انقلاب اسلامی؛ بزرگترین چالش فراروی تمدن غرب

به گزارش خبرگزاری حوزه، شهید سیدمرتضی آوینی در مقاله‌ای با عنوان "ترقی و تکامل" که در کتاب "توسعه و مبانی تمدن غرب" منتشر شده، از انقلاب اسلامی ایران، به عنوان آغاز عصر فرهنگی جدید در عالم و سرمنشأ تحولی فرهنگی یاد کرده که البته در آینده بنیان همه چیز را، از اقتصاد و هنر گرفته تا سیاست و تمدن، زیر و رو خواهد کرد و طرحی نو درخواهد افکند.

نقطه عطفی برای گذر از پیچ مهم تاریخی

از نگاه سید شهیدان اهل قلم، انقلاب اسلامی در زمانه‌ای به لطف الهی به پیروزی رسید که بشریت در واپسین دوران رنج بسر می‌بَرد و این گفته و نگاه تأکیدی بر این حقیقت است که که ۲۲ بهمن ۵۷ صرفاً سالروز پیروزی انقلاب اسلامی نیست، بلکه روز آغاز آن محسوب می‌شود، چه آن‌که پیروزی نهایی زمانی میسر است که تمدن اسلامی تحقق یافته باشد و طبعاً بر این اساس، انقلاب به معنای گذر از یک پیچ تاریخی مهم به‌منظور رسیدن به آن مقصد و غایت حقیقی است.

بر این اساس باید گفت که تأکید امامین انقلاب و در همان راستا اشاره صریح آقا سیدمرتضی به وجه فرهنگی انقلاب و اهمیت مضاعف آن در مقایسه با دیگر وجوه، چگونگی ادامه مسیر در طریق انقلابی‌گری را به ما یادآور می‌شود، چه آن‌که به همان میزان که باور و عملکرد ما معطوف به حقیقت فرهنگی بودن انقلاب اسلامی باشد، با وجود سختی‌ها و موانع و ناملایمتی‌ها به همان میزان خواهیم توانست به پیشبرد اهداف والای انقلاب اسلامی در عصر کنونی کمک نموده و این گونه به حول و قوه الهی، بسترساز تحول عمیق فرهنگی در جهان معاصر باشیم.

انقلابی که تمدن و تفکر غربی را به چالش کشید

دکتر مهدی اسلامی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه امام صادق(ع) معتقد است: چنانچه انقلاب اسلامی صرفاً ناظر بر یک تغییر و تحول سیاسی بود که این گونه باعث غلظت کینه و نفرت دنیای استکبار نسبت به خود نمی‌شد، چه آن که به تعبیر صحیح کلمه، انقلاب اسلامی ایران آغاز تغییر در بنیاد و شئون تمدنی غرب به عنوان نماد جهان مستکبر بوده است؛ آغازی که به یاری پروردگار متعال و به همت همه باورمندان و شیفتگان انقلاب اسلامی به ویژه مجاهدان جبهه‌ی عظیم فکری و فرهنگی، پایانی بر سلطه و استیلای فرهنگ کفر و الحاد در جهان خواهد شد.

وی افزود: حقیقتاً انقلاب اسلامی نه فقط یک تحول سیاسی، بلکه جنبشی عمیق فرهنگی بود که هدف آن احیای هویت دینی، اخلاقی و انسانی در برابر الگوهای تحمیلی مدرنیزاسیون غربی بود.

لزوم تبیین شاخصه‌های فکری و فرهنگی انقلاب اسلامی

وی با تأکید بر اهمیت و ضرورت تبیین مؤلفه‌ها و شاخصه‌های فکری و فرهنگی انقلاب اسلامی ابراز داشت: شاید بتوان گفت که مهم ترین مؤلفه در این میان، احیای هویت اسلامی-ایرانی است، چرا که این انقلاب، اسلام را از حاشیه به متن زندگی اجتماعی و سیاسی بازگرداند و از طریق آن، پیوند عمیقی میان ارزش‌های دینی و غیرت ملی ایرانی برقرار نمود.

اسلامی افزود: البته باید توجه داشت که این احیا، به معنای نفی پیشرفت نبوده و نیست، بلکه انقلاب اسلامی به دنبال آن بود که مسیر توسعه و پیشرفت از درون جهان‌بینی توحیدی ترسیم شود. در این بستر، علم، هنر و آموزش باید از قید دوگانه سازی های مدرن و سکولار خارج شده و در خدمت تعالی انسانی مبتنی بر مبانی الهی و قرآنی قرار گیرد.

تولید فرهنگ اصیل به برکت انقلاب اسلامی

مدرس دانشگاه با بیان این که انقلاب اسلامی بر لزوم خودباوری ملی و تولید فرهنگ اصیل تأکید کرد، گفت: البته این استقلال‌خواهی تنها در برابر غرب مطرح نبود، بلکه زمینه‌ساز شکوفایی فرهنگ‌های بومی و محلی نیز شد که پیش از آن زیر سایه الگوهای وارداتی سرکوب شده بودند. همگام با این امر، مؤلفه عدالت‌طلبی از عرصه سیاسی به عرصه فرهنگی کشیده شد؛ فرهنگی که از محرومان و مستضعفان دفاع کرده و شکاف‌های طبقاتی ناشی از فرهنگ اشرافی و استکباری سابق را نفی می‌کرد.

وی اضافه کرد: تحول شاخص دیگر صورت‌گرفته به برکت انقلاب اسلامی آن هم از منظر اجتماعی این بود که فرهنگ ایثار، جهاد و خانواده به عنوان ستون‌های اخلاقی جامعه تثبیت شدند. فداکاری در راه آرمان‌ها، که در دوران دفاع مقدس به اوج خود رسید، به یک ارزش ماندگار فرهنگی تبدیل شد که تعهد فردی را به تعهد جمعی پیوند می‌داد. همچنین، با درک اهمیت نهاد خانواده به عنوان نخستین مدرسه‌ی ارزش‌ها، تلاش شد تا با تقویت بنیان‌های دینی و اخلاقی خانواده، در برابر هجوم فرهنگ‌های مادی‌گرا، سدی مستحکم ایجاد شود.

وی خاطرنشان کرد: از سوی دیگر باید توجه داشت که انقلاب اسلامی ایران در قامت یک پروژه فرهنگی کوشید تا با تلفیق مفاهیمی چون ایمان، آزادی و پیشرفت، فرهنگی شکل دهد که در آن به جای مصرف‌کنندگی، تولیدکننده معنا باشد و به جای تکیه بر تمدن‌های بیگانه، اصالت تاریخی و معنوی خود را مبنای حرکت به سوی آینده قرار دهد.

رهنمودی برای تنظیم قطب‌نمای فرهنگی کشور

نرجس شکرزاده، پژوهشگر حوزه علمیه خواهران با بیان این که حراست از ارزش های فرهنگی برآمده از انقلاب اسلامی، نیازمند مجاهدت و فداکاری بسیار است، گفت: رهبر فرزانه انقلاب چندی پیش در دیدار فعالان و دست‌اندرکاران کنگره شهدای البرز به یک نکته بسیار مهم در رابطه با شیوه انجام فعالیت های فرهنگی اشاره کرده و بیان داشتند:"فکر یک کار خوب و برنامه‌ریزی... نیمی از آن کار است؛ نیم دوم که مهم‌تر است، پیگیری و دنبال‌گیری و عمل کردن آن کار است. "این عبارت به ظاهر ساده، در درون خود واجد یک هشدار بسیار مهم و عمیق است و آن هم این که با فکر خوب و برنامه ریزی مناسب و البته پیگیری جدی در این زمینه باید جلوی تولید انبوه کارهای بی‌تأثیر و یا کم‌تأثیر را گرفت.

وی افزود: بی شک در راستای حراست از انقلاب اسلامی و دستاوردهای عظیم و خیره کننده آن، باید آگاه بود که انجام کار فرهنگی صوری و نمایشی که فاقد تأثیرگذاری لازم باشد، شبیه به یک عملیات روانی مقطعی است، چه آن که به عنوان مثال با یک سخنرانی پرشور یا تولید و انتشار یک کلیپ احساسی صرفاً برای مدتی کوتاه، احساسات مخاطب تحریک می ‌شود، اما این اثر، مانند موجی بر آب، به زودی از بین می‌رود و حال آن که ما پس از گذشت ۴۷ سال از پیروزی انقلاب اسلامی و با توجه به شدت حملات فکری و فرهنگی دشمن نیازمند کارهای قوی، عمیق و دقیق هستیم که هم به لحاظ فرمی و هم محتوایی از غنا و جذابیت لازم برخوردار باشد.

گزارش از: سید محمدمهدی موسوی