حجتالاسلام خانعلی ابراهیمی، مدیر سیاسی اجتماعی معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با تأکید بر جایگاه ویژه حضرت امام خمینی(ره) در تاریخ معاصر اظهار داشت: امام راحل معجزه قرن بود و توانست نظم نوین جهانی را با عینیتبخشی به فرهنگ دینی به مرحله ظهور و بروز برساند؛ لذا ضروری است در سه اصل مهم و راهبردی اقتصادی، فرهنگی و سیاسی اندیشه حضرت امام مورد بررسی قرار گیرد و بهعنوان پیشران حرکت تحولی حوزههای علمیه مدنظر قرار گرفته و اجرایی شود.
وی افزود: در حوزه کهن خراسان با نگاه بسیار عالی، به این موضوع توجه شده و گامهای ممتازی نیز برداشته شده است که بررسی موارد ذیل را ضروری میسازد.
حجتالاسلام ابراهیمی جایگاه اندیشه امام خمینی(ره) را بینیاز از توضیح دانست و تصریح کرد: اهمیت شناخت اندیشههای امام خمینی(ره) بر هیچ کسی پوشیده نیست. اولاً ایشان یک اندیشمند وفقیه کارگزار بزرگ در تراز جهانی قلمداد میشود و ثانیاً در حوزههای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دارای آراء و دیدگاههای منحصربهفردی هستند؛ که هرچه بتوانیم در این زمینه کار کنیم کم است.
مدیر سیاسی اجتماعی معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان افزود: امام خمینی(ره) علاوهبر نقشآفرینی سیاسی، یک مصلح دینی در جهان معاصر نیز بودند و همواره تلاش کردند تا بین مذهب و سیاست پیوندی دوباره برقرار نمایند و نقش معنویت و دینگرایی را در جهان معاصر احیاء سازند. تلاش ایشان معطوف به بازسازی رابطه مخدوش شده دین و دنیا و عقل و دین بود و مدلی از توسعه و پیشرفت ارائه دادند که بتواند ارتقای انسانی را در کنار تعالی معنوی و پیشرفت مادی تأمین نماید.
حجتالاسلام ابراهیمی در ادامه بیان داشت: امام خمینی(ره) با ارائه یک الگوی جدید عدالتمحور مبتنی بر عقاید حقّه تشیع، هیمنه تفکرات لیبرالیستی و کمونیستی را درهم شکست و دستاورد آن، تحقق عدالت اجتماعی در تمام سطوح بود. تأکید ایشان بر تحقق عینی ارزشهای الهی در جامعه، نهتنها از پرداختن به مسائل معیشتی مردم غافل نمیکرد، بلکه موجب توجه خاص امام راحل به «آرمان تأسیس اقتصاد اسلامی» گردید و ایشان اقتصاد اسلامی را متفاوت با الگوهای سرمایهداری و سوسیالیستی معرفی و از اندیشمندان و علمای اسلام خواستند تا اصول و ماهیت اقتصاد اسلامی را هرچه سریعتر و بهتر تدوین و تبیین نمایند.
وی اضافه کرد: در این چارچوب، استواری اقتصاد اسلامی بر پایه عدالت اقتصادی و تلاش برای تحقق این عدالت، از مهمترین اهداف امام خمینی(ره) بود و استقلال اقتصادی از این حیث همواره مورد توجه ایشان قرار داشت؛ تا جایی که نیل به آن را وظیفه شرعی و ملی مردم و دولت حتی به قیمت تحمل مرارتها معرفی میکردند.
نگرش معرفتی امام خمینی(ره) به مهدویت در ابعاد عرفانی و حکومتی
حجتالاسلام ابراهیمی در ادامه با تبیین نگرش امام خمینی(ره) به مهدویت گفت: این مسئله در ابعاد دینی، سیاسی و عرفانی اندیشه ایشان بهصورت مستقیم حضور دارد و صرفاً یک موضوع تاریخی یا سیاسی تلقی نمیشود. اعتقاد عمیق امام خمینی(ره) به تداوم امامت تا عصر ظهور، در جهت تحقق حاکمیت الهی و بسط عدالت واقعی در جهان، نقش بنیادین دارد. به تعبیر دیگر، ایشان ضرورت اکمال دین و اتمام نعمت الهی و ویژگی جامعیت اسلام را در زنده و حاضر بودن حضرت ولیعصر(عج) تا زمان غیبت میدانند و تأکید دارند که یکی از اهداف مهم، تحقق حاکمیت الهی و عدالت مطلق در سراسر گیتی است.
وی همچنین اهتمام امام خمینی(ره) به تربیت منتظر همچون یک رویکرد معرفتی در مدیریت حاکمیت اسلامی را مورد اشاره قرار داد و بیان کرد: امام تلاش داشتند تا نه فقط نظام جمهوری اسلامی، بلکه مردمان آن را به منزله انسانهایی با بصیرت دستهبندی نمایند که با انتظار معنوی و روحانی، شرایط و زمینه ظهور حضرت مهدی(عج) را مهیا سازند.
ارزشها و سبک حفظ آن در منظومه فکری امام خمینی(ره)
وی با اشاره به طبقهبندی ارزشها از منظر امام خمینی(ره) اظهار داشت: حضرت امام(ره) ارزشها را به ارزشهای الهی و شیطانی(مادی) دستهبندی میکردند و معتقد بودند که مبنای ارزشها در زمان طاغوت، بر محور ماهیت مادی استوار بود اما ارزشهای انقلاب اسلامی بر مبنای امور الهی تعریف میشود. به تعبیر ایشان، آنچه واقعاً ارزش تلقی میشود، ارزشهایی است که مسیر انبیاء و اولیاء الهی را هموار میسازد و ایمان، تقوا، علم و مکارم اخلاق – بهویژه هر آنچه لقاء و منشأ آن وحی الهی باشد – را جزء اصول ارزشی اسلام برمیشمارند.
حجتالاسلام ابراهیمی ادامه داد: حضرت امام(ره) باور دارد که حفظ ارزشها بدون تحمل سختی و دشواری، ممکن نیست و ضرورت احیاء ارزشهای اصیل اسلامی را تنها در گرو سعی بیوقفه میدانند. ایشان راههای حفظ ارزشها را؛ امر به معروف و نهی از منکر بهصورت نظارت همگانی، تمسک به روحانیت متعهد و دلسوز، دوری جستن از تجملگرایی و رفاهطلبی، سادهزیستی و بازگشت به خویشتن و پرهیز از هوای نفس برمیشمارند که برای روحانیت از اهمیتی مضاعف برخوردار است.
مردممداری و جایگاه امت در اندیشه حکومتی امام خمینی(ره)
مدیر سیاسی اجتماعی معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان با اشاره به رویکرد مردممحور حضرت امام(ره) افزود: مردمداری امام سبب شد تا در اولین گام از انقلاب، به آگاهسازی مردم و ایجاد موجی از مبارزات اجتماعی علیه دشمنان ایران اسلامی بپردازند. این راهبرد راهبردی، تداوم انقلاب و استقرار نظام دینی را تضمین نمود.
حاکمیت دینی، مسئولیت همگانی و ابتنای رابطه دولت و امت بر تعالیم الهی
وی اذعان داشت: بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی، نسبت حکمرانی دینی و مردم را فراتر از قالبهای خشک قانونی و ساختارهای ناکارآمد دموکراسی غربی ارزیابی نموده و همگان را در سرنوشت کشور مسئول میدانست. آنچه از نگاه ایشان، استحکام رابطه دولت و ملت را تهدید میکند، حب جاه و مال و سایر آفات رفتاری مسئولان است که میتواند آسیب جدی بر ارتباط عاطفی مردم و دولت وارد آورد. حجتالاسلام ابراهیمی تصریح کرد: در منظومه فکری امام خمینی(ره) هیچیک از شیوههای عوامفریبانه و سطح نازل جلب افکار عمومی که در نظامهای غربی رواج دارد، جایگاهی نداشته و آنچه اصالت دارد، حضور آگاهانه و عقیده راسخ انسانهای مؤمن اعم از زن و مرد و پیر و جوان در صحنه تعیین مقدرات کشور است.
نقش فرهنگ و احیای هویت تمدنی از منظر امام خمینی(ره)
مدیر سیاسی اجتماعی معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان، جایگاه فرهنگ را از نگاه امام، اساسیترین عامل سعادت یا شقاوت یک ملت دانست و خاطرنشان کرد: هیچ جامعهای مسیر رستگاری را بدون اصلاح و احیای فرهنگی طی نخواهد کرد و فرهنگ از دو منظر فردی و اجتماعی قابل تحلیل است. به باور ایشان فرهنگ پیشرو و سازنده در ساحت فردی، سعادت تکتک افراد را رقم خواهد زد و در بُعد اجتماعی، هدایت جامعه و تربیت الهی شهروندان را تضمین میکند.
وی با اشاره به فرازی از وصیتنامه امام که مضمون آن هشدار نسبت به دامنه تأثیرگذاری استعماری غرب بر رخوت و رکود فرهنگی جوانان ایران با ترویج مظاهر فساد است، افزود: امام راهکار پویا و زنده نگهداشتن فرهنگ شرق را در خودباوری میدیدند و در وصیتنامه خویش به جوانان ایرانی تأکید میکنند: «بدانید که نژاد آریا و عرب از نژاد اروپا و آمریکا و شوروی چیزی کم ندارد، اگر به هویت و خودباوری خویش رجوع کند.»
نقد نظریه مدرنیته و آسیبشناسی الگوهای توسعه غربی
حجتالاسلام ابراهیمی با تبیین ناکارآمدی مدرنیته و مدرنیسم غربی در اندیشه امام خمینی(ره) خاطرنشان ساخت: به زعم امام، علیرغم دستاوردهای صوری مدرنیته در عرصههای علمی و مدنی و رفاهی، این ایده با حمایت بیقید و شرط از رژیمهای استبدادی و جنایتپیشه، مقابله با ارزشها و اعتقادات دینی ملتها، غارت ذخایر ملی کشورهای ضعیف و طراحی توطئههای گسترده فرهنگی، عملاً مردم ایران و سایر ملتهای مستضعف را از مسیر رشد و توسعه حقیقی دور نموده و به ورطه بحران هویت افکنده است.
وی اضافه کرد: تولید سلاحهای کشتار جمعی، مداخلات نظامی بیپایان، تداوم فقر گسترده، نابودی حقوق بشر تحت شعار دفاع از این حقوق، تخریب محیط زیست و هزاران فاجعه دیگر به نام تجدد و پیشرفت تاریخی، معرف عجز کامل این مکاتب در دستیابی به سعادت بشری است. بر همین اساس برای امام خمینی(ره) که مؤمن حقیقتجو، پایبند به اخلاق انسانی و کرامت بشر، و واقعبین به مسائل اجتماعی جهان بود، چنین اتوپیایی هرگز مبنای پایهریزی یک اندیشه اجتماعی جدید قلمداد نشد.
پیام راهبردی امام خمینی(ره) و تأکید بر وحدت امت اسلامی
مدیر سیاسی اجتماعی معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان، با تبیین وظیفه شرعی و رسالت جهانی امام خمینی(ره) یادآور شد: ایشان با هدف اصلاح بشر و ایجاد همبستگی میان همه مستضعفان، تلاش در جهت تحقق عدالت اجتماعی جهانی، ایجاد صلح و صفا، خودباوری امت اسلامی، نفی استیلای قدرتهای بیگانه، جلوگیری از دخالت زورمداران در سرنوشت ملتهای ضعیف و مسلمان و ایجاد روابطی مبتنی بر احترام متقابل و حسن همجواری، وحدت مسلمین جهان را رمز پیروزی و بقای هر امت دانسته و بر آن تأکید همواره داشتند.
وی ادامه داد: در همین راستا حوزه علمیه خراسان با تأسی از رهبری عظیمالشأن انقلاب اسلامی و بر مبنای مهمترین سند بالادستی یعنی وصیتنامه خاص امام و منشور روحانیت، تلاش هدفمند و فعالانهای را در جهت تبیین و عملیاتیسازی اندیشه والا و متعالی امام به کار بسته است.
نقش حوزه علمیه خراسان در امتداد مکتب امام خمینی(ره)
حجتالاسلام ابراهیمی با اشاره به اهتمام گسترده حوزه کهن خراسان برای تحقق انتظارات امام راحل(ره) و اجرای مؤلفههای اندیشه تمدنساز ایشان افزود: حوزه علمیه خراسان ضمن تمرکز بر سه حوزه اساسی اقتصاد، فرهنگ و سیاست، با اتخاذ رویکرد جهادی و تحولی، برنامهریزی همهجانبه را بهمنظور تعمیق گفتمان انقلاب اسلامی، عدالتمحوری، مردمداری، ایستادگی بر اصول اصیل اسلامی، بازخوانی الگوهای تربیت دینی و زمینهسازی معارف مهدوی در دستور کار قرار داده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: حوزه علمیه خراسان با بهرهمندی از میراث فاخر مکتب رضوی و با الهام از وصایای امام(ره) و بیانیه راهبردی مقام معظم رهبری، با تمام ظرفیتهای درونسازمانی و برونسازمانی خود اهتمام دارد تا اندیشه عمیق و تمدنساز امام خمینی(ره) را تبیین، تبلیغ و جاری سازد و راه را برای نقشآفرینی مؤثرتر علماء و نخبگان دینی در عرصههای معرفتی، اجتماعی و حکومتی هموار نماید.
نظر شما