به گزارش خبرگزاری حوزه، نشست خبری نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، امروز ۲۸ مهرماه با حضور جلال غفاری، دبیر جشنواره، و محمدعلی شجاعی، قائم‌مقام دبیر و مدیر اجرایی این رویداد، در فرهنگسرای مقاومت و پایداری برگزار شد. در این نشست، مسئولان جشنواره ضمن تشریح برنامه‌های دوره جدید، به تبیین جایگاه سینمای مقاومت، ضرورت ثبت تجربه‌های انسانی جنگ، آمار آثار رسیده به دبیرخانه و برنامه‌های علمی، آموزشی و بین‌المللی این رویداد پرداختند.
جلال غفاری در این نشست با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای نوزدهمین دوره جشنواره اظهار کرد: این رویداد در شرایطی برگزار می‌شود که جامعه ایران تجربه دو جنگ تحمیلی نابرابر را پشت سر گذاشته است؛ رخدادهایی که در کنار خسارت‌ها و دشواری‌های فراوان، جلوه‌هایی از همبستگی اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و حضور مردم در صحنه را نیز آشکار کرد. سینما برای شناخت این تجربه‌ها و انتقال آن‌ها به نسل‌های آینده، مسئولیتی فراتر از بازنمایی صرف وقایع برعهده دارد.
وی با گرامیداشت یاد شهدایی که در دوره‌های گذشته با جشنواره فیلم مقاومت همراه بودند، گفت: شهید حسین سلامی در اختتامیه هفدهمین دوره جشنواره که بر عرشه ناو شهید رودکی برگزار شد، با سخنان خود جلوه‌ای متفاوت از ارتباط هنر و مقاومت را به نمایش گذاشت. میزبانی شهید علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران، در آن دوره و برگزاری مراسم اختتامیه بر عرشه یک ناو جنگی، تجربه‌ای متفاوت در میان رویدادهای سینمایی بود.
دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت همچنین به همراهی شهید حاج قاسم سلیمانی با این رویداد اشاره کرد و افزود: شهید سلیمانی به سینما، فیلم‌سازان و ظرفیت هنر برای روایت واقعیت‌ها توجه ویژه‌ای داشت. در دوره هجدهم نیز پیگیر فراهم شدن زمینه گفت‌وگو با فعالان سینما بود و در برخورد با هنرمندان، رویکردی مبتنی بر حمایت و قدردانی داشت. شهید حاجی‌زاده نیز با وجود مسئولیت‌های سنگین، برای گفت‌وگو درباره سینما و ارائه دیدگاه‌های خود به هنرمندان وقت می‌گذاشت.
غفاری با اشاره به دیدار چهارم خردادماه ۱۴۰۴ برای ارائه گزارش فعالیت‌های جشنواره به امام شهید، این ملاقات را از نقاط مهم مسیر برگزاری این رویداد دانست و تصریح کرد: آن دیدار، انگیزه تازه‌ای برای ادامه فعالیت‌ها ایجاد کرد و ضرورت طراحی برنامه‌ای متفاوت برای دوره جدید را برجسته ساخت. تحولات سال‌های اخیر نشان داده است که مفهوم مقاومت را نمی‌توان تنها در چارچوب رویارویی نظامی یا واکنش به تهدیدها بررسی کرد؛ بلکه باید ابعاد فرهنگی، اجتماعی و انسانی آن را نیز در نظر گرفت.
وی با بیان اینکه مقاومت با آگاهی تاریخی و اراده جمعی ارتباط مستقیم دارد، اظهار کرد: جامعه مقاوم تنها در برابر حوادث واکنش نشان نمی‌دهد، بلکه از تجربه‌های خود معنایی می‌سازد که می‌تواند در شکل‌گیری آینده مؤثر باشد. در چنین نگاهی، انسان صرفاً تماشاگر رویدادهای تاریخی نیست، بلکه با حفظ مسئولیت اجتماعی و مشارکت در تعیین سرنوشت خود، در ساختن آینده نقش ایفا می‌کند.
سینمای مقاومت؛ فراتر از روایت میدان نبرد
دبیر نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با تأکید بر اینکه موضوع این سینما نباید به تصاویر جنگی و صحنه‌های درگیری محدود شود، گفت: ارزش سینمای مقاومت در توانایی آن برای نشان دادن زندگی در دل بحران است. حتی در شرایطی که امنیت و آرامش جامعه با تهدید مواجه می‌شود، رفتارهای انسانی، همدلی مردم و تلاش برای حفظ زندگی ادامه دارد و همین لحظات می‌توانند به موضوع روایت‌های ماندگار سینمایی تبدیل شوند.
غفاری با اشاره به جلوه‌های همبستگی مردم در جریان جنگ‌های اخیر افزود: حضور یک نوازنده در نزدیکی پلی که احتمال تخریب آن وجود داشت، تشکیل حلقه انسانی برای حفاظت از زیرساخت‌ها و اشک‌های مردم برای سرزمین خود، نمونه‌هایی از رفتارهایی هستند که معنایی فراتر از یک رویداد نظامی دارند. این تصاویر نشان می‌دهند که مقاومت در کنار میدان نبرد، در رفتارهای روزمره، نوع‌دوستی، احساس تعلق به وطن و مسئولیت‌پذیری اجتماعی نیز شکل می‌گیرد.
وی ادامه داد: وظیفه سینمای مقاومت آن است که این تجربه‌های پراکنده را ثبت و در قالب روایتی منسجم به حافظه جمعی تبدیل کند. نسل‌های آینده باید بتوانند از طریق آثار هنری، شرایطی را که جامعه در آن قرار داشته، درک کنند. همچنین این روایت‌ها می‌توانند امکان شناخت دقیق‌تر تحولات ایران را برای مخاطبان دیگر کشورها فراهم سازند.
دبیر جشنواره با اشاره به مضمون «ققنوس برخاسته از جنگ» که در هویت بصری دوره جدید مورد توجه قرار گرفته است، بیان کرد: ققنوس نمادی از برخاستن دوباره پس از ویرانی است. منظور از این تصویر، انکار آسیب‌ها و رنج‌های ناشی از جنگ نیست؛ بلکه تأکید بر توانایی جامعه برای بازسازی، ادامه مسیر و حفظ امید در شرایط دشوار است.
وی افزود: سینما از طریق انتخاب زاویه دید، پرداخت شخصیت‌ها و نحوه نمایش رنج و امید، نوعی نگاه به انسان و جهان را منتقل می‌کند. از این رو، آثار مرتبط با مقاومت باید بتوانند علاوه بر ثبت واقعیت‌ها، پرسش‌هایی درباره عدالت، کرامت انسانی، خشونت و مسئولیت اجتماعی مطرح کنند. پیوند میان تجربه‌های تاریخی مردم و زبان هنر، ظرفیت آن را دارد که رویدادهای منطقه‌ای را به موضوعاتی قابل فهم برای مخاطبان جهانی تبدیل کند.
ضرورت ثبت سرنوشت کودکان میناب
غفاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جان‌باختگان مدرسه میناب، بر ضرورت ثبت ابعاد انسانی این حادثه تأکید کرد و گفت: هر یک از کودکانی که در این واقعه جان خود را از دست دادند، زندگی، خانواده و آرزوهای مستقلی داشتند. خانواده‌ها فرزندانشان را با امید بازگشت به خانه راهی مدرسه کردند، اما این انتظار برای شماری از آنان هرگز محقق نشد.
وی با بیان اینکه چنین رخدادهایی نباید در گذر زمان به اعداد و آمار محدود شوند، افزود: روایت زندگی قربانیان و بازتاب تجربه خانواده‌های آنان، بخشی از مسئولیت فرهنگی و انسانی هنرمندان است. سینما می‌تواند با توجه به جزئیات زندگی افراد و پیامدهای اجتماعی و عاطفی حوادث، مانع فراموش شدن واقعیت‌های انسانی جنگ شود.
دبیر جشنواره فیلم مقاومت با اشاره به ابعاد حقوقی این حادثه اظهار کرد: حمله به مراکز آموزشی و جان باختن کودکان، موضوعی جدی از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه است و بررسی آن باید با توجه به اصولی مانند تفکیک اهداف نظامی از غیرنظامی و ضرورت پاسخ‌گویی انجام شود. ثبت دقیق وقایع و پیگیری مسئولیت‌ها، در کنار بازنمایی هنری، برای جلوگیری از فراموش شدن چنین رخدادهایی اهمیت دارد.
غفاری در ادامه، مقاومت را عاملی برای ایجاد پیوند میان جوامع دانست و گفت: این مفهوم می‌تواند زمینه عبور از پراکندگی‌های فکری، فرهنگی و مذهبی را فراهم کند و به همکاری عملی میان گروه‌های مختلف بینجامد. سینمای مقاومت نیز برای ایفای نقش مؤثر در تحولات معاصر، باید مردم را در مرکز روایت قرار دهد و تجربه زیسته آنان را مبنای شناخت رویدادها بداند.
گسترش فعالیت‌های علمی در حوزه سینمای مقاومت
وی با تشریح برنامه‌های پژوهشی این دوره از جشنواره بیان کرد: همایش بین‌المللی علمی سینمای مقاومت با عنوان «از نظریه تا عمل» با هدف توسعه مطالعات تخصصی این حوزه طراحی شده است. تاکنون بیش از ۴۰ نشست در دانشگاه‌های کشور برگزار شده و ادامه برنامه‌ها در هفته پژوهش، هم‌زمان با فعالیت‌های جشنواره در آبان‌ماه، پیش‌بینی شده است.
دبیر جشنواره افزود: سینمای مقاومت برای گسترش ظرفیت‌های خود به پشتوانه نظری و پژوهشی نیاز دارد. ارتباط میان دانشگاه، منتقدان و فیلم‌سازان می‌تواند به شکل‌گیری زبان مشترکی برای تحلیل آثار و شناخت شیوه‌های روایت منجر شود. بررسی تجربه‌های تاریخی و مفاهیم بنیادین مقاومت نیز زمینه را برای تولید آثار عمیق‌تر و مؤثرتر فراهم می‌کند.
غفاری درباره آثار حاضر در بخش سینمایی اظهار کرد: از مجموع ۱۸ فیلم سینمایی این بخش، شش اثر برای نخستین‌بار در جشنواره مقاومت به نمایش درمی‌آیند. به اعتقاد وی، نخستین نمایش یک فیلم در جشنواره فیلم فجر نباید به شرطی بازدارنده برای حضور آن در رویدادهای موضوعی تبدیل شود؛ زیرا برخی آثار با محوریت مشخص مقاومت تولید شده‌اند و حضور در جشنواره‌های تخصصی می‌تواند مخاطبان بیشتری را با آن‌ها آشنا کند.
وی با اشاره به استقبال هنرمندان از این رویداد گفت: درخواست‌های متعددی برای افزایش جوایز، برگزاری برنامه‌های استانی و نمایش آثار مطرح شده است. با این حال، محدودیت‌های مالی و اجرایی امکان پاسخ‌گویی به تمام درخواست‌ها را فراهم نمی‌کند. آنچه اهمیت دارد، حفظ هویت موضوعی جشنواره و ایجاد فرصت برای عرضه آثاری است که با مسائل تاریخی و اجتماعی مرتبط با مقاومت پیوند دارند.
غفاری همچنین به ارتباط مستندسازان و فیلم‌سازان با دبیرخانه برای نمایش آثار تولیدشده در شرایط جنگی اشاره کرد و افزود: محتوای فیلم‌های رسیده، بازتابی از دغدغه‌های هنرمندان و توجه آنان به تحولات جاری است. در جشنواره‌های موضوعی، تناسب اثر با محور اصلی رویداد اهمیت دارد، اما این مسئله به معنای بی‌توجهی به جنبه‌های هنری نیست. فرم و محتوا باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا اثر بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند.
وی با اشاره به تلاش یکی از فیلم‌سازان جوان برای تولید فیلم بلند در شرایط دشوار گفت: یکی از آثار این دوره حاصل تصمیم هنرمندی است که پس از شهادت یکی از نیروهای ایرانی بر اثر اصابت پرتابه در همسایگی خود، احساس کرده است نمی‌تواند نسبت به آنچه رخ داده بی‌تفاوت بماند. این فیلم‌ساز با فروش طلاهای همسرش و استفاده از پس‌انداز شخصی، تولید فیلم را آغاز کرده و اثر خود را به جشنواره رسانده است. چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهد که دغدغه اجتماعی و احساس مسئولیت می‌تواند هنرمندان را به سمت ثبت واقعیت‌ها سوق دهد.
دبیر جشنواره در ادامه از دریافت آثار در بخش‌های فیلم سینمایی، کوتاه و مستند خبر داد و گفت: برخی تولیدکنندگان از ظرفیت‌های هوش مصنوعی برای ساخت آثار مرتبط با شهدای میناب، شخصیت‌های شاخص و موضوعات جنگی استفاده کرده‌اند. بهره‌گیری از فناوری‌های نوین می‌تواند امکان‌های تازه‌ای برای روایت ایجاد کند، اما رعایت دقت تاریخی، اعتبار محتوایی و حفظ شأن قربانیان باید در اولویت قرار داشته باشد.
فلسطین و غزه در کانون توجه فیلم‌سازان
غفاری با اشاره به آثار رسیده از کشورهای مختلف اظهار کرد: فلسطین و غزه همچنان از موضوعات مهم در آثار فیلم‌سازان بین‌المللی هستند و بخشی از تولیدات مرتبط با این موضوعات در جشنواره حضور دارند. در داخل کشور نیز فیلم‌سازان، فیلمنامه‌نویسان، تهیه‌کنندگان و مستندسازان به شکل مستمر درباره جنگ‌های اخیر و پیامدهای آن آثار تازه‌ای تولید می‌کنند.
وی تصریح کرد: جشنواره مقاومت تلاش می‌کند زمینه نمایش این تولیدات را فراهم کند تا روایت‌هایی که از دل تجربه‌های اجتماعی شکل گرفته‌اند، امکان حضور در عرصه عمومی را پیدا کنند. تداوم فعالیت دبیرخانه نیز به گردآوری آثار مرتبط با تحولات روز و پیوند دادن تجربه‌های فردی با حافظه جمعی کمک می‌کند.
در ادامه این نشست، محمدعلی شجاعی، قائم‌مقام دبیر و مدیر اجرایی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، درباره هویت بصری این دوره گفت: توجه به مفاهیم بنیادین مقاومت در طراحی پوستر و برنامه‌ریزی جشنواره اهمیت دارد. ققنوس نماد جاودانگی و برخاستن دوباره است و این مفهوم در سخنان امام شهید و پیام سید مجتبی خامنه‌ای در ۳۱ شهریورماه، به مناسبت هفته دفاع مقدس، مورد تأکید قرار گرفته است. از همین رو، این نماد در طراحی پوستر دوره جدید نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.
اعلام زمان برگزاری و برنامه‌های جشنواره
شجاعی با اشاره به تقویم اجرایی جشنواره اظهار کرد: برنامه‌های این رویداد از هشتم تا سیزدهم آبان‌ماه برگزار می‌شود و مراسم اختتامیه در چهاردهم آبان‌ماه در تهران خواهد بود. پردیس ملت به‌عنوان خانه جشنواره انتخاب شده و در طول این مدت، برنامه‌های سینمایی، آموزشی و تخصصی مختلفی برای علاقه‌مندان، هنرمندان و فعالان این حوزه در نظر گرفته شده است.
وی درباره آمار آثار تأییدشده در دبیرخانه توضیح داد: در بخش بین‌الملل، بیش از یک‌هزار و ۹۰۰ اثر در قالب فیلم سینمایی، کوتاه و مستند تأیید شده‌اند. در بخش داخلی نیز شمار آثار تأییدشده از یک‌هزار و ۲۰۰ اثر فراتر رفته است. این ارقام مربوط به آثاری است که پس از بررسی، با ضوابط و محورهای محتوایی جشنواره مطابقت داشته‌اند و با تعداد کل آثار دریافت‌شده تفاوت دارند.
قائم‌مقام دبیر جشنواره با اشاره به گستره مشارکت بین‌المللی این دوره بیان کرد: فیلم‌سازانی از ۱۰۹ کشور آثار خود را به دبیرخانه ارسال کرده‌اند و مشارکت‌کنندگان از تمام قاره‌ها در این رویداد حضور دارند. هند بیشترین تعداد آثار ارسالی را داشته و کشورهای اسپانیا، برزیل، ترکیه، آمریکا، ایتالیا، اندونزی، آرژانتین، فرانسه و انگلستان نیز در شمار کشورهای فعال در این دوره قرار دارند.
شجاعی با تشریح وضعیت بخش سینمایی داخلی افزود: ۱۸ فیلم سینمایی برای حضور در این بخش ثبت شده‌اند و مراحل داوری آن‌ها در جریان است. بیش از چهار اثر از میان این فیلم‌ها در جریان جنگ تحمیلی سوم تولید شده‌اند و قرار است نخستین نمایش و رونمایی آن‌ها در جشنواره مقاومت صورت گیرد. تولید فیلم در شرایط جنگی و در مدت‌زمان محدود، بیانگر تلاش شماری از سینماگران برای ثبت سریع تحولات اجتماعی و بازتاب تجربه‌های روز جامعه است.
وی همچنین از تولید پنج اثر با مشارکت کاملاً مردمی خبر داد و اظهار کرد: سازندگان این آثار با تکیه بر منابع مالی شخصی و انگیزه‌های مستقل وارد عرصه تولید شده‌اند. این تجربه نشان می‌دهد که ساخت آثار مرتبط با مقاومت صرفاً به نهادها و مجموعه‌های سازمانی محدود نیست و فیلم‌سازان مستقل نیز می‌توانند با امکانات محدود، روایت‌های مورد نظر خود را شکل دهند.
درخواست نمایش یک فیلم برنده اسکار
مدیر اجرایی جشنواره در بخش دیگری از سخنان خود به ثبت درخواست نمایش فیلمی با عنوان «نوآدرلند» اشاره کرد و گفت: این اثر که به گفته وی سال گذشته جایزه اسکار دریافت کرده است، برای حضور در جشنواره ثبت‌نام کرده و درخواست نمایش در ایران را نیز ارائه داده است. حضور آثار خارجی در کنار تولیدات داخلی می‌تواند زمینه آشنایی مخاطبان با تجربه‌های متنوع سینمای جهان و تبادل دیدگاه میان فیلم‌سازان را فراهم کند.
شجاعی با اشاره به برنامه‌های آموزشی این دوره نیز اظهار کرد: ۱۸ مسترکلاس با حضور استادان شناخته‌شده سینمای ایران طراحی شده است که در طول شش روز برگزاری جشنواره اجرا خواهند شد. این کلاس‌ها از ساعت ۱۶ تا ۱۹ و پیش از آغاز اکران‌های سینمایی برگزار می‌شوند و تقویم اجرایی آن‌ها در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.
وی افزود: برگزاری مسترکلاس‌ها فرصتی برای انتقال تجربه‌های حرفه‌ای، ارتقای دانش سینمایی و آشنایی شرکت‌کنندگان با دیدگاه‌های تخصصی فعالان این عرصه است. در کنار این برنامه‌ها، نقد و بررسی آثار مستند، فیلم کوتاه، انیمیشن و فیلم سینمایی نیز در دستور کار قرار دارد.
قائم‌مقام دبیر جشنواره در پایان به برگزاری نشست‌های تخصصی با حضور عوامل فیلم‌های سینمایی، مستندسازان، تولیدکنندگان آثار مبتنی بر هوش مصنوعی و فعالان حوزه فیلم کوتاه اشاره کرد و گفت: این نشست‌ها امکان گفت‌وگو درباره روند تولید، مسائل حرفه‌ای و شیوه‌های روایت را فراهم می‌کنند و جزئیات زمان‌بندی آن‌ها در تقویم اجرایی جشنواره اعلام خواهد شد.
در پایان این مراسم، پوستر نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با حضور فرزند شهید حاجی‌زاده رونمایی شد.
نظر شما