حضرت خدیجه (س) ثروتمندی که در فقر تاریخ غریب ماند

حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی اراکی پژوهشگر حوزه جهان اسلام و مبلّغ حوزه علمیه استان مرکزی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه ضمن تسلیت به مناسبت وفات حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها گفت: در تاریخ بشریت، زنان بزرگ بسیارند؛ اما اندک‌اند زنانی که با تمام ثروت و قدرت‌شان، تنهایی را به عنوان سرنوشت برگزینند.

وی افزود: حضرت خدیجه کبری (سلام‌الله‌علیها) بانویی بود که می‌توانست نامش در تاریخ به عنوان ثروتمندترین تاجر جزیره‌العرب ثبت شود، اما ترجیح داد نامش در کنار پیامبری رقم بخورد که هنوز کسی او را باور نداشت. او می‌توانست در امنیت قریش و کنار کعبه زندگی کند، اما انتخاب کرد در محاصره‌ای سه‌ساله در شعب ابی‌طالب، با دستانی خالی از ثروت اما لبریز از ایمان، بماند. او می‌توانست در میان خویشان و قبیله‌اش عزیز باشد، اما غربت همراهی با پیامبری تنها را بر تمام عزت‌های ظاهری ترجیح داد.

پژوهشگر حوزه جهان اسلام تصریح کرد: امروز ، در تاریخ‌نگاری امت اسلام، جای او غریب است؛ غریب‌تر از آن روزهایی که در شعب ابوطالب نان به ناچار می‌خورد، و غریب‌تر از آن روز که با تمام هستی‌اش پناه پیامبری شد که جهان او را نمی‌خواست.

وی گفت:حضرت خدیجه (س) نخستین بانویی است که به رسالت پیامبر اسلام (ص) ایمان آورد. این بانوی پاکدامن نه فقط یک همسر، که نخستین حامی، نخستین پشتیبان، و نخستین کسی بود که بار سنگین تنهایی یک پیامبر را بر دوش کشید. در حالی که قریش تمسخر می‌کردند، او با ثروتش خریدار بردگانی شد که آزادشان می‌کرد تا پیام توحید را بگویند. در حالی که مکه تحریم می‌کرد، او سرمایه‌اش را نان کرد و میان گرسنگان تقسیم نمود. در حالی که تاریخ بعدها نام فاتحان و فرماندهان را با طلا نوشت، نام او را با غبار فراموشی پوشاند.

حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی اراکی اظهار داشت: عجیب است زنی که تمام دارایی‌اش را در طبق اخلاص نهاد تا دین خدا بماند، در تاریخ‌نگاری امت اسلامی، کمتر از آنچه شایسته است دیده شده و عجیب‌تر آنکه ثروت او را دیدند، اما فقر روایت‌ها از او را ندیدند.

وی اذعان داشت: اگر امروز از «ثروتمندان مؤمن» می‌گوییم، او اولین و بزرگترین الگوست. اگر از «کارآفرینان اخلاق‌محور» سخن می‌گوییم، نامش باید بر تارک تاریخ بنشیند. اگر از «زنان تأثیرگذار جهان» نوشتیم، جای او در کنار تأثیرگذارترین زنان تمام اعصار خالی است.

حجت الاسلام والمسلمین احمدی اراکی اضافه کرد: در توصیف جایگاه رفیع حضرت خدیجه کبری (س) همین بس که رسول خدا (ص) در کنار ایشان به آرامشی عمیق دست می‌یافت. روایت‌ها حکایت از آن دارد که مردم مکه، پیامبر (ص) را می‌آزردند و با گفتار و رفتار خود، وجود مقدسش را می‌رنجاندند؛ اما هنگامی که آن حضرت، نفس‌زنان و رنج‌دیده، به خانه بازمی‌گشت و در محضر همسر وفادارش قرار می‌گرفت، گویی همه آزارها را از یاد می‌برد و آرامشی از عالم هستی بر وجودش سایه می‌افکند. این پیوند عمیق نشان می‌دهد که کم‌توجهی به این شخصیت والامقام، برای شیعیان و مسلمانان، خسارتی بزرگ و جبران‌ناپذیر است.

وی تاکید کرد: پس از رحلت جانگداز حضرت خدیجه (س)، هیچ‌گاه نام مبارکش از خاطر و زبان پیامبر رحمت (ص) فراموش نشد. هرگاه در محضر رسول خدا (ص) نامی از ایشان برده می‌شد، اشک در چشمان مبارک حضرت حلقه می‌زد. این وفاداری چنان بود که اگر کسی حاجتی داشت و با توسل به نام حضرت خدیجه (س) از پیامبر (ص) درخواست می‌کرد، رسول خدا (ص) بی‌درنگ حاجتش را برمی‌آورد.

مبلّغ حوزه علمیه استان مرکزی ابراز داشت: این رفتارهای سرشار از مهر و وفاداری از سوی پیامبر (ص) چنان بود که گاه حسد برخی از همسران ایشان را برمی‌انگیخت؛ اما رسول خدا (ص) هرگز از احترام به یاد و خاطره همسر وفادارش کوتاه نیامد. برای نمونه، هنگامی که قربانی می‌کرد، همواره دستور می‌داد سهمی ویژه برای دوستان و بستگان حضرت خدیجه (س) کنار گذاشته شود.

وی گفت: از یکی از همسران پیامبر (ص) نقل شده است: «رسول خدا (ص) بارها در مدینه از خدیجه (س) یاد می‌کرد و می‌فرمود: "جای خدیجه خالی است" و سپس از خدمات و سختی‌هایی که ایشان در مکه و در ایام محاصره شعب ابی‌طالب متحمل شده بود، یاد می‌کرد.» آن بانوی بزرگوار ثروت عظیمی داشت و بنا به برخی نقل‌ها، همه آن ثروت را به رسول خدا (ص) بخشید، به گونه‌ای که هنگام رحلت حتی کفنی برای خود نداشت.

حجت الاسلام والمسلمین احمدی اراکی افزود: هرگاه کسی از اقوام خدیجه (س) به دیدار پیامبر (ص) می‌آمد، حتی اگر نسبت دوری با او داشت، رسول خدا (ص) او را بسیار اکرام می‌کرد. نقل شده است که گاه عبای خود را از دوش برمی‌داشت، روی زمین پهن می‌کرد و آن شخص را روی آن می‌نشاند و خود از او پذیرایی می‌نمود.

وی خاطرنشان کرد: حضرت خدیجه (س) نه فقط همسر پیامبر (ص)، که الگویی جاودان از پیوند ایمان و عمل، و ثروت و تعهد است. او به ما آموخت که ثروت هنگفت وقتی ارزش می‌یابد که در مسیر حقیقت هزینه شود، و امنیت و عزت قبیله‌ای وقتی رنگ می‌بازد که ایمان به انسان ارزشی فراتر از تعلقات خاکی می‌بخشد.

حجت الاسلام والمسلمین احمدی اراکی تصریح کرد: غربت تاریخی او، نه از کم‌اهمیتی مقامش، که از نگاه ابزاری ما به تاریخ نشأت می‌گیرد؛ تاریخی که گاه فاتحان را به قیمت نادیده گرفتن پشتیبانان واقعی نهضت‌ها بزرگ می‌کند.

وی در پایان گفت: بازخوانی امروزین زندگی حضرت خدیجه (س) فقط یک ادای دین تاریخی نیست، بلکه ضرورتی است برای بازشناسی الگویی تمام‌عیار از زنی که در اوج قدرت و ثروت، متواضع‌ترین بنده خدا، در اوج تنهایی، محکم‌ترین پشتیبان پیامبر (ص)، و در اوج آسایش، شریک‌ترین انسان در رنج‌های یک دعوت آسمانی بود.

حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی اراکی بیان کرد: حضرت خدیجه کبری (س) نشان داد که زنان نه در حاشیه تاریخ، که در متن سازنده‌ترین لحظات آن حضور دارند. شایسته است که سهم او از تاریخ، نه فقط در مقام همسر پیامبر (ص)، که به عنوان «بانوی سرمایه‌دار عدالت‌خواه»، «مادر مؤمنان» و «هم‌رسان پیام توحید» روایت شود. باشد که روایت ما از او، دیگر در غربت نماند.