به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضایی تهرانی استادحوزه علمیه مشهد شامگاه سه‌شنبه ۲۱ مهرماه، در ویژه‌برنامه فرهنگی و تبلیغی حرم مطهر رضوی که در رواق امام خمینی(ره) برگزار شد، با تبیین جایگاه حیا و حجاب در فرهنگ قرآنی، آیات ۳۰ و ۳۱ سوره مبارکه نور را از مهم‌ترین آموزه‌های قرآن کریم در زمینه عفاف و پاکدامنی معرفی کرد و اظهار داشت: قرآن کریم در تبیین مسئله عفاف، ابتدا مردان مؤمن را به کنترل نگاه و حفظ پاکدامنی دعوت می‌کند و سپس به بیان وظایف زنان در این زمینه می‌پردازد.
وی افزود: ذکر صلوات همراه با درخواست تعجیل در فرج امام زمان(عج) و نابودی دشمنان ایشان، بیانگر مرزبندی میان جریان ولایت و ولایتمداری با دشمنان اسلام است؛ مرزبندی که از آغاز تا پایان تاریخ، پیروان حق را از جریان دشمنی با اسلام جدا می‌کند.
سخنران حرم مطهر رضوی با اشاره به اینکه شعارهای مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل در امتداد همین مرزبندی اعتقادی قرار دارند، تصریح کرد: این موضع‌گیری در همه عصرها و نسل‌ها استمرار دارد و متناسب با شرایط هر دوره، در عرصه‌های مختلف خود را نشان می‌دهد.
قرآن کریم در مسئله عفاف، ابتدا مردان را مخاطب قرار می‌دهد
وی با اشاره به آیه ۳۰ سوره مبارکه نور، نخستین فرمان قرآن در زمینه عفاف را متوجه مردان مؤمن دانست و گفت: خداوند در این آیه می‌فرماید مردان مؤمن باید نگاه خود را کنترل کنند و پاکدامنی خویش را حفظ کنند؛ این رفتار برای آنان پاکیزه‌تر است و خداوند به آنچه انجام می‌دهند، آگاه است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی با بیان اینکه این آیه چهار محور اساسی دارد، ادامه داد: خطاب به مؤمنان، فرمان به کنترل نگاه، دستور به حفظ پاکدامنی و بیان نتیجه این رفتار، چهار محور مورد توجه در این آیه است.
وی با اشاره به کاربرد واژه مؤمنان در این آیه اظهار کرد: هنگامی که حکم در قرآن با وصفی مانند ایمان بیان می‌شود، این وصف در فهم موضوع حکم اهمیت دارد؛ خداوند در این آیه مردان مؤمن را مخاطب قرار داده و از آنان می‌خواهد در رفتار و نگاه خود، الزامات ایمان را رعایت کنند.
سخنران حرم مطهر رضوی با تأکید بر ضرورت مدیریت نگاه، یادآور شد: انسان باید اختیار نگاه خود را در دست داشته باشد و اجازه ندهد چشم، او را به دنبال خود بکشاند. نگاه انسان باید آگاهانه و کنترل‌شده باشد، نه اینکه بدون اراده و اختیار به هر سو حرکت کند.
وی گفت: نگاه نخست ممکن است ناخواسته باشد، اما ادامه‌دادن نگاه و دنبال‌کردن آن، رفتاری ارادی است که انسان باید از آن پرهیز کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی با اشاره به آیه ۳۶ سوره اسراء، بر مسئولیت انسان در قبال ابزارهای ادراکی خود تأکید کرد و ادامه داد: گوش، چشم و دل انسان در برابر رفتار او مسئولیت دارند و فرد باید مراقب باشد از این ظرفیت‌ها در مسیر نادرست استفاده نکند.
وی با بیان اینکه قرآن کریم پس از فرمان به کنترل نگاه، بر حفظ پاکدامنی تأکید می‌کند، ابراز کرد: میان پاک‌چشمی و پاکدامنی ارتباط وجود دارد و کنترل نگاه، زمینه‌ای برای حفظ عفت در رفتار و روابط انسانی فراهم می‌کند.
سخنران حرم مطهر رضوی تأکید کرد: اگر انسان در نگاه خود ضابطه‌ای نداشته باشد، ممکن است در مراحل بعدی نیز در حفظ حدود اخلاقی و شرعی با مشکل مواجه شود؛ ازاین‌رو، مراقبت از چشم باید به‌عنوان یکی از مقدمات اساسی عفاف مورد توجه قرار گیرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی با اشاره به اینکه نتیجه این رفتار به سود خود انسان است، بیان کرد: خداوند از پاکدامنی انسان‌ها سودی نمی‌برد و گناه آنان نیز زیانی به ذات الهی نمی‌رساند؛ بلکه رعایت این احکام، زمینه رشد، تزکیه و کمال خود انسان را فراهم می‌کند.
وی عنوان کرد: انسان برای رسیدن به تزکیه و کمال آفریده شده است و باید انتخاب‌های خود را در عرصه‌های مختلف زندگی، از پوشش و رفتار فردی تا روابط خانوادگی و فعالیت‌های اجتماعی، با معیارهای تربیت الهی هماهنگ کند.
سخنران حرم مطهر رضوی با تأکید بر اینکه عبادت باید با رعایت اخلاق و حدود شرعی همراه باشد، گفت: حضور در زیارتگاه‌ها، شرکت در مجالس مذهبی و انجام عبادات، مسئولیت انسان را در زمینه رعایت عفاف و کنترل نگاه از بین نمی‌برد؛ بلکه مؤمن باید در همه موقعیت‌ها، از جمله در ارتباط با دیگران، مراقب رفتار خود باشد.
وی با اشاره به روایتی درباره پرهیز از تمسخر و آزار دیگران، بر ضرورت رعایت حرمت افراد تأکید کرد و افزود: مؤمن باید از رفتارهایی که موجب شرمندگی، رنجش یا شکستن حرمت دیگران می‌شود، دوری کند؛ زیرا زندگی انسان همواره در محضر خداوند قرار دارد و رفتار او از علم الهی پنهان نیست.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی با اشاره به عبارت پایانی آیه ۳۰ سوره نور، مبنی بر آگاهی خداوند از اعمال انسان، اظهار کرد: خداوند بر رفتار بندگان احاطه دارد و می‌تواند آنان را به سبب اعمالشان مؤاخذه کند، اما از سر لطف و رحمت، فرصت بازگشت و اصلاح را در اختیار انسان قرار می‌دهد.
وی بیان کرد: اگر قرار بود هر خطای انسان بلافاصله با مجازات دنیوی همراه شود، امکان ادامه زندگی برای افراد باقی نمی‌ماند؛ اما خداوند به انسان فرصت می‌دهد تا از رفتار نادرست خود دست بردارد و مسیر زندگی‌اش را اصلاح کند.
آیه ۳۱ سوره نور، هفت محور در زمینه حیا و حجاب بانوان دارد
سخنران حرم مطهر رضوی در ادامه با اشاره به آیه ۳۱ سوره مبارکه نور، به تبیین دستورهای قرآنی درباره عفاف و حجاب بانوان پرداخت و ابراز کرد: خداوند در این آیه، زنان مؤمن را نیز به کنترل نگاه و حفظ پاکدامنی دعوت می‌کند و در ادامه، احکام مرتبط با پوشش، زینت و رفتار اجتماعی آنان را توضیح می‌دهد.
وی با بیان اینکه این آیه از نظر گستره احکام و جزئیات، مطالب بیشتری را در بر می‌گیرد، افزود: در این آیه نیز همانند آیه پیشین، زنان مؤمن مخاطب قرار گرفته‌اند و از آنان خواسته شده است نگاه خود را کنترل کنند و پاکدامنی را در رفتار و روابط خود رعایت کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی نخستین محور این آیه را کنترل نگاه و دومین محور را حفظ پاکدامنی دانست و اظهار کرد: پاک‌چشمی و پاکدامنی در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند و رعایت حدود شرعی در روابط اجتماعی، زمینه حفظ عفت را فراهم می‌آورد.
وی با تأکید بر ضرورت رعایت حدود شرعی در مهمانی‌ها و دورهمی‌ها بیان کرد: صله‌رحم و دیدارهای خانوادگی از رفتارهای پسندیده است، اما این روابط نیز باید با رعایت ضوابط شرعی میان محرم و نامحرم همراه باشد.
سخنران حرم مطهر رضوی ادامه داد: رعایت حدود ارتباطی در محیط‌های خانوادگی و اجتماعی اهمیت دارد و نباید به بهانه مهمانی، معاشرت یا صمیمیت، مرزهای شرعی در پوشش و رفتار نادیده گرفته شود.
وی سومین محور آیه ۳۱ سوره نور را مربوط به آشکارنکردن زینت در برابر نامحرمان دانست و عنوان کرد: قرآن کریم زنان مؤمن را از آشکارکردن زینت‌های خود، جز در موارد استثناشده در آیه، بازمی‌دارد و در این زمینه، چارچوب مشخصی برای پوشش و رفتار ارائه می‌دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی یادآور شد: زینت می‌تواند جلوه‌های گوناگونی داشته باشد و رعایت احکام شرعی در زمینه آرایش، زیورآلات و دیگر جلوه‌های ظاهری، بخشی از مسئولیت فرد در حفظ عفاف است.
وی چهارمین محور را به شیوه پوشش سر و گردن و پوشاندن گریبان مرتبط دانست و با اشاره به عبارت ولیضربن بخمرهن علی جیوبهن در آیه ۳۱ سوره نور، تأکید کرد: قرآن کریم زنان مؤمن را به استفاده از پوششی فرا می‌خواند که علاوه بر سر، ناحیه گریبان و سینه را نیز بپوشاند.
استادحوزه علمیه مشهد با تأکید بر اینکه درک احکام پوشش باید بر پایه متن قرآن و ضوابط شرعی صورت گیرد، تصریح کرد: رعایت پوشش تنها به انتخاب نوع لباس محدود نیست، بلکه چگونگی استفاده از پوشش و میزان پوشانندگی آن نیز اهمیت دارد.
وی در تشریح محور پنجم آیه ۳۱ سوره نور، به موارد استثناشده در حکم آشکارکردن زینت اشاره کرد و ادامه داد: قرآن کریم در این آیه، گروه‌هایی از محارم و افرادی را که در حکم پوشش و آشکارشدن زینت، احکام ویژه‌ای دارند، نام می‌برد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق احکام محرم و نامحرم اظهار کرد: روابط خانوادگی و نسبت‌های خویشاوندی نباید موجب بی‌توجهی به حدود شرعی شود و رعایت عفاف در محیط خانه و خانواده نیز باید متناسب با احکام اسلامی باشد.
وی خاطرنشان کرد: آشنایی با این احکام، به‌ویژه در روابط میان اعضای خانواده و خویشاوندان، به حفظ حریم‌ها و پیشگیری از رفتارهای ناسازگار با فرهنگ عفاف کمک می‌کند.
سخنران حرم مطهر رضوی ششمین محور آیه را مربوط به پرهیز از رفتارهایی دانست که موجب آشکارشدن زینت پنهان می‌شود و با اشاره به عبارت ولا یضربن بأرجلهن لیعلم ما یخفین من زینتهن، اظهار کرد: قرآن کریم حتی به رفتارهایی توجه دارد که ممکن است به‌صورت غیرمستقیم، زینت پنهان را آشکار یا توجه دیگران را به آن جلب کند.
وی با اشاره به نمونه خلخال در فضای زندگی اجتماعی آن دوران، افزود: در این آیه، زنان از کوبیدن پاهای خود به‌گونه‌ای که صدای زیورآلات پنهانشان شنیده شود، نهی شده‌اند؛ زیرا چنین رفتاری می‌تواند موجب جلب توجه نامحرم شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رضایی تهرانی تأکید کرد: این آموزه قرآنی، ضرورت توجه به پیامدهای رفتار و شیوه حضور اجتماعی را یادآوری می‌کند و اصل رعایت عفاف باید در موقعیت‌های مختلف زندگی، از محیط‌های حضوری تا فضای مجازی، مورد توجه قرار گیرد.
وی هفتمین محور را جمع‌بندی و نتیجه دو آیه ۳۰ و ۳۱ سوره نور دانست و با اشاره به عبارت وتوبوا إلی الله جمیعاً أیها المؤمنون لعلکم تفلحون، بیان کرد: خداوند در پایان این مجموعه از دستورها، همه مؤمنان، اعم از مردان و زنان، را به توبه و بازگشت به سوی خود دعوت می‌کند تا به رستگاری دست یابند.
سخنران حرم مطهر رضوی با بیان اینکه فلاح به معنای رسیدن به رشد و رستگاری است، ابراز کرد: انسان برای دستیابی به این هدف باید مسیر تربیت الهی را در پیش بگیرد و در صورت لغزش، با توبه و اصلاح رفتار به مسیر صحیح بازگردد.
انتهای پیام/
نظر شما