به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، دکتر صدیقه رضایی، مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان، در مراسم معارفه خود که ظهر امروز در حرم مطهر رضوی برگزار شد، با قدردانی از اعتماد و حسن نظر علما و اعضای شورای عالی، اظهار کرد: در آغاز سخن لازم می‌دانم از اعتماد و حسن نظر علمای گرامی و اعضای شورای عالی صمیمانه قدردانی کنم و از درگاه خداوند متعال مسئلت نمایم که این اعتماد، زمینه‌ساز خدمت مؤثرتر به حوزه‌های علمیه خواهران و تحقق رسالت‌های علمی، تربیتی، فرهنگی و اجتماعی این نهاد مقدس باشد.
وی با بیان اینکه مسئولیت مدیریتی، به‌ویژه در مجموعه‌ای با جایگاه و مأموریت حوزه‌های علمیه، امانتی سنگین و تعهدی عمیق در برابر دین، علم، تربیت و آینده نسل طلاب است، افزود: ادای این امانت مستلزم شناخت دقیق، بهره‌گیری از خرد جمعی، تصمیم‌گیری مسئولانه، پاسخ‌گویی و ارزیابی مستمر عملکرد است.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با اشاره به رسالت خطیر حوزه‌های علمیه در تعمیق تفکر دینی و اقامه دین مبتنی بر فهم قرآن، سنت نبوی و مکتب اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، اظهار کرد: این رسالت در حوزه‌های علمیه خواهران، با توجه به تربیت بانوان عالمه و اثرگذار و نقش‌آفرینی آنان در عرصه زن و خانواده، ابعاد و اقتضائات ویژه‌ای دارد.
رضایی ادامه داد: تحقق شایسته این رسالت، مستلزم برخورداری از نظام مدیریتی کارآمد و برنامه‌ای منسجم برای حرکت به سوی وضع مطلوب است. استقلال حوزه علمیه خواهران خراسان نیز فرصتی راهبردی برای بازنگری در فرایندها و تقویت سازوکارهای سازمانی متناسب با اقتضائات علمی، تربیتی، فرهنگی و مدیریتی در مسیر تحول فراهم می‌آورد.
وی با بیان اینکه بهره‌گیری مؤثر از این فرصت مستلزم تبدیل جهت‌گیری‌های کلان و سیاست‌های مصوب به برنامه‌ای منسجم، مرحله‌بندی‌شده و متناسب با ظرفیت‌ها و حدود اختیارات مرکز است، افزود: در این فرصت، برای تبیین مسئولیت‌ها، روشن کردن اولویت‌ها و ترسیم مسیرهای پیش‌رو، سخنان خود را در چهار محور: تبیین مأموریت و اقتضائات مدیریت در حوزه‌های علمیه خواهران؛ رویکرد مدیریتی و اصول راهبردی حاکم بر برنامه؛ اولویت‌های اجرایی در افق برنامه سه‌ساله و الزامات تحقق برنامه و انتظارات از حمایت و هدایت شورای عالی ارائه می‌کنم.
مأموریت حوزه‌های علمیه خواهران و اقتضائات مدیریت
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان در تشریح نخستین محور سخنان خود، با اشاره به مأموریت حوزه‌های علمیه خواهران در تبیین، ترویج و تبلیغ دین مبتنی بر فهم عمیق قرآن، سنت معتبر و معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، بیان کرد: این رسالت با توجه به نقش بانوان در عرصه‌های علمی، تربیتی، فرهنگی، خانوادگی و اجتماعی، ابعاد و اقتضائات ویژه‌ای پیدا می‌کند.
وی افزود: ازاین‌رو، کیفیت مدیریت در این مجموعه را نمی‌توان صرفاً با شاخص‌هایی مانند نظم اداری، سرعت انجام مکاتبات یا تعداد برنامه‌های اجراشده سنجید. این شاخصه‌ها لازم‌اند، اما کافی نیستند؛ معیار اصلی، میزان توفیق نظام مدیریتی در فراهم کردن زمینه تحقق مأموریت‌های علمی و تربیتی حوزه و ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش، تقویت توان علمی و استنباطی بانوان طلبه، پرورش استادان و مبلغان توانمند و افزایش ظرفیت حوزه برای پاسخ‌گویی مستند و عالمانه به مسائل واقعی جامعه است.
رضایی با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به دو ساحت در مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران، اظهار کرد: ساحت نخست، صیانت و تعمیق هویت علمی، دینی و تربیتی حوزه و ساحت دوم، ارتقای کارآمدی ساختارها، فرایندها و سازوکارهای مدیریتی است.
وی تصریح کرد: این دو ساحت نه‌تنها با یکدیگر در تعارض نیستند، بلکه مکمل هم هستند؛ به‌گونه‌ای که ساختار کارآمد باید در خدمت مأموریت علمی و تربیتی قرار گیرد و فعالیت‌های علمی و تربیتی نیز از نظام مدیریتی منسجم، پاسخ‌گو و پشتیبان برخوردار باشند.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان ادامه داد: اگر فرایندهای مدیریتی پیچیده، مسئولیت‌ها مبهم و تصمیم‌گیری‌ها فاقد پشتوانه اطلاعاتی کافی باشند، بخشی از توان علمی و انسانی مجموعه صرف مسائل اجرایی خواهد شد؛ در مقابل، اگر ساختارها متناسب با مأموریت‌ها طراحی شوند، مسئولیت‌ها روشن باشند و منابع در جهت اولویت‌های واقعی به کار گرفته شوند، امکان تمرکز بیشتر بر کیفیت آموزش، پژوهش و تربیت فراهم خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین، مسئله اصلی ایجاد تناسب میان مأموریت، ساختار، فرایند، منابع و نتایج مورد انتظار است و این تناسب، مبنای نگاه ما در برنامه سه‌ساله خواهد بود.
رویکرد مدیریتی و اصول راهبردی حاکم بر تحول
رضایی در تشریح دومین محور سخنان خود، به برنامه عملیاتی سه‌ساله تحول بنیادین با افق زمانی سال‌های ۱۴۰۵ تا ۱۴۰۸ اشاره کرد و گفت: این برنامه فرصتی را برای ایجاد پیوند روشن میان اهداف راهبردی، اقدامات اجرایی، مسئولیت‌های سازمانی، منابع موردنیاز و نتایج قابل ارزیابی فراهم خواهد کرد.
وی با بیان اینکه مهم‌ترین ویژگی این برنامه، نزدیک کردن تحول از سطح جهت‌گیری‌های کلی به سطح اقدامات مشخص، مسئولیت‌های روشن و ارزیابی مستند است، افزود: تدوین برنامه به‌خودی‌خود به معنای تحقق تحول نیست؛ برنامه زمانی ارزش واقعی خود را پیدا می‌کند که به تصمیمات معتبر، اقدامات اولویت‌دار، تقسیم کار روشن و نتایج قابل بررسی تبدیل شود.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با اشاره به اصول حاکم بر رویکرد مدیریتی این برنامه، نخستین اصل را التزام به اسناد بالادستی و مصوبات معتبر دانست و اظهار کرد: در مجموعه‌ای مانند حوزه علمیه خواهران، تصمیمات مدیریتی باید در امتداد سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های مصوب اتخاذ شوند. مدیریت اجرایی وظیفه دارد این سیاست‌ها را به برنامه عملیاتی متناسب با ظرفیت‌ها و حدود اختیارات خود تبدیل کند.
وی ادامه داد: در مواردی نیز که تحقق یک اقدام به تصمیم و تصویب مرجع ذی‌صلاح یا همکاری نهادهای دیگر وابسته است، باید موضوع به‌صورت روشن و کارشناسی‌شده برای تصمیم‌گیری مناسب ارائه شود و میان اختیارات اجرایی، تصمیمات نیازمند تصویب و الزامات تحقق این موارد تفکیک صورت گیرد.
رضایی، تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد و شناخت دقیق وضعیت موجود را دومین اصل راهبردی برشمرد و تصریح کرد: اصلاح مؤثر بدون شناخت مسئله امکان‌پذیر نیست؛ ازاین‌رو، در آغاز مسیر، وضعیت موجود حوزه‌های علمیه، چه در سطح مدارس و چه در ستاد، فرایندهای جاری، ظرفیت‌های انسانی، محدودیت‌های منابع، مسائل مدارس و نقاط قوت و ضعف عملکردی به‌صورت مستند بررسی خواهد شد.
وی با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از گزارش‌های معتبر، داده‌های موجود، نظر کارشناسان، تجربه مدیران مدارس، دیدگاه استادان و بازخورد دانش‌پژوهان، بیان کرد: هدف از این بررسی آن است که بتوانیم مسائل و اقتضائات حوزه‌های خواهران و مسائل ساختاری را از مسائل اجرایی، مسائل فرهنگی را از مسائل فرایندی و کمبود منابع را از ضعف در تخصیص منابع تفکیک کنیم.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان خاطرنشان کرد: چنین تفکیکی کمک می‌کند به‌جای ارائه راه‌حل‌های یکسان برای مسائل متفاوت، مداخلات متناسب، واقع‌بینانه و اثربخش طراحی شود.
وی، تناسب مسئولیت، اختیار و منابع را سومین اصل دانست و گفت: یکی از الزامات مدیریت علمی و پاسخ‌گو آن است که برای هر مأموریت، مسئول مشخص، اختیار متناسب، منابع قابل تأمین و نتیجه مورد انتظار تعریف شود. مسئولیت تحقق یک هدف به واحد مربوطه باید متناسب با مأموریت آن باشد.
رضایی با تأکید بر اینکه تفویض اختیار به معنای کنار گذاشتن نظارت نیست، افزود: هدف، استقرار نظارتی متناسب با مأموریت، سطح اختیار و نتایج مورد انتظار است.
وی مشارکت و هم‌افزایی سازمانی را چهارمین اصل راهبردی برشمرد و اظهار کرد: در برنامه سه‌ساله تحول پایدار، مدیران مدارس، استادان، پژوهشگران، کارشناسان، دانش‌پژوهان و دانش‌آموختگان، هر یک بخشی از تجربه و ظرفیت موردنیاز برای اصلاح و پیشرفت مجموعه را در اختیار دارند.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان ادامه داد: بنابراین، باید سازوکارهای روشن و هدفمندی برای دریافت پیشنهادها، شناسایی مسائل مشترک، انتقال تجربه‌های موفق و استفاده از ظرفیت‌های تخصصی ایجاد شود. البته مشارکت مؤثر به معنای فراهم آمدن امکان اثرگذاری واقعی دیدگاه‌های کارشناسی بر تصمیم‌ها و دریافت بازخورد روشن درباره نتیجه پیشنهادهاست.
وی اولویت‌گذاری و پرهیز از پراکندگی منابع را پنجمین اصل این برنامه دانست و تصریح کرد: در شرایطی که منابع انسانی، مالی و اجرایی محدود است، آغاز هم‌زمان همه اقدامات لزوماً نشانه پیشرفت نیست؛ گاهی تمرکز بر چند اقدام بنیادین و دارای اثر روشن، نتایج پایدارتری نسبت به اجرای پراکنده برنامه‌های متعدد به همراه دارد.
رضایی خاطرنشان کرد: بنابراین، باید اقدامات را براساس اهمیت مأموریتی، فوریت، امکان اجرا، منابع موردنیاز، پیش‌نیازها و میزان اثربخشی مورد انتظار اولویت‌بندی کنیم. این اصول، چارچوب تصمیم‌گیری و مبنای حرکت اجرایی ما خواهد بود.
اولویت‌های اجرایی در افق برنامه سه‌ساله
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان در تشریح سومین محور سخنان خود، به اولویت‌های اجرایی در افق برنامه سه‌ساله اشاره کرد و گفت: اولویت نخست، نهادینه‌سازی تحول مدیریتی پایدار، اصلاح فرایندها، تقویت نقش راهبردی و پشتیبانی مرکز، راهبری علمی و پژوهشی و استفاده هدفمند از ظرفیت‌های تخصصی حوزه‌های علمیه در بخش‌های مختلف علمی، پژوهشی، تربیتی و مدیریتی است.
وی با اشاره به اولویت‌های دیگر این برنامه، ارتقای کیفیت آموزش، تربیت بانوان عالم، توانمند و مهذب را از محورهای مورد توجه برشمرد و بر توسعه نقش علمی، فرهنگی و اجتماعی حوزه‌های علمیه خواهران و تقویت ظرفیت پاسخ‌گویی به مسائل زنان و خانواده تأکید کرد.
الزامات تحقق برنامه و جمع‌بندی رویکرد مدیریتی
رضایی در جمع‌بندی سخنان خود، با بیان اینکه هدف اصلی برنامه، سازماندهی ظرفیت‌های مدیریتی و سازمانی در خدمت ارتقای کیفیت علمی، تربیتی و اجتماعی حوزه‌های علمیه خواهران متناسب با اقتضائات آنان است، اظهار کرد: برای تحقق این هدف، باید سه پیوند اساسی برقرار شود؛ پیوند نخست میان سیاست و اجرا، پیوند دوم میان مأموریت و مدیریت و پیوند سوم میان اقدام و ارزیابی است.
وی افزود: به این معنا که هیچ اقدام مهمی نباید بدون تعریف خروجی مورد انتظار، بررسی کیفیت اجرا و استفاده از نتایج ارزیابی رها شود.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با اشاره به اینکه برنامه سه‌ساله پیش‌رو در راستای استقلال مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران، فرصت ارزشمندی برای حرکت منسجم در این مسیر است، تصریح کرد: موفقیت این برنامه به شناخت دقیق وضعیت موجود، اولویت‌بندی واقع‌بینانه، مشارکت مؤثر، تناسب مسئولیت و اختیار، تأمین منابع متناسب و استمرار ارزیابی وابسته است.
وی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از هدایت و حمایت علما و اعضای شورای عالی، خاطرنشان کرد: با آگاهی از سنگینی این مسئولیت، خود را نیازمند هدایت و حمایت علما، خرد جمعی اعضای شورای عالی و همکاری صمیمانه مدیران مدارس علمیه خواهران، استادان، کارشناسان و همه دلسوزان حوزه علمیه می‌دانم.
رضایی تصریح کرد: امید است که بتوانیم با پرهیز از شتاب‌زدگی، اجتناب از اقدامات موردی، استفاده از ظرفیت‌های موجود و پایبندی به تصمیم‌گیری مستند، گام‌هایی سنجیده و ماندگار در مسیر تعالی حوزه علمیه خواهران برداریم.
وی با بیان اینکه معیار نهایی موفقیت، تعداد تصمیم‌ها و برنامه‌ها نیست، افزود: معیار اصلی، میزان توفیق در تحقق مأموریت‌های حوزه، ارتقای کیفیت علمی و تربیتی، تقویت توانمندی بانوان عالمه و فراهم کردن زمینه اثرگذاری عمیق‌تر و مسئولانه‌تر حوزه در جامعه خواهد بود.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان در پایان، از درگاه خداوند متعال مسئلت کرد که به همگان توفیق اخلاص در نیت، دقت در تصمیم، حکمت در مدیریت، عدالت در داوری و استقامت در خدمت عنایت فرماید و تلاش‌ها را در مسیر اعتلای معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و تعالی حوزه‌های علمیه مورد قبول درگاه خود قرار دهد.
نظر شما