به گزارش خبرگزاری حوزه، متن زیر به پاسخ به یکی از پرسشهای مهم درباره چرایی وجود ادیان گوناگون میپردازد.
یکی از پرسشهایی که درباره دین مطرح میشود این است:
* اگر خدا یکی است و حقیقت هم یکی است، چرا در جهان ادیان مختلفی مانند اسلام، مسیحیت و یهودیت وجود دارد؟ اگر همه از طرف خدا هستند، چرا پیامهایشان کاملاً شبیه هم نیست؟ و اگر یکی حق است، پس تکلیف بقیه ادیان چیست؟
این سؤال در نگاه اول جدی به نظر میرسد؛ اما یک نکته مهم را نادیده میگیرد: تفاوت میان «اصل پیام الهی» و «شریعت و وضعیت تاریخی ادیان».
آیا ادیان الهی واقعاً با هم بیگانهاند؟
اگر به ادیان ابراهیمی نگاه کنیم، تفاوتها را میبینیم، اما در کنار آن، اشتراکات مهمی هم وجود دارد. توحید، ایمان به خدا، نبوت، معاد، دعوت به اخلاق، عدالت و مبارزه با ظلم، در تعالیم پیامبران بزرگی مانند حضرت ابراهیم، موسی، عیسی و پیامبر اسلام(ص) جایگاه اساسی دارد.
بنابراین، اسلام نمیگوید پیامبران مختلف، پیامهای کاملاً متفاوتی آوردهاند؛ بلکه میگوید همه پیامبران الهی در اصلِ دعوت به خدا و هدایت انسان مشترک بودهاند، اما شریعتها و برخی احکام آنها میتوانسته متفاوت باشد.
خود قرآن نیز میفرماید:
«لِکُلٍّ جَعَلْنَا مِنکُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا»
«برای هر یک از شما، شریعت و راهی قرار دادیم.» (مائده، ۴۸)
پس باید میان اصل دعوت الهی و شکل تاریخی ادیان تفاوت گذاشت.
چرا خدا از ابتدا یک شریعت نهایی نفرستاد؟
اینجا سؤال مهمتری مطرح میشود:
چرا خداوند از همان ابتدا اسلام را با همین شکل امروزی برای همه انسانها نفرستاد؟
____پاسخ این است که هدایت انسان در تاریخ، یک فرایند تدریجی بوده است. انسانها در دورههای مختلف، شرایط و نیازهای متفاوتی داشتهاند و احکام نیز متناسب با همان شرایط ارائه شده است.
برای فهم سادهتر این موضوع، پزشکی را تصور کنید که بیمار خود را در مراحل مختلف درمان میکند. ممکن است در یک مرحله دارویی تجویز کند و بعد از تغییر وضعیت بیمار، داروی دیگری بدهد یا مصرف داروی قبلی را متوقف کند. آیا این تناقض است؟ نه؛ چون شرایط بیمار تغییر کرده و نسخه نیز متناسب با همان شرایط تغییر کرده است.
در شریعتهای الهی نیز میتوان چنین منطقی را دید؛ ممکن است حکمی در یک دوره متناسب با شرایط آن جامعه باشد و در مرحلهای دیگر، حکم مناسبتری جای آن را بگیرد. بنابراین، تفاوت برخی احکام میان شریعتها، لزوماً به معنای تناقض در اصل هدایت الهی نیست.
پس چرا ادیان امروزی اینقدر با هم تفاوت دارند؟
____اینجا باید یک نکته بسیار مهم را اضافه کرد: آنچه امروز با نام ادیان مختلف میبینیم، الزاماً عین همان چیزی نیست که پیامبرانشان آورده بودند.
از نگاه قرآن، بخشی از اختلافات ادیان موجود نتیجه دخالت انسان در تعالیم الهی و تحریف یا تفسیرهای نادرست در طول تاریخ است.
پس اگر میان تعالیم امروزی ادیان اختلافاتی میبینیم، نمیتوان همه این اختلافات را مستقیماً به خدا نسبت داد؛ زیرا ممکن است بخشی از این تفاوتها در طول تاریخ و به دست انسانها ایجاد شده باشد.
پس چرا اسلام میگوید دین نهایی است؟
____در نگاه اسلام، با آمدن پیامبر اکرم(ص)، سلسله پیامبران تشریعی به پایان رسید؛ زیرا اسلام آخرین مرحله شریعت الهی و قرآن آخرین کتاب آسمانی است.
تفاوت مهم اسلام با ادیان پیشین این است که قرآن خود را کتاب نهایی میداند و مسلمانان از همان آغاز، آن را هم به صورت مکتوب و هم به صورت حفظشده منتقل کردند. از این رو، اسلام معتقد است دیگر نیازی به آمدن پیامبر جدید و آوردن شریعت تازه وجود ندارد.
نظر شما