به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا برته در دومین نشست «ابعاد بینالمللی منشور حوزه پیشرو و سرآمد» سهشنبه ۲۹ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ به همت قرارگاه «حوزه پیشرو و سرآمد» در مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه برگزار شد با نگاهی تمدنی و راهبردی به منشور «حوزه پیشرو و سرآمد»، این پیام را «مطالبهای برای یک خیزش تمدنی» توصیف کرد و گفت: این پیام صرفاً یک متن توصیهای یا اداری نیست، بلکه نقشه راهی برای بازتعریف جایگاه حوزه در هندسه آینده جهان است؛ آیندهای که در آن حوزه علمیه باید نقشآفرین اصلی در شکلدهی تمدن نوین اسلامی باشد.
وی با اشاره به ماهیت پیامهای الهی و تاریخی اظهار کرد: واقعیت امر این است که اساساً ادیان از جنس پیاماند. دین چیزی جز پیام نیست؛ آورندهای دارد، مخاطبی دارد، متنی دارد و محتوایی دارد. پیام رهبر شهید انقلاب درباره «حوزه پیشرو و سرآمد» نیز از همین سنخ است؛ پیامی زندهکننده که حوزه را با حقیقتی جدید مواجه کرد.
منشور حوزه؛ نسخهای برای رسیدن به گنج تمدنی
قائممقام معاون بینالملل حوزههای علمیه با تأکید بر اینکه این منشور باید به مثابه یک «نسخه راهبردی» تلقی شود، افزود: اگر حکیمی نسخه رسیدن به گنج را در اختیار انسان قرار دهد، دیگر معنا ندارد که انسان به دنبال نسخه دیگری بگردد. این پیام نیز نسخهای برای آینده حوزه است و حوزه علمیه نیز خوشبختانه آن را جدی تلقی کرد.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به آغاز فرآیندهای سیاستگذاری حوزه بر اساس این منشور، تصریح کرد: فردای قرائت این پیام، نخستین نشست سیاستگذاری حوزه مبتنی بر همین منشور برگزار شد و اتفاقات خوبی نیز رقم خورده است؛ هرچند تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم.
حجتالاسلام والمسلمین برته با بهرهگیری از تعابیر قرآنی، رهبر شهید انقلاب را «مردی که از دوردستها پیام نزدیکی را برای ما آورد» توصیف کرد و اظهار کرد: اگر این پیام درست فهم و تلقی شود، آنگاه احساس وظیفه و مسئولیت نیز نسبت به آن شکل خواهد گرفت.
مطالبه اصلی منشور؛ خیزش تمدنی حوزه
وی در ادامه سخنان خود، مهمترین مطالبه منشور «حوزه پیشرو و سرآمد» را «خیزش تمدنی» دانست و گفت: اگر بخواهیم از منظر بینالمللی به این پیام نگاه کنیم، مهمترین حقیقت آن این است که این پیام از حوزه علمیه، یک خیزش تمدنی مطالبه میکند.
مسئول مرکز جذب حوزه های علمیه با تبیین مفهوم تمدن در نگاه اسلامی افزود: تمدن از قریه و روستا زاده نمیشود، بلکه از امت زاده میشود. تمدن زمانی شکل میگیرد که یک جامعه به سطح امت برسد و حرکت جمعی، ساختاری و تاریخی پیدا کند.
وی تصریح کرد: هیچ تمدنی بدون ستیز تمدنی متولد نشده است. هیچ تمدن مستقری نیز صرفاً با خواهش و درخواست کنار نرفته است. تمدنها ساختار، نهاد، سازمان و نظام تولید میکنند و کنار زدن آنها نیازمند شکلگیری یک بدیل تمدنی است.
حوزه؛ مسئول تحقق تمدن نوین اسلامی
حجتالاسلام والمسلمین برته با اشاره به تأکید رهبری شهید بر نقش حوزه در تمدنسازی، اظهار کرد: در رکن پنجم منشور، صریحاً بیان میشود که تحقق تمدن نوین اسلامی وظیفه حوزه است و این مسئولیت از کسی جز حوزه انتظار نمیرود.
وی ادامه داد: تحقق تمدن نوین اسلامی با حفظ صرفِ میراث گذشته ممکن نیست. ما نمیتوانیم متاع کهنه را به مخاطب آینده عرضه کنیم و نام آن را تمدن نوین بگذاریم. تمدن نوین، نیازمند نوزایی، تحول و بازتولید است.
مسئول مرکز جذب حوزه های علمیه با طرح این پرسش که آیا حوزه با همین ساختارها، نظام آموزشی و پژوهشی میتواند بار چنین رسالت عظیمی را بر دوش بکشد، تصریح کرد: بعید است حکیمی مانند رهبر شهید انقلاب، از حوزه بخواهد بدون هیچ تحول و نوزایی، چنین مسئولیت بزرگی را محقق کند.
تمدن اسلامی؛ بدیل تمدن غربی
قائممقام معاون بینالملل حوزههای علمیه در ادامه، تمدن نوین اسلامی را بدیلی برای تمدن غربی دانست و گفت: وقتی از تمدن غرب سخن میگوییم، منظور صرفاً غرب جغرافیایی نیست، بلکه یک تمدن فرهنگی و فکری مدنظر است؛ تمدنی که امروز بر جهان سیطره دارد.
وی با مقایسه تمدنسازی انبیا با تمدن غرب معاصر گفت: انبیا تمدن ساختند، اما امپراتور نشدند. آنها قدرت ایجاد کردند، اما مبتنی بر کشتار جمعی نبود. تمدن انبیا مبتنی بر احیای انسان بود، نه نابودی انسان.
حجتالاسلام والمسلمین برته افزود: تمدنهای انبیایی انسان را دچار بحرانهای روحی، خودکشیهای جمعی و اضطرابهای فراگیر نکردند، بلکه انسان را به آرامش، رشد و تعالی رساندند.
تمدن اسلامی، رقیب ادیان نیست
وی در بخش دیگری از سخنان خود، تمدن نوین اسلامی را «حامی ادیان» توصیف کرد و گفت: تمدن اسلامی، رقیب ادیان نیست، بلکه بستر رشد تدینهاست. همانگونه که در تاریخ نیز یهودیان و مسیحیان در دوران اقتدار تمدن اسلامی، احساس امنیت و رشد میکردند.
مسئول مرکز جذب حوزه های علمیه با اشاره به شکوفایی تمدن یهود در دوران تمدن اسلامی تصریح کرد: بزرگترین آثار یهودی در دوران اقتدار تمدن اسلامی نوشته شد. تمدن اسلامی خطرزا نیست، بلکه بسترساز رشد و تعالی است.
«مبتنی بر توحید»؛ کلید فهم تمدن نوین اسلامی
حجتالاسلام والمسلمین برته یکی از نکات کلیدی منشور را تعبیر «مبتنی بر توحید» دانست و اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب میفرمایند تمدن نوین اسلامی مبتنی بر توحید و تکریم انسان است. این یعنی در هر بخش از این تمدن، باید وجه الهی و کرامت انسانی دیده شود.
وی ادامه داد: اگر در جایی از این تمدن، تحقیر انسان، ظلم، استعمار یا تبعیض دیده شود، آن تمدن، تمدن مطلوب اسلام نیست.
مسئول مرکز جذب حوزه های علمیه تأکید کرد: تمدن اسلامی بر عدالت، آزادی، کرامت انسان و معنویت استوار است و درست در نقطه مقابل تمدن مادی غرب قرار میگیرد که مبتنی بر سلطه، تبعیض، استعمار و تحقیر ملتهاست.
حوزه باید خطوط اصلی و فرعی تمدن را تبیین کند
قائممقام معاون بینالملل حوزههای علمیه با اشاره به وظایف حوزه در تحقق تمدن نوین اسلامی گفت: رهبر شهید انقلاب از حوزه صرفاً کلیگویی نمیخواهند، بلکه انتظار دارند خطوط اصلی و فرعی تمدن اسلامی را تبیین کند.
وی افزود: تمدن اسلامی نیازمند جامعهشناسی، اقتصاد، روانشناسی، هنر، تعلیم و تربیت، حقوق، نظام اداری و دهها ساحت دیگر است و حوزه باید برای همه این عرصهها حرف داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین برته تصریح کرد: اگر تمدن نوین اسلامی را جدی بگیریم، باید هزاران رشته و دانش جدید متناسب با این نیاز تمدنی شکل بگیرد.
فلسفه باید امتداد اجتماعی پیدا کند
وی در ادامه، به تأکید رهبر شهید انقلاب بر تحول در فلسفه و فقه اشاره کرد و گفت: در منشور تصریح شده که فلسفه باید امتداد اجتماعی پیدا کند. یعنی فلسفه نباید صرفاً در ذهن و کتابخانه باقی بماند، بلکه باید در جامعه، سیاست، فرهنگ و ساختارهای اجتماعی اثر بگذارد.
استاد حوزه علمیه قم افزود: فلسفهای که به حرکت در جوهر معتقد است، نمیتواند نسبت به تحولات اجتماعی و سیاسی بیتفاوت باشد.
فقه نیازمند نوآوری در استنباط است
حجتالاسلام والمسلمین برته همچنین با اشاره به فراز دیگری از منشور اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب میفرمایند فقه باید گسترش میدان دید پیدا کند و نیازمند نوآوری در استنباط است.
وی تصریح کرد: این تعبیر بسیار مهم است. سخن از پاسخگویی به مسائل جدید نیست، بلکه سخن از نوآوری در خود فرآیند استنباط است.
فقه جواهری و سنتی، ریشه و سرمایه حوزه است
مسئول مرکز جذب حوزه های علمیه ادامه داد: فقه جواهری و سنتی، ریشه و سرمایه ماست، اما اگر این ریشه به میوه و محصول متناسب با نیازهای آینده تبدیل نشود، نمیتواند بار تمدنسازی را بر دوش بکشد.
حوزه پیشرو، حوزهای شنوا و گفتگومحور است
قائممقام معاون بینالملل حوزههای علمیه بر ضرورت گسترش ارتباطات جهانی حوزه تأکید کرد و گفت: حوزه پیشرو و سرآمد، حوزهای نیست که در برابر اندیشههای جدید یا رقیب موضع انفعالی بگیرد.
وی افزود: حوزه قم باید پناهگاه اندیشههای نو و محل گفتگوی علمی جهانی باشد؛ به گونهای که اگر اندیشمندی در هر جای دنیا امکان طرح دیدگاه خود را نداشت، احساس کند در حوزه قم میتواند آزادانه سخن بگوید.
حجتالاسلام والمسلمین برته تأکید کرد: مجاهد فرهنگی، مقاتل فرهنگی نیست. جهاد فرهنگی به معنای نابودی فرهنگها نیست، بلکه به معنای ارتقای فرهنگها و گفتگوی تمدنی است.
حوزه آینده؛ حوزهای جهانی، تمدنی و امیدآفرین
وی با اشاره به توصیههای پایانی رهبر شهید انقلاب به حوزههای علمیه اظهار کرد: در فرازهای پایانی منشور، یک لحن پدرانه و صمیمی وجود دارد؛ گویی رهبر شهید انقلاب حوزه را در آغوش گرفته و از آن انتظار آیندهسازی دارند.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: رهبر شهید انقلاب تأکید میکنند که حوزه باید به روز و بلکه جلوتر از روز باشد، با مردم ارتباط گسترده داشته باشد، نیرو برای جامعه و نظام تربیت کند و به جوانان امید بدهد.
حجتالاسلام والمسلمین برته خاطرنشان کرد: حوزه آینده، حوزهای جهانی، تمدنی، گفتگومحور، امیدآفرین و پیشرو است؛ حوزهای که نه از علم میترسد، نه از اندیشه جدید و نه از گفتگو با جهان.
مسئول مرکز جذب حوزه های علمیه در پایان تصریح کرد: اگر حوزه بتواند این افق تمدنی را درک و محقق کند، آنگاه منشور حوزه پیشرو و سرآمد صرفاً یک متن تاریخی نخواهد بود، بلکه نقطه آغاز یک بعثت تمدنی جدید در جهان اسلام خواهد شد.
نظر شما