به گزارش خبرگزاری حوزه، نویسنده این کتاب، خانم حفیظه مهدیان در این اثر که از سوی انتشارات شناختپژوه به زیور طبع آراسته شده است، بهسراغ یکی از حساسترین و درعینحال کمکاویدهشدهترین مفاهیم در سینمای ایران میرود: "فریب. "
البته نویسنده از این پیشفرض عبور میکند که سینما صرفاً بازتاب جامعه است چرا که تأکید میکند سینما، علاوهبر تأثیرپذیری، توانایی برساخت واقعیت اجتماعی و جهتدهی به نگرشها، ارزشها و رفتارهای مخاطبان را نیز دارد. بهویژه آنگاه که مخاطب، به تعبیر شهید آوینی، در جهان فیلم "غرق" میشود.
در این کتاب، فریب نه بهعنوان یک ویژگی فردی، بلکه بهمثابه پدیدهای اجتماعی مورد بررسی و تحلیل قرار میگیرد؛ پدیدهای که ریشهها، کارکردها و پیامدهای آن در روایتهای سینمایی قابل ردیابی است.
مهدیان در این اثر با تحلیل آثار متنوعی از کارگردانان با طیفهای فکری مختلف، به این قبیل سوالات پاسخ میدهد که؛
چه کسانی در فیلمها دست به فریب میزنند و چرا؟
سینمای ایران چه ریشههایی برای فریب و صداقت بازنمایی میکند؟
فریب و صداقت در این آثار چه پیامدهای فردی و اجتماعیای دارند؟
نکته حائز اهمیت اینکه در کتاب"جامعهشناسی فریب در سینمای ایران"، ۱۵ فیلم شاخص از سینمای ایران، از دهههای مختلف و با رویکردهای فکری متنوع، بهصورت نظاممند و قابل مقایسه مورد تحلیل قرار گرفتهاند و البته در بررسی هر فیلم، نویسنده به یک چارچوب تحلیلی ثابت پایبند بوده است تا امکان مقایسه و تحلیل میانفیلمی فراهم شود.
این چارچوب ها شامل چهار محور اصلی است:
الف. خلاصۀ روایت؛ مروری بر داستان فیلم و موقعیتهای رواییای که فریب یا صداقت در آنها برجسته میشود.
ب. تحلیل کمّی فریب؛ بررسی فراوانی فریب در روایت فیلم و شناسایی مصادیق عینی فریب در کنش شخصیتها.
ج. تحلیل کیفی فریب؛ تحلیل چرایی، زمینهها و کارکردهای اجتماعی فریب؛ اینکه فریب چگونه توجیه میشود، چه پیامدهایی دارد و چه معنایی تولید میکند.
د. نشانهشناسی صدق یا فریب؛ خوانش نشانهها، نمادها و کدهای روایی و بصریای که صداقت یا فریب را در جهان فیلم برجسته میکنند.
از سوی دیگر همین تنوع ژانری و فکری، امکان مشاهده الگوهای تکرارشونده و تفاوتهای معنادار در بازنمایی فریب و صداقت را فراهم کرده است؛ از سینمای اجتماعی و خانوادگی تا طنز، ملودرام و سینمای ایدئولوژیک و نکته پایانی هم این که این کتاب، میکوشد تا به مخاطب خود نشان دهد سینمای ایران، چگونه درباره فریب حرف میزند و این حرفها چگونه میتوانند بر ذهن و تجربه اجتماعی مخاطبان اثر بگذارند.
نظر شما