خبرگزاری حوزه | جعفر دهقان بازیگر سینما و تلویزیون در گفتگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه موضوع مقاومت یکی از مهمترین موضوعاتی است که میتوان در عرصه هنر به آن پرداخت، اظهار کرد: مقاومت فقط یک مفهوم مربوط به میدان جنگ و رویارویی نظامی نیست، بلکه یک فرهنگ و سبک زندگی است که در آن انسان برای حفظ اعتقادات، سرزمین، خانواده و ارزشهای انسانی خود ایستادگی میکند. هنر میتواند این مفهوم را به زبان قابل فهم و تاثیرگذار برای مخاطب بیان کند و بهویژه هنر نمایش به دلیل ارتباط مستقیم با احساسات مردم، ظرفیت بسیار خوبی برای پرداختن به این موضوع دارد.
وی ادامه داد: وقتی درباره مقاومت صحبت میکنیم، نباید تصور کنیم که حتما باید یک اثر صرفا جنگی تولید شود تا بتوانیم بگوییم به مقاومت پرداختهایم. گاهی یک نمایش درباره خانوادهای که در شرایط دشوار کنار یکدیگر میایستند، اثری درباره مادری که برای حفظ زندگی فرزندانش تلاش میکند یا داستان جوانی که برای دفاع از باورهای خود از راحتی و منافع شخصیاش میگذرد نیز میتواند در حوزه مقاومت قرار بگیرد. مهم این است که مفهوم ایستادگی و فداکاری بهدرستی در اثر هنری شکل بگیرد و برای مخاطب باورپذیر باشد.
دهقان با اشاره به نقش هنر نمایش در انتقال مفاهیم ارزشی بیان کرد: تئاتر و نمایش از این جهت اهمیت دارند که مخاطب در سالن نمایش با شخصیتها و قصه آنها زندگی میکند. بازیگر وقتی روی صحنه قرار میگیرد، فقط دیالوگ نمیگوید، بلکه احساس، رنج، امید و تصمیمهای یک انسان را به مخاطب منتقل میکند. اگر یک نمایش بتواند قهرمانی را بهگونهای نشان دهد که مخاطب با او همذاتپنداری کند، آن زمان مفهوم مقاومت از یک شعار فاصله میگیرد و تبدیل به یک تجربه عاطفی برای تماشاگر میشود.
این بازیگر افزود: به اعتقاد من یکی از آسیبهایی که ممکن است در پرداختن به موضوع مقاومت اتفاق بیفتد، شعاری شدن آثار است. مخاطب امروز بهویژه نسل جوان بسیار هوشمند است و نمیتوان با چند جمله کلیشهای او را تحت تاثیر قرار داد. اگر قرار است درباره شهید، رزمنده، خانواده شهدا یا ایستادگی مردم صحبت کنیم، باید قصه داشته باشیم، شخصیت داشته باشیم و زندگی واقعی انسانها را ببینیم. مردم با شخصیتهایی ارتباط برقرار میکنند که ضعف و قوت دارند، میترسند، تصمیم میگیرند، اشتباه میکنند و در نهایت بر ترس و تردید خود غلبه میکنند.
وی با تاکید بر اینکه هنرمند باید نسبت به مسائل جامعه احساس مسئولیت داشته باشد، گفت: هنرمند نمیتواند نسبت به اتفاقاتی که در اطرافش رخ میدهد بیتفاوت باشد. هنر اگر از جامعه جدا شود، بخش مهمی از تاثیرگذاری خود را از دست میدهد. ما در دورههای مختلف شاهد بودهایم که هنرمندان در شرایط سخت اجتماعی و تاریخی در کنار مردم قرار گرفتهاند و آثار ماندگاری خلق کردهاند. امروز نیز موضوع مقاومت نیازمند نگاه هنرمندانه است تا بتواند برای نسل جدید روایت شود.
بازیگر فیلم «حمله به اچ ۳» تصریح کرد: مسئله مهم این است که نباید تصور کنیم مخاطب فقط به دنبال سرگرمی است. مردم در کنار سرگرمی به معنا نیز نیاز دارند. سینما، تلویزیون و تئاتر میتوانند هم مخاطب را سرگرم کنند و هم او را با یک مفهوم انسانی روبهرو سازند. اگر اثری درباره مقاومت بتواند قصهای جذاب داشته باشد و در کنار آن مفاهیمی مانند فداکاری، شجاعت، مسئولیتپذیری، وطندوستی و دفاع از مظلوم را مطرح کند، قطعا میتواند اثر خود را بر جامعه بگذارد.
وی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به خانوادهها در تولید آثار فرهنگی و هنری اظهار کرد: خانواده مهمترین جایی است که فرهنگ در آن شکل میگیرد. اگر بخواهیم مفهوم مقاومت را به نسل آینده منتقل کنیم، باید از خانواده شروع کنیم. کودک و نوجوان قبل از اینکه با یک اثر سینمایی یا نمایشی مواجه شود، در خانواده ارزشها را یاد میگیرد. نوع رفتار پدر و مادر، شیوه برخورد آنها با مشکلات، نحوه صحبت کردن درباره دیگران و حتی نوع مواجهه آنها با شکستها، همه میتواند برای فرزندان الگو باشد. گاهی درباره فرهنگسازی صحبت میکنیم اما نقش خانواده را فراموش میکنیم. نمیتوان انتظار داشت یک فیلم یا نمایش در مدت دو ساعت تمام کاری را انجام دهد که خانواده باید در طول سالها انجام دهد. هنر میتواند مکمل تربیت خانوادگی باشد. خانواده نیز میتواند زمینهای ایجاد کند که فرزند وقتی با یک اثر هنری درباره مقاومت روبهرو میشود، بتواند درباره آن گفتوگو کند، سؤال بپرسد و مفهوم آن را بهتر درک کند.
دهقان تاکید کرد: والدین نباید از صحبت کردن با فرزندان درباره موضوعاتی مانند جنگ، شهادت و مقاومت فرار کنند. البته نحوه بیان این موضوعات بسیار مهم است. لازم نیست برای یک کودک با زبان پیچیده سیاسی یا نظامی صحبت کنیم. میتوانیم از مفاهیمی مانند شجاعت، کمک به دیگران، دفاع از فرد ضعیف، وفاداری به خانواده و مسئولیتپذیری شروع کنیم. این مفاهیم برای کودک قابل درک هستند و بعد میتوان آنها را به مفاهیم بزرگتر اجتماعی و ملی پیوند داد. هنر نیز باید در این زمینه به خانواده کمک کند. ما به آثاری نیاز داریم که اعضای یک خانواده بتوانند در کنار یکدیگر آنها را ببینند و بعد درباره آن گفتوگو کنند. اگر فیلم یا نمایش صرفا برای یک قشر خاص ساخته شود، ممکن است بخش زیادی از ظرفیت فرهنگسازی خود را از دست بدهد. اثر خوب اثری است که کودک، نوجوان، پدر و مادر هر کدام بتوانند از آن چیزی دریافت کنند.
این بازیگر سینما و تلویزیون با بیان اینکه روایت خانوادههای درگیر جنگ و مقاومت میتواند بسیار تاثیرگذار باشد، گفت: ما در بسیاری از خانوادهها شاهد مادران و پدرانی بودهایم که در شرایط سخت زندگی، فرزندان خود را حمایت کردهاند. رزمندهای که به میدان میرود، پشت سر خود یک خانواده دارد. این خانواده هم بخشی از داستان مقاومت است. اگر فقط خود رزمنده را نشان دهیم و خانواده او را نبینیم، بخش مهمی از واقعیت را حذف کردهایم.
دهقان اظهار کرد: مادر شهید، همسر شهید، فرزند شهید و حتی پدر و مادری که سالها چشمانتظار فرزند خود بودهاند، هر کدام قصهای دارند. این قصهها اگر درست روایت شوند، میتوانند تاثیر بسیار بیشتری از سخنرانیهای مستقیم داشته باشند. مردم با زندگی واقعی ارتباط برقرار میکنند. بنابراین به جای اینکه فقط درباره ارزشهای مقاومت صحبت کنیم، باید اجازه دهیم مخاطب این ارزشها را در زندگی شخصیتها ببیند.
وی درباره وظیفه بازیگران در چنین آثاری بیان کرد: بازیگر باید نسبت به نقشی که قبول میکند احساس مسئولیت داشته باشد. وقتی قرار است نقش یک رزمنده، جانباز، خانواده شهید یا فردی را بازی کنیم که در شرایط سخت مقاومت کرده است، باید تلاش کنیم آن شخصیت را بشناسیم. بازیگر نباید صرفا لباس شخصیت را بپوشد و چند دیالوگ بگوید. باید بداند این آدم چه گذشتهای دارد، چه ترسی دارد، چه چیزی برایش مهم است و چرا حاضر شده از خودش بگذرد.
دهقان ادامه داد: اگر بازیگر نتواند شخصیت را باور کند، مخاطب هم او را باور نمیکند. بنابراین تحقیق و شناخت برای بازی در آثار مرتبط با مقاومت اهمیت زیادی دارد. بازیگر باید با خانواده شهدا، رزمندگان و افرادی که تجربه واقعی از این حوادث دارند صحبت کند و با فضای زندگی آنها آشنا شود. این شناخت به بازیگر کمک میکند تا نقش را از حالت کلیشهای خارج کند.
وی با تاکید بر ضرورت توجه به نسل جوان بیان کرد: اگر میخواهیم فرهنگ مقاومت در جامعه باقی بماند، باید زبان نسل جدید را بشناسیم. نمیتوان با ادبیات چند دهه قبل با نوجوان امروز صحبت کرد و انتظار داشت همان تاثیر را بپذیرد. ارزشها تغییر نکردهاند، اما شیوه روایت آنها میتواند تغییر کند. ما باید از ابزارهای جدید، قصههای تازه و شخصیتهای باورپذیر استفاده کنیم تا بتوانیم با نسل جدید ارتباط برقرار کنیم. جوان امروز ممکن است اطلاعات زیادی درباره حوادث گذشته نداشته باشد، اما اگر یک شخصیت جوان و واقعی را در یک نمایش ببیند که در شرایط دشوار تصمیم مهمی میگیرد، میتواند با او ارتباط برقرار کند. اینجاست که هنر وظیفه خود را انجام میدهد. هنر نباید صرفا اطلاعات بدهد، بلکه باید احساس ایجاد کند و مخاطب را به فکر وادارد.
دهقان با اشاره به ضرورت حمایت از تولید آثار نمایشی در حوزه مقاومت اظهار کرد: برای تولید آثار ماندگار باید برنامهریزی جدی وجود داشته باشد. نویسنده باید فرصت داشته باشد تحقیق کند، کارگردان باید امکانات لازم را در اختیار داشته باشد و بازیگر نیز باید بتواند با تمرکز کافی روی نقش کار کند. اگر بخواهیم با امکانات محدود و زمان اندک به موضوعات بزرگی مانند مقاومت بپردازیم، طبیعی است که نتیجه همیشه مطلوب نباشد.
این بازیگر افزود: همچنین باید از تجربه هنرمندانی که سالها در حوزه دفاع مقدس و مقاومت فعالیت کردهاند استفاده شود. این تجربه میتواند در کنار نگاه نسل جوان قرار بگیرد و نتیجه خوبی ایجاد کند. نسل قدیم تجربه دارد و نسل جدید زبان و دغدغههای مخاطب امروز را بهتر میشناسد. ترکیب این دو میتواند به خلق آثار تازه و تاثیرگذار منجر شود. مقاومت بخشی از تاریخ و فرهنگ ماست و نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود. هنر میتواند این فرهنگ را از نسلی به نسل دیگر منتقل کند، اما برای این کار باید از شعار فاصله بگیریم و به انسان و زندگی او نزدیک شویم. اگر خانواده، مدرسه، رسانه و هنر در کنار یکدیگر قرار بگیرند، میتوانیم نسلی تربیت کنیم که مفهوم مقاومت را نه فقط در کتابها و فیلمها، بلکه در رفتار و زندگی خود بشناسد.
وی در انتها تاکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به قصههای انسانی نیاز داریم؛ قصههایی درباره آدمهایی که در شرایط دشوار تسلیم نشدند، خانوادههایی که در کنار یکدیگر ایستادند و انسانهایی که برای دفاع از اعتقاد، وطن و همنوع خود هزینه پرداختند. اگر این قصهها درست و صادقانه روایت شوند، ماندگار خواهند شد و میتوانند تاثیر خود را بر خانوادهها و نسل جوان بگذارند. هنر زمانی موفق است که مخاطب پس از پایان نمایش یا فیلم، با یک پرسش، یک احساس و یک انگیزه تازه از سالن خارج شود و بخواهد درباره آنچه دیده است با خانواده و اطرافیان خود صحبت کند.
انتهای پیام
نظر شما