خبرگزاری حوزه – ویدئویی که توسط یکی از شهروندان ضبط و در شبکههای اجتماعی منتشر شده، نشان میدهد فاکر در حالی که توسط مأموران پلیس روی زمین مهار شده بود، درخواست کمک میکرد و میگفت: «نمیتوانم نفس بکشم». اکنون دستگاه قضایی ایتالیا باید با بررسی دقیق، ابعاد این حادثه و هرگونه مسئولیت احتمالی را روشن کند؛ زیرا عدالت تنها بر پایه حقیقتیابی و بررسی بیطرفانه استوار است.
منتقدان، شیوه برخورد پلیس با فاکر را یادآور پرونده جورج فلوید در آمریکا میدانند؛ پروندهای که به یکی از نمادهای جهانی اعتراض علیه خشونت پلیس تبدیل شد.
پس از انتشار این ویدئو، در بولونیا تجمعهای اعتراضی برگزار شد. در کنار اعتراضات مسالمتآمیز، بخشهایی از این تجمعها به خشونت کشیده شد و گزارشها از درگیری با نیروهای پلیس و تخریب اموال عمومی و خصوصی حکایت داشت. خانواده فاکر نیز تأکید کردند که اندوه ناشی از مرگ او نباید به خشونت و ویرانگری تبدیل شود.
اما این حادثه پرسشی اساسی را مطرح میکند: اگر اتفاقی مشابه در تهران یا در کشوری دیگر که مورد انتقاد غرب است رخ میداد، آیا واکنش رسانهها و سیاستمداران غربی همان بود؟
آیا کسانی که دست به تخریب، حمله به نیروهای امنیتی و ایجاد آشوب خیابانی میزنند، در همه کشورها با یک معیار قضاوت میشوند؟ یا اینکه در برخی موارد، بسته به جایگاه سیاسی یک کشور، همان رفتارها از «خشونت» به «اعتراض»، «مقاومت» یا حتی «مبارزه برای آزادی» تغییر نام میدهند؟
خشونت، مستقل از جغرافیا و سیاست، ماهیتی یکسان دارد. تخریب اموال عمومی، حمله به نیروهای امنیتی و نقض قانون نمیتواند در یک کشور محکوم شود و در کشوری دیگر با توجیهات سیاسی مشروعیت یابد.
رسانهها نیز در شکلدهی به افکار عمومی نقش مهمی دارند. انتخاب واژهها، تصاویر و زاویه روایت میتواند برداشت مردم از یک حادثه را تغییر دهد. هنگامی که یک رویداد مشابه بر اساس منافع سیاسی، در کشورهای مختلف با معیارهای متفاوت تفسیر شود، بیطرفی رسانهای جای خود را به روایتسازی سیاسی میدهد.
اگر جامعهای مدعی دفاع از عدالت و حقوق بشر است، باید همین معیارها را درباره همه کشورها و ملتها، بدون استثنا، به کار گیرد. عدالت واقعی زمانی معنا دارد که از وابستگی به منافع و پیمانهای سیاسی و ملاحظات ژئوپلیتیک رها باشد.
پرونده عبدالرحیم فاکر تنها درباره مرگ یک انسان نیست؛ بلکه آزمونی است برای سنجش میزان پایبندی جهان امروز به اصولی چون عدالت، کرامت انسانی و صداقت در قضاوت.
زیرا عدالتی که با تغییر کشور، حکومت یا منافع سیاسی چهره عوض کند، دیگر عدالت نیست؛ بلکه ابزاری در خدمت قدرت است.
مصطفی میلانی امین
نظر شما