درجات ایمان در پرتو آیه فتح؛ مؤمن نباید متوقف بماند

به گزارش خبرگزاری حوزه، متن زیر حاصل سلسله جلسات حجت الاسلام والمسلمین کمال الدین مظلومی زاده، استاد عالی حوزه علمیه قم در خبرگزاری حوزه است که قسمت چهاردهم آن تقدیم حضورتان می‌گردد:

بسم الله الرحمن الرحیم

در آیه چهارم سوره فتح، ما مراتب ایمان را می‌فهمیم. یکی از پیام‌ها و آموزه‌هایی که این آیه دارد، این است که ایمان ذو مراتب است.

* ایمان، حقیقتی دارای مراتب

ایمان ـ چه به معنای علم باشد، چه به معنای آگاهی باشد، چه به معنای یقین باشد، چه به معنای معرفت باشد، و چه به معنای تسلیم، که این معانی درباره ایمان گفته شده است ـ با تمام این معانی که عرض کردم، ذو مراتب است و درجاتی دارد؛ چون علم درجات دارد، و پذیرش و تسلیم نیز دارای مراتب مختلفی است.

حتی عشق و شور و محبتِ توأم با ایمان نیز متفاوت و متعدد است و مراتب و درجاتی دارد؛ چون انسان در اثر این ایمان، نسبت به خداوند متعال محبت پیدا می‌کند، عشق شعله‌ور می‌شود، و این عشق نیز مراتبی خواهد داشت.

امام صادق علیه‌السلام در روایتی به همین ذو مراتب بودن ایمان اشاره می‌کنند و می‌فرمایند: «ایمان ده درجه دارد، همچون نردبان که پله‌پله از آن بالا می‌روید». این روایت، مراتب ایمان و درجات ایمان را بیان می‌کند.

* اشاره آیه چهارم سوره فتح به افزایش ایمان

آیه چهارم سوره فتح اتفاقاً به همین مراتب ایمان اشاره دارد؛ آنجا که می‌فرماید: «لِیَزْدَادُوا إِیمَانًا مَعَ إِیمَانِهِمْ»؛ تا ایمانی بر ایمانشان افزوده شود. این تعبیر، اشاره به این مطلب دارد که یک فرد مؤمن هرگز نباید در یک مرحله از ایمان متوقف شود و بگوید: من دیگر الحمدلله نماز و روزه‌ای به جای می آورم و ایمان به خدا داریم، ایمان به اهل‌بیت داریم، و همین مقدار کفایت می‌کند. نه، او دائماً باید به سوی درجات بالاتر ایمان تلاش کند.

* راه صعود ایمان: باور پاک و عمل صالح

این ایمان هم از طریق خودسازی به دست می‌آید: «إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ یَرْفَعُهُ»(سوره فاطر، آیه دهم). بروید فرمایشات علامه طباطبایی ذیل همین آیه را ببینید. ایشان «الْکَلِمُ الطَّیِّبُ» را به باورهای پاک و ایمان پاک تعبیر می‌کنند.

ضمیر «إِلَیْهِ» به خدا برمی‌گردد. اگر می‌خواهید به خداوند متعال برسید و صعود کنید به آن وجود لایتناهی و بی‌نهایت و از او نور بگیرید، نور الهی بگیرید، شما هم عبدالله بشوید، شما هم سبقت الله و الهی بشوید، «إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ»؛ راهش باورها، بینش‌ها و تقویت ایمان‌هاست.

* عمل صالح، عامل ارتقای درجه ایمان

خب حالا سؤال این است که راه کسب ایمان چیست؟ ادامه آیه می‌فرماید: «وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ یَرْفَعُهُ». تهذیب نفس؛ مراقبه؛ تقوای الهی، که در آیات قبل و جلسات قبل به آن اشاره کردیم. تهذیب نفس به ما کمک می‌کند که عمل صالح به دست بیاوریم، و این عمل صالح «یَرْفَعُهُ»؛ ایمان‌های ما را از درجه یک به درجه دو، از درجه دو به درجه سه، و ان‌شاءالله به آن مراتب ایمان و درجات ایمانی که امام صادق علیه‌السلام فرمودند، ارتقا می‌دهد.

* نسبت متقابل ایمان و سکینه

پس خودسازی سبب می‌شود که انسان اهل ایمان شود و این ایمان ـ خب دقت بکنید که می‌خواهم چه بگویم و آن را با فراز اول همین آیه چهارم ارتباط بدهم ـ این تقویت ایمانی که در اثر خودسازی و عمل صالح به دست آمد، از طرف خداوند متعال سکینه‌ای در جان انسان ایجاد می‌کند: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ».

ثمره این سکینه، ایمانِ بالاتر خواهد بود؛ با توجه به آن این‌همانی که برای سکینه و ایمان گفتیم، که این سکینه، همان ایمان است. یعنی این ایمان، سکینه ایجاد می‌کند؛ و هر درجه‌ای از ایمان، سکینه‌ای بالاتر را به دنبال دارد؛ و هر سکینه‌ای نیز ایمانی به دنبال خواهد داشت.

بنابراین، از مجموع مطالب استفاده می‌کنیم که ایمان سبب آرامش حقیقی انسان می‌شود و سکینه‌ای را به دنبال خواهد داشت؛ و این سکینه هم ایمان‌آفرین است.

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

انتهای پیام/