سینمایی هنر و تجربه آغاز خواهد کرد.
انتهای پیام
نظر شما