روحانیت و تجربه تحزب

به گزارش مرکز خبر حوزه، در این نشست که به همت دبیرخانه همایش روحانیت و انقلاب اسلامی برگزار شد دکتر ترقی ضمن بیان دو دیدگاه سلبی و ایجابی به تاریخچه ورود روحانیت به سیاست در تاریخ معاصر پرداخت و آن را در چهار بخش ورود روحانیت و به طور خاص، مرحوم میرزای شیرازی به جنبش تنباکو، ورود روحانیت به نهضت مشروطه، ورود روحانیت به واقعه مسجد گوهرشاد و ورود روحانیت به نهضت ملی شدن نفت خلاصه کرد و گفت: جنبش تنباکو که یکی از موفق ترین جنبش های معاصر بود حاکی از جای گیری و حرکت مناسب علما در رابطه با این جنبش و نشان دهنده انسجام روحانیت بود که موجب انسجام مردم شد و حکم میرزای شیرازی، حکومت را وادار به عقب نشینی کرد.

وی با بیان ورود روحانیت به نهضت مشروطه، به حرکت تشکیلاتی روحانیت و حرکت هماهنگ روحانیت در مشروطه کردن قدرت مطلقه شاه اشاره کرد و گفت: بعدها اختلاف اینها در جای گزینی مشروعه به جای مشروطه و دو دستگی شان موجب اختلاف و به قدرت رسیدن رضاخان شد.

عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی به نحوه ورود روحانیت به واقعه مسجد گوهرشاد پرداخت و به آسیب شناسی عدم هماهنگی آنها در رابطه با این قضیه پرداخت و گفت: روحانیت اصیل نمی‌توانست در این قضیه بی تفاوت باشد.

وی با تبیین وضعیت ورود روحانیت به نهضت ملی شدن صنعت نفت گفت: از آن جا که استبداد بیست ساله رضاخانی وجود داشت موجب شده بود که روحانیت نتواند یک جنبش فراگیر را در کشور به وجود آورد و ورود آیت الله کاشانی به عرصه سیاست، یک حرکت جدیدی بود که روحانیون جوانی هم حامی ایشان بودند که از جمله می توان به شهید نواب صفوی اشاره کرد.

دکتر ترقی گفت پس از استعفای مصدق، تمام جریان های سیاسی به یک حرکت هماهنگ علیه شاه وارد شدند.

وی یادآور شد: بعد از این چهار موضع روحانیت، شاهد فراز و فرودهای روحانیت بودیم که می توان گفت همین باعث تجربه روحانیت و ورود به عرصه سیاست شد که دو دیدگاه در بین علما به وجود آمد. دیدگاهی که دخالت دین در سیاست را تهدیدی برای دین می دانست و دیدگاهی که طواغیت را تهدید اصلی علیه دین اسلام تلقی می کرد.

حمیدرضا ترقی افزود: در این دو دیدگاه، عالمانی بودند که عده ای خواهان آلوده نشدن به سیاست بودند و عده ای دیگر خوهان اجرای یک نهضت ایدئولوژیکی و ورود به سیاست بودند که اعلام مرجعیت حضرت امام خمینی(ره) از سوی جامعه مدرسین و اقدام به تشکیلات حزبی، یکی از نمودهای این نوع دوم از ورود روحانیت به عرصه سیاست بود.

معاون امور بین الملل حزب مؤتلفه اسلامی با بیان این مطلب که از سال 1342 تا سال 1358 شاهد تشکیل حزب مؤتلفه اسلامی، تشکیل روحانیت مبارز و تشکیل حزب جمهوری اسلامی بودیم؛ گفت بنابراین می توان گفت رابطه روحانیت با سیاست و تحزب در بخش سلبی، این است که در بعضی از حرکت ها توانست موفق شود و در بعضی حرکت ها نتوانست موفق شود و این تجربه باعث شد که روحانیت وارد یک فاز جدید بشود.

وی اظهار داشت: بعداً که روحانیت وارد مرحله ایجابی شد در این مرحله، شاهد استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی بودیم که در این جا روحانیت وارد تشکیل حزب جمهوری می شود که در آسیب شناسی ها به این نتیجه رسیدند که ضرورت تشکیل یک حزب و تشکل احساس می شود.

 دکتر ترقی گفت: محصول کار بعدی روحانیت، این می شود که بعدها در مجلس اول و مراحل بعدی، حضور روحانیت توانست کارکردهای مثبت خود را نشان دهد.

وی به بیان فرایند انقلاب اسلامی پرداخت و آن را در جهانی شدن اسلام، ایجاد جامعه اسلامی، تشکیل دولت اسلامی، تثبیت نظام جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی بیان کرد و به دیدگاه های مختلف در رابطه با تشکیل دولت اسلامی و نظرات گوناگون در رابطه با نقش مردم پرداخت و به نتایج سیاست- تحزب در اندیشه سیاسی مرحوم نائینی و حضرت امام خمینی(ره) پرداخت و نتایج سیاست- تحزب در اندیشه سیاسی نائینی را کنترل و تحدید و نظارت بر قدرت سیاسی، مطلق نبودن قدرت سیاسی، دموکراسی خواهی، تکثرگرایی، عدم دخالت دین در امور سیاسی و واگذاری امور غیر قضا و افتاء به مردم بیان کرد و آن گاه به نتایج سیاست و تحزب در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) پرداخت و آنها را در مواردی چون: ولایت مطلقه فقیه به نیابت از امام معصوم، نظارت خبرگان بر ولایت مطلقه فقیه، تأثیر دین و ایدئولوژی بر سیاست داخلی و خارجی، مردم سالاری دینی، فعالیت مشروط احزاب و رابطه خوب تحزب با ولایت فقیه دانست.

خاطرنشان می‌شود: در پایان این نشست، حضار به طرح سؤالات خود پرداختند.