حجت الاسلام و المسلمین اکبر صبرآمیز از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه قم در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با تبریک فرا رسیدن سالروز میلاد منجی عالم بشریت، حضرت مهدی (عج)، به موضوع «شباهتهای امام زمان (عج) و حضرت یوسف (ع)» پرداخت و اظهار داشت: یکی از ویژگیهای روانی انسان، مقاومت در برابر پدیدههای نو و بدیع به ویژه هنگامی است که آن پدیده سرنوشتساز و تحولآفرین باشد. در مقابل، اموری که پیشینه تاریخی دارند، آسانتر پذیرفته میشوند.
استاد حوزه علمیه قم افزود: قرآن کریم نیز از این روش بهره برده است؛ مانند آیه وجوب روزه که با بیان سابقه آن بر امتهای گذشته، زمینه روانی پذیرش آن را فراهم میسازد. مسائل مربوط به امام عصر (عج) مانند غیبت طولانی و طول عمر نیز در نگاه اول، نو و شگفتانگیز مینماید. بنابراین، امامان معصوم (ع) برای زدودن ابهام و تقویت این باور با اشاره به موارد مشابه در تاریخ انبیا به ویژه حضرت یوسف (ع) کوشیدهاند تا این مفاهیم را عادی و قابل درک جلوه دهند.
سخن حضرت مهدی (عج) با شیخ صدوق و ضرورت تبیین سابقه غیبت
وی در ادامه با اشاره به رؤیای مشهور شیخ صدوق، خاطرنشان کرد: شیخ صدوق در عالم رؤیا مورد خطاب حضرت ولی عصر (عج) قرار گرفت و حضرت به او فرمودند: «چرا درباره غیبت کتابی نمینویسی تا اندوه دلت را بزداید؟... کتابی درباره موضوع غیبت بنگار و در آن، غیبتهای پیامبران (ع) را بیان کن.» این امر، اهمیت تبیین سابقه تاریخی غیبت برای هموار کردن راه باور قلبی مردم را به وضوح نشان میدهد.
برجستهترین شباهت: غیبت و پنهانزیستی
حجت الاسلام و المسلمین صبرآمیز تصریح کرد: برجستهترین نقطه اشتراک این دو بزرگوار، مسئله «غیبت» است. امام باقر (ع) در روایتی، حضرت قائم (عج) را به پنج پیامبر تشبیه کرده و در مورد حضرت یوسف (ع) فرمودهاند: «و امّا شبهه من یوسف... فالغیبه من خاصته و عامته...»؛ یعنی شباهت او به یوسف، در غیبت او از خواص و عوام است.
شباهت در زیبایی و بخشندگی
استاد حوزه علمیه قم افزود: همانگونه که یوسف (ع) در زیبایی و بخشندگی زبانزد بود، امام زمان (عج) نیز به اوج این صفات آراسته است. امام باقر (ع) فرمودهاند: «... و سنه من یوسف من جماله و سخائه...». همچنین پیامبر اکرم (ص) در وصف آن حضرت فرمودهاند: «خلیفهای برانگیخته میشود که مال را بیشمار میبخشد.»
شباهت در پنهانکردن نام به دلیل خوف از دشمن
وی ادامه داد: حضرت یوسف (ع) به توصیه پدر، رؤیای خود را از ترس مکر برادران پنهان کرد. امام زمان (عج) نیز به دلیل خوف از دشمنان، نام و نشانش در دوران غیبت باید پنهان بماند. امام باقر (ع) در پاسخ به درخواست نام بردن امام (عج) فرمودند: «... اگر بنیفاطمه او را بشناسند، حرص میورزند که او را پاره پاره کنند.»
شباهت محوری: حضور در میان مردم بدون شناخته شدن
حجت الاسلام و المسلمین صبرآمیز بر یک شباهت بسیار مهم تأکید کرد و گفت: برادران یوسف (ع) به حضورش آمدند، او را دیدند و با او سخن گفتند، ولی او را نشناختند. این، دقیقاً مشابه وضعیت امام عصر (عج) در عصر غیبت است. امام صادق (ع) با صراحت فرمودند: «... او در بازارهایشان راه میرود و بر فرشهای آنان گام مینهد، ولی مردم او را نمیشناسند...». این روایت به روشنی بیان میکند که غیبت به معنای عدم حضور فیزیکی نیست، بلکه به معنای «پنهانبودن هویت» در میان مردم است. خداوند حجابی بین او و مردم قرار داده که «او را میبینند، ولی نمیشناسند».
شباهت در آغاز غیبت از دوران کودکی
استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: غیبت حضرت یوسف (ع) از چاه، در دوران کودکی آغاز شد. غیبت امام زمان (عج) نیز با آغاز غیبت صغری در سن پنج سالگی رخ داد. پیامبر اکرم (ص) نیز به این امر اشاره کرده و علت آن را حفظ جان حضرت از کشته شدن برشمردهاند.
حجت الاسلام صبرآمیز تأکید کرد: بیان این شباهتها از سوی ائمه اطهار (ع)، تنها برای ذکر نمونههایی است تا با عادیسازی مفهوم غیبت در اذهان، زمینه پذیرش عمیقتر و انتظاری هوشیارانهتر را برای مهدیباوری فراهم آورند.
شباهت در ستم دیدن
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: دلیل اصلی غیبت یوسف (ع)، ستم برادران حسود و به چاه افکندن او بود. به همین ترتیب، یکی از حکمتهای غیبت امام زمان (عج)، ستم و خونخواری طاغوتهای زمانه و ترس از قتل است، چنانکه امام صادق (ع) فرمودند: «(از کشته شدن) میترسد». امروزه نیز این خطر وجود دارد و ظهور منوط به پرورش یارانی کارآمد است که سپر بلای حضرت باشند.
شباهت در ریزش نزدیکان و رویش بیگانگان
وی خاطرنشان کرد: برادران یوسف خوبیهای او را ندیدند، اما غریبهها از دیدنش شادمان شدند. در دوران غیبت نیز برخی با انگیزههای کینه، خودخواهی یا ادعای استقلال در رای، روی از امام خویش میگردانند، در حالی که باید محور وحدت، رای و نظر معصوم باشد.
بهای اندک فروختن ارزش بیهمتا
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: کاروانیان، یوسف را به بهای ناچیزی فروختند، چرا که ارزشش را نمیدانستند. برخی شیعیان نیز در طول تاریخ، به دلیل جهل نسبت به مقام امام یا دنیاطلبی، رشته محبت و خدمت به حضرت مهدی (عج) را به بهایی اندک فروختهاند، که نمونههایی مانند «ابوطاهر محمد بن علی بن بلال» در تاریخ ثبت است.
بردباری، امید و نشانهها
حجت الاسلام و المسلمین صبرآمیز افزود: واکنش یعقوب (ع) در برابر غیبت یوسف، «صبر جمیل» و توکل بر خدا بود. شیعیان نیز در دوران غیبت باید بردبار باشند. یعقوب هرگز از رحمت خدا و بازگشت پسرش ناامید نشد، در حالی که برادران یوسف را فراموش کردند. در مقابل، دو گروه در عصر غیبت داریم: گروهی با امید به فضل الهی ظهور را انتظار میکشند و گروهی دیگر، به سبب قفل بر دل، حتی در ولادتش تردید میکنند. همچنین، همانگونه که عزیز مصر با نشانهای الهی پاکی یوسف را دریافت اما باز او را زندانی کرد، ستمگران عصر امام زمان (عج) نیز با دیدن معجزات، بر دشمنی خود پای فشردند.
توطئهها، هدایتگری مستمر و گواهی راستین
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم ابراز داشت: یوسف با توطئههای متعددی روبهرو شد که همه ناکام ماند، و اراده الهی بر نجات امام زمان (عج) از همه فتنهها نیز تعلق دارد. نکته مهم دیگر، تداوم رسالت هدایت است. یوسف در زندان نیز مردم را به توحید دعوت کرد. امام زمان (عج) نیز در دوران غیبت، از هدایت مردم غافل نیست و به صورتهای مختلف، از جمله از طریق پاسخ به سؤالات علمی و اعتقادی، به تربیت و راهبری میپردازد. همانطور که همزندانی یوسف، پس از دیدن علم و اخلاق او، در دربار شاه گواهی داد، ما نیز در قبال مدعیان دروغین باید هوشیار باشیم و تنها با دلیل قطعی، ادعای کسی را بپذیریم.
قدرشناسی، دفع بلا و مجازات ستمکاران
استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: خدمت عزیز مصر به یوسف، بعدها باعث بهرهمندی او از یوسف شد. خدمت به آستان امام عصر (عج) نیز برکتهای ویژهای در پی دارد. یوسف، سپر بلا برای برادران و مردم مصر شد و امام زمان (عج) نیز حافظ شیعیان از بلایاست. از سوی دیگر، برادران متکبر یوسف که روزی میگفتند «ما گروهی نیرومندیم»، پس از ستم، ذلیلانه به درگاه او پناه بردند. بشر امروز نیز که در گرداب فقر، جنگ، پوچی و بیعدالتی دست و پا میزند، نتیجه ستم به ولی خدا و فراموشی اوست و ناگزیر روزی برای رهایی، به آستان منجی واقعی پناه خواهد برد.
محنت، نیاز واقعی و اقبال همگانی؛ کلیدهای ظهور
حجت الاسلام و المسلمین صبرآمیز تأکید کرد: دیدار با یوسف، پس از محنتهای فراوان یعقوب و برادران ممکن شد. ظهور امام زمان (عج) نیز پس از گذراندن آزمایشهای سخت توسط مؤمنان محقق میگردد. عامل کلیدی دیگر، احساس نیاز واقعی است. برادران وقتی به یوسف روی آوردند که در قحطی، درمانده شده بودند. ظهور امام عصر (عج) نیز منوط به احساس نیاز عمیق و همگانی بشر به اوست. ما با دعا برای فرج، در حقیقت این احساس نیاز را در خود تقویت میکنیم. یوسف با وجود توانایی، برای ملاقات عجله نکرد، چرا که برادران هنوز ظرفیت همراهی با او را نداشتند و این ظرفیت باید به تدریج و با سختیها شکل میگرفت. حکایت غیبت امام زمان (عج) نیز چنین است؛ مردم باید خود، با اختیار، به بلوغ فکری و عملی برسند و او را بخواهند.
وی افزود: نکته اساسی، همگانی بودن این درخواست است. قرآن میفرماید: «و برادران یوسف آمدند». ظهور نیز هنگامی است که اقبال و درخواست، همگانی باشد. همانگونه که در توقیع به شیخ مفید آمده، اگر شیعیان بر عهد خود وفا میکردند، دیدارشان به تأخیر نمیافتاد. دعا برای فرج، واجبی همگانی است، نه کفایی.
دلدادگی یعقوب وار و میهماننوازی یوسف گونه
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: دو نوع انتظار وجود دارد: برخی امام را برای منافع مادی میخواهند و برخی، مانند یعقوب، او را برای خودش میطلبند که سرچشمه همه خوبیهاست. منتظر واقعی باید همچون یعقوب، هم خود امیدوار باشد و هم این امید را در دلها زنده نگه دارد. در نهایت، همانگونه که یوسف با وجود جفای برادران، بهترین میزبان بود و به همه روزی داد، امام زمان (عج) نیز با وجود غربت و ناشناختگی، برکاتش همگان را فرا گرفته است: «به برکت اوست که مردم روزی میخورند».
انتهای پیام
نظر شما