فاطمه فرخنده در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه با بیان اینکه امروزه موضوع عفاف و حجاب به یکی از بحثهای مهم در محافل علمی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تبدیل شده است، عنوان کرد: ریشه چالشی که در عرصه عفاف و حجاب با آن مواجه هستیم را باید در نبود یک خط مشی واحد و سیاستگذاری کلان و منسجم جستوجو کرد.
وی ادامه داد: متأسفانه در سالهای گذشته نوعی سادهانگاری نسبت به این موضوع وجود داشت. تصور بر این بود که چون جامعه ما مسلمان است، مسئله حجاب بهطور خودکار پذیرفته میشود و نیازی به برنامهریزیهای درازمدت و تبیین عمیق نیست. همین برخورد سهلانگارانه باعث شد تا این موضوع مورد سوءاستفاده قرار گیرد.
دبیر ستاد راهبری عفاف و حجاب حوزه علمیه با اشاره به وجود اسناد بالادستی در این حوزه گفت: قوانین متعددی در مجلس شورای اسلامی و مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی وجود دارد که وظایف دستگاهها را بهروشنی تبیین کرده است؛ اما مشکل اصلی اینجاست که در زمینه آگاهیبخشی اجتماعی و نشر این قوانین کوتاهی شده است. زیرا حجاب یک امر بدیهی تلقی میشد، احساس نیازی برای تبیین بیشتر آن وجود نداشت.
ضعف در تبیین، حجاب را از یک حکم دینی به مسائل سیاسی تبدیل کرد
فرخنده تأکید کرد: نتیجه این رویکرد آن شد که نسلهای دوم و سوم انقلاب که در معرض بمباران رسانهای و فضای مجازی قرار دارند، با نوعی عدم آگاهی مواجه شوند. امروزه رسانههای معاند تلاش میکنند حجاب را نه یک حکم شرعی بلکه یک مسئله صرفاً سیاسی و حاکمیتی جلوه دهند.
وی با مقایسه حجاب با سایر احکام اسلامی اظهار کرد: در جامعه با پویشهایی نظیر نماز اجباری یا خمس اجباری مواجه نیستیم، در حالی که همه اینها احکام الهی هستند. دلیل هجمه به حجاب این است که دشمنان با گره زدن این موضوع به بدنه حاکمیت و انقلاب اسلامی سعی دارند اصل نظام را مورد هدف قرار دهند. در واقع حجاب به ابزاری برای تقابل سیاسی تبدیل شده است.
فعال فرهنگی ادامه داد: پژوهش ها و تحقیقات متعددی که صورت گرفته نشان میدهد که بسیاری از افرادی که پوشش شرعی را بهطور کامل رعایت نمیکنند، اصلاً اطلاع ندارند که حجاب یک حکم الهی است. این افراد ممکن است نماز بخوانند و به سایر مناسک دینی پایبند باشند، اما حجاب را امری سلیقهای یا حکومتی میدانند زیرا به درستی برای آنان تبیین نشده است که حجاب حکم الهی است.
وی اضافه کرد: یکی از پرسشهای رایج در بین این افراد آن است که کجای قرآن به حجاب اشاره شده؟ این در حالی است که ما بیش از ۲۴ آیه در قرآن کریم داریم که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به موضوع عفاف و پوشش پرداختهاند. این عدم آگاهی جامعه نشاندهنده آن است که ما در عرصه تبیین و کار فرهنگی به اندازه حجم هجمههای دشمنان فعال نبوده ایم.
نقدی بر یک تصور رایج اما اشتباه در جامعه
دبیر ستاد راهبری عفاف و حجاب حوزه علمیه بیان کرد: بسیاری تصور میکنند حجاب فقط برای بانوان است در حالی که حجاب و عفاف احکامی الهی هستند که هم زنان و هم مردان را شامل میشوند. البته حدود پوشش برای زن و مرد متفاوت است و این تفاوت کاملاً طبیعی است، همانطور که در سایر حقوق و تکالیف شرعی تفاوتهایی میان زن و مرد وجود دارد.
وی با اشاره به پیامدهای عدم تبیین این موضوع گفت: وقتی این تصور غلط شکل بگیرد که حجاب تنها تکلیف زنان است، این موضوع به یک نقطه ضعف و محل شبهه تبدیل میشود. برخی بانوان به دلیل همین عدم آگاهی، حجاب را نوعی ظلم تلقی میکنند و میپرسند چرا تنها آنها باید رعایت کنند در حالی که آقایان تکلیفی ندارند. اما واقعیت این است که حجاب و عفت یک تکلیف همگانی است و مردان نیز موظف به رعایت پوشش درست هستند.
فرخنده اظهار کرد: در مساله نگاه به نامحرم نیز این تصور اشتباه وجود دارد. برخی تصور میکنند بانوان در نگاه کردن آزاد هستند و فقط مردان موظف به حفظ نگاه یا غض بصر هستند در حالی که توصیه به حفظ نگاه برای هر دو جنس به طور جدی مطرح شده است. همانطور که حضرت علی (ع) فرمودند: «بزرگترین دشمن هر کس، جهل اوست» در مساله رعایت حجاب و کنترل نگاه نیز جهل نسبت به احکام، مخاطب را به خطا میاندازد و به عاملی برای عمل نکردن تبدیل شده است.
وی یادآور شد: رعایت حجاب و کنترل نگاه حکمی الهی است که شامل بانوان و مردان می شود و اما حدود آن متفاوت است و این تفاوت در حدود نباید باعث تصوری اشتباه شود که مردان موظف به رعایت حجاب و زنان موظف به کنترل نگاه نیستند.
چرا برخی اقدامات فرهنگی منجر به لجبازی میشود؟
فعال فرهنگی در پاسخ به این پرسش که چرا برخی فعالیتها در حوزه عفاف و حجاب بهجای اقناع، منجر به کشمکش و لجبازی میشود، گفت: عامل اول عدم آگاهی از حکم الهی بودن حجاب است. وقتی تبیین درستی صورت نگیرد، اقدامات فرهنگی صرفاً یک روکش سیاسی یا حاکمیتی پیدا میکند. در این حالت بهجای آنکه هدف حفظ جامعه اسلامی و رعایت احکام فردی و اجتماعی باشد، موضوع به سمت نفع سیاسی یا حفظ نظم حاکمیتی سوق داده میشود و همین امر باعث مقاومت مخاطب میگردد.
وی ادامه داد: عامل دوم نقش مخرب فضای مجازی و رسانههای کنترلنشده است. ورود نوجوانان و جوانان به فضای مجازی بدون نظارت، عواقب جدی داشته است. فضای بدون ضابطه مجازی با ترویج بیحیایی و عادیسازی رفتارهایی که با امر خداوند در بحث عفاف و حیا منافات دارد، باعث تضعیف حکم الهی شده است.
فرخنده تصریح کرد: ما با فضای مجازی غیربومی و غیرملی مواجه هستیم که بدون توجه به سن و جنس مخاطب محتوای خود را منتشر میکند. این فضا بهجای تبیین فرهنگ اسلامی، سبک زندگی غربی را ترویج کرده و سعی دارد آن را جایگزین ارزشهای ما کند. وقتی محتوای رسانهای بر اساس منافع مادی و تقویت نظام سرمایهداری طراحی شود، طبیعتاً ترویج سبک زندگی اسلامی در اولویت آنها نیست و هدفشان دور کردن نسل جوان از آموزههای دینی است.
دبیر ستاد راهبری عفاف و حجاب حوزه علمیه تأکید کرد: وقتی مخاطب در یک سو با بمباران رسانهایِ بیعفتی مواجه است و در سوی دیگر مورد تخاطب عالمان دینی و تبیینگران متقن قرار نمیگیرد باعث می شود که اطلاعات غلط جایگزین اطلاعات درست شود
وی با اشاره به نقش کلیدی خانواده در تربیت دینی افزود: بسیاری از خانوادهها رسالت خود را در تربیت دینی فرزندان آنگونه که شایسته است، به جای نیاوردهاند. وقتی سیستم تربیتی در خانواده تثبیت نشود، فضای مجازی تبدیل به منبع کسب اطلاعات دینی کودکان و نوجوانان میشود و همین امر منجر به انحراف میگردد.
فرخنده گفت: تلنگری که خانوادهها باید به آن توجه داشته باشند این است که چرا برخی فرزندان در عین دسترسی به فضای مجازی همچنان در مسیر درست قرار دارند و حتی به کنشگران فعال در عرصه عفاف و حجاب تبدیل میشوند؟ اما برخی از این مسیر دور می شوند؟ پاسخ به این پرسش در نقش خانواده است وقتی والدین تربیت فرزندان خود را بهطور بیرویه به فضای مجازی واگذار کنند، فرزندان از حقیقت دور می شوند.
جهاد تبیین؛ اولویت اول در برنامهریزیهای کلان
وی بیان کرد: اولویت اول ما باید همان فرمایش رهبر شهید انقلاب یعنی جهاد تبیین باشد. ایشان جهاد تبیین را یک واجب قطعی و فوری دانستند. جهاد تبیین در تمامی عرصههای اقتصاد، سیاست و فرهنگ ضروری است و در حوزه عفاف و حجاب، اهمیتی دوچندان دارد.
فعال عفاف و حجاب با اشاره بر لزوم توازن میان رویکردهای فرهنگی و قانونی اظهار کرد: در کنار جهاد تبیین اقدامات قانونی نیز باید جایگاه خود را حفظ کنند. هیچکس منکر ضرورت قانون نیست؛ زیرا هر جامعهای که نظارت قانونی در آن نباشد از ترافیک شهری و معماری گرفته تا مسائل فرهنگی، آموزشی و... به هرجومرج کشیده میشود.
وی افزود: در یک حاکمیت اسلامی اقتضا میکند که احکام فردی و اجتماعی در قوانین جاری کشور لحاظ شوند؛ همانگونه که در احکامی مانند قصاص و تعزیرات، جنبههای اجتماعی و تنظیمکننده روابط جامعه مورد توجه قرار گرفته است.
دبیر ستاد راهبری عفاف و حجاب حوزه علمیه با اشاره به رسالت حوزههای علمیه در زمینه تبیین و تبلیغ دین گفت: یکی از رسالتهای اصلی حوزههای علمیه تبیین و تبلیغ آموزههای دینی است. از این رو ایجاد بسترهای مناسب برای آگاهیبخشی مردم نسبت به سبک زندگی اسلامی، زیست عفیفانه و ضرورت ترویج عفاف، حیا و حجاب میتواند یکی از مؤثرترین راهکارها در این زمینه باشد.
وی با بیان اینکه باید آثار و برکات رعایت عفاف و حجاب و تأثیر آن بر زندگی فردی و اجتماعی برای مردم تبیین شود، ادامه داد: امروز با جمع قابل توجهی از نوجوانان و جوانان مواجه هستیم که نسبت به سبک زندگی اسلامی آگاهی کافی و لازم را ندارند. بنابراین هم حوزههای علمیه و هم نظام حکمرانی باید بیش از گذشته در زمینه ارتقای آگاهی جامعه و بهویژه نسل جوان تلاش کنند.
فرخنده با تأکید بر ضرورت آگاهیبخشی درباره پیامدهای بیتوجهی به عفاف و حجاب بیان کرد: لازم است جامعه علاوه بر آشنایی با مفاهیم عفاف، حیا، حجاب و سبک زندگی اسلامی با آسیبهایی که ممکن است در نتیجه بیتوجهی به این مسائل در زندگی فردی و اجتماعی ایجاد شود نیز آشنا شود. زیرا آگاهی از پیامدها و آسیبهای ناشی از بیتوجهی به عفاف و حجاب، یکی از عواملی است که میتواند به حرکت جامعه در مسیر نظم، سلامت و هنجارهای اجتماعی کمک کند.
وی گفت: امیدوارم گفتوگوها و دیدگاههایی که از سوی صاحبنظران و فعالان این حوزه مطرح میشود، در احیای امر عفاف و حجاب در جامعه مؤثر باشد. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند همکاری و همدلی همه بخشهای جامعه هستیم.
فعال عفاف و حجاب تاکید کرد: نباید فراموش کنیم خانوادهها نیز در این زمینه مسئولیت مهمی بر عهده دارند و هر فرد باید نسبت به حفظ و تقویت عفاف در میان اعضای خانواده خود احساس مسئولیت کند. عفاف و حجاب هم برای زنان و هم برای مردان، باید در چارچوب حدود و ضوابط مورد توجه قرار گیرد.
وی یادآور شد: حاصل توجه همزمان به مسئولیت فردی، خانوادگی، فرهنگی و قانونی میتواند شکلگیری جامعهای سالم و کمآسیب باشد؛ جامعهای که در آن افراد بتوانند با سلامت روان، آرامش و امنیت بیشتری زندگی کنند.
انتهای پیام
نظر شما