ادبیات قرآنی و اهل‌بیتی مشکلات خانواده‌ها را کاهش می‌دهد

به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین میرهاشم حسینی، تولیت مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی، روز سه‌شنبه در برنامه تلویزیونی «سمت خدا» با اشاره به تأثیر کلام و نحوه گفت‌وگو در روابط خانوادگی، گفت: بسیاری از مشکلات و درگیری‌های خانواده‌ها از اینجا ناشی می‌شود که افراد مهارت درست صحبت کردن با یکدیگر را ندارند و یک گفت‌وگوی ساده را به جنجال و ناراحتی تبدیل می‌کنند.

وی با بیان اینکه یک کلمه می‌تواند آثار بسیار عمیقی در زندگی انسان داشته باشد، اظهار کرد: قرآن کریم از «کلمه طیبه» سخن می‌گوید که مانند «شجره طیبه» است و ثمرات نیکو به همراه دارد و نقطه مقابل آن نیز «کلمه خبیثه» است که می‌تواند آثار و نتایج نامناسب و دردسرساز به دنبال داشته باشد.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی افزود: ادبیات قرآنی و اهل‌بیتی و الگو گرفتن از این آموزه‌ها در زندگی انسان بسیار اثرگذار است. گاهی نحوه حرف زدن ما سبب می‌شود شیشه دل انسان دیگری به‌گونه‌ای بشکند که ترمیم آن مدت‌ها طول بکشد.

وی با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین علی(ع) درباره آثار زخم زبان، گفت: حضرت می‌فرماید «طعن اللسان أمضی من طعن السنان»؛ یعنی زخم زبان از زخم شمشیر دردناک‌تر و اثرگذارتر است. همان‌طور که یک زخم جسمی می‌تواند انسان را آزار دهد، زخم زبان نیز گاهی اثری بسیار عمیق‌تر و ماندگارتر بر روح و دل انسان می‌گذارد.

گاهی بدترین «طلسم» زندگی، زبان خود انسان است

تولیت مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی با اشاره به برخی مشکلات خانوادگی که افراد آن را به سحر و طلسم نسبت می‌دهند، عنوان کرد: گاهی افراد می‌پرسند چرا زندگی‌شان به هم ریخته، آیا سحر یا طلسم شده‌اند؛ در حالی که اگر به داخل خانه خود نگاه کنند، می‌بینند بدترین طلسم همان زبان خودشان است.

وی ادامه داد: گاهی با زبان، تهمت، غیبت یا بدگویی انجام می‌دهیم و همین رفتارها زندگی را به هم می‌ریزد. در مقابل، همین زبان می‌تواند باعث گشایش، شادی دل و ایجاد حال خوب در خانواده شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی گفت: خانواده‌ای ممکن است از نظر امکانات، هیچ کمبودی نداشته باشد، اما زندگی در آن سرد و تلخ باشد؛ چون اعضای خانواده مهارت گفت‌وگو با یکدیگر را ندارند. گاهی یک نفر باید بگوید آرام بنشینیم و با هم صحبت کنیم، اما همین مسئله به سرعت به دعوا و جنجال تبدیل می‌شود.

تجسس در حریم خصوصی، زمینه‌ساز سوءتفاهم است

وی با اشاره به مسئله پیامک‌ها و فضای خصوصی افراد، اظهار کرد: گاهی فردی درباره پیامک‌های همسرش سؤال می‌کند و می‌گوید مطالبی در تلفن همراه او دیده است. نخستین مسئله این است که تجسس در حریم خصوصی همسر کار درستی نیست و انسان نباید برای پیدا کردن چیزی که به او مربوط نیست، وارد تلفن همراه دیگری شود.

تولیت مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی افزود: حتی اگر انسان مطلبی را به‌طور اتفاقی ببیند، نباید بلافاصله دچار سوءبرداشت شود. ممکن است فرد در گفت‌وگویی با دوست خود، بخشی از ناراحتی‌ها، خطورات ذهنی یا درد دل‌هایش را بیان کرده باشد. نباید هر چیزی را که در چنین فضایی گفته شده، به عنوان موضع قطعی و نهایی او در زندگی تلقی کرد.

وی تصریح کرد: این نیز یک مهارت است که انسان بتواند میان یک خطور ذهنی، یک درد دل و واقعیت زندگی تفاوت بگذارد. بسیاری از سوءتفاهم‌ها زمانی ایجاد می‌شوند که افراد بدون توجه به این مسائل، از یک جمله برداشت‌های گسترده‌ای می‌کنند.

از کلمات مطلق در روابط خانوادگی پرهیز کنیم

حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی، یکی دیگر از آسیب‌های گفتاری در خانواده را استفاده از کلمات مطلق دانست و گفت: جملاتی مانند «من هیچ چیز خوبی از تو ندیدم» یا «تو همیشه همین‌طور هستی» بسیار دردسرساز است؛ این نوع ادبیات دل انسان را می‌شکند و او را از نظر روحی آزرده می‌کند.

وی با تأکید بر ضرورت کنترل خشم، بیان کرد: انسان باید پیش از آنکه عصبانی شود، تمرین کرده باشد که چه زمانی صحبت کند و چه زمانی سکوت کند. همان‌طور که در رانندگی، انسان باید بارها تمرین کند که خودرو را حرکت دهد، متوقف کند و دوباره حرکت کند، در کنترل زبان نیز باید تمرین داشته باشیم.

وی افزود: وقتی انسان عصبانی می‌شود، نباید بگوید اختیارم دست خودم نیست. این مهارت باید از قبل در وجود انسان ایجاد شده باشد تا در لحظه عصبانیت بتواند خود را کنترل کند. ذکر خدا، صلوات و توجه به خداوند می‌تواند در این تمرین به انسان کمک کند.

تولیت مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی خاطرنشان کرد: هرچه ظرف وجود انسان وسیع‌تر باشد، دیرتر به جوش می‌آید. باید ظرفیت وجودی خود را افزایش دهیم تا با کوچک‌ترین مسئله، خشمگین نشویم و زندگی به دعوا، جنجال و ناراحتی تبدیل نشود.

خوبی‌های کوچک را ببینیم و عیب‌های کوچک را بزرگ نکنیم

وی با نقل داستانی درباره زن و شوهری که یکی از مشکلات همیشگی آنها موضوع خروپف بود، گفت: گاهی انسان آن‌قدر روی یک مسئله جزئی تمرکز می‌کند که خوبی‌های بزرگ زندگی را نمی‌بیند. در این قضیه، مردی که مرتب از خروپف همسرش ناراحت بود، یک شب صدای او را ضبط کرد تا صبح به همسرش نشان دهد، اما صبح متوجه شد همسرش از دنیا رفته است.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی افزود: آن لحظه انسان می‌فهمد که چه چیزهایی را در زندگی قدر ندانسته است؛ سر مسائل کوچک دعوا کرده و از قدر همسر، پدر و مادر یا فرزند خود غافل شده است.

وی با تأکید بر اینکه باید مشکلات و خوبی‌ها را به شکل متفاوتی ببینیم، گفت: یکی از قوانین مهم این است که نسبت به مشکلات و عیب‌های جزئی، بیش از اندازه حساس نباشیم، اما خوبی‌های جزئی را ببینیم و به زبان بیاوریم و آنها را بزرگ کنیم.

وی ادامه داد: وقتی انسان خوبی‌های دیگران را بیان می‌کند، در طرف مقابل احساس خوب، امید و احساس خوشبختی ایجاد می‌شود. ممکن است فرد همه امکانات زندگی را داشته باشد، اما اگر دائماً عیب‌ها و مشکلات جزئی را بزرگ کند، احساس بدبختی خواهد داشت.

قدرشناسی، زندگی را شیرین می‌کند

تولیت مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی با اشاره به ویژگی برخی علمای ربانی، اظهار کرد: انسان‌هایی را دیده‌ایم که با وجود سختی‌ها، اهل شکر و قدرشناسی بودند. مرحوم آیت‌الله مجتهدی و مرحوم آیت‌الله حق‌شناس از جمله افرادی بودند که قدرشناس اطرافیان بودند و این ویژگی در رفتار و گفتار آنها دیده می‌شد.

وی افزود: قدرشناسی حتی نسبت به کارهای کوچک، مانند دادن یک لیوان آب، می‌تواند در زندگی انسان اثر بگذارد. وقتی انسان قدرشناس باشد، خودش نیز احساس نمی‌کند که همه مشکلات و بدبختی‌های عالم بر سر او آمده است.

قرآن برای کنترل زبان، الگوی رفتاری ارائه می‌کند

وی در ادامه با اشاره به آموزه‌های قرآن و اهل‌بیت(ع) درباره زبان، گفت: قرآن و اهل‌بیت(ع) ادبیاتی را به ما آموزش می‌دهند که انسان را از آفات زبان دور می‌کند.

تولیت مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی با اشاره به آثار مرحوم آیت‌الله مجتبی تهرانی درباره آفات زبان، اظهار کرد: ایشان مجموعه‌ای چندجلدی درباره زبان و آفات آن داشتند که با تسلط بر آیات و روایات، آثار بسیار ارزشمندی در این زمینه ارائه کردند. زبان می‌تواند انسان را نجات دهد یا به او و دیگران ضربه بزند و آثار آن بسیار گسترده است.

وی با اشاره به خاطره‌ای از مرحوم حضرت آیت‌الله بهجت، گفت: ایشان در یکی از جلسات درس علمی خود درباره حضرت آدم(ع) نکته‌ای بیان کردند که برای من بسیار اثرگذار بود. مضمون سخن این بود که حضرت آدم(ع) پس از خروج از بهشت دریافت که یکی از مهم‌ترین مسائلی که برای بازگشت انسان به بهشت لازم است، کنترل زبان است.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی خاطرنشان کرد: کنترل زبان انسان را به «کلمه طیبه» می‌رساند و کلمه طیبه نیز شجره طیبه و ثمرات نیکو به دنبال دارد. اگر زبان کنترل نشود، زندگی فرد، خانواده و حتی جامعه می‌تواند دچار آسیب شود.

حتی در برابر افراد سخت‌رفتار، گفتار نرم اثرگذار است

وی با اشاره به این پرسش که اگر همسر، فرزند یا یکی از نزدیکان انسان دچار انحراف شده و حاضر به گفت‌وگو نیست، چه باید کرد، گفت: اگر انسان خودش مهارت لازم برای گفت‌وگو را ندارد، می‌تواند از کسی که این مهارت را دارد کمک بگیرد تا با فرد صحبت کند و او را نصیحت کند.

تولیت مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی با اشاره به ماجرای حضرت موسی(ع) و فرعون، افزود: خداوند حتی به حضرت موسی(ع) در برابر فرعون می‌فرماید با او به نرمی سخن بگویید؛ «فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَیِّنًا لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی». وقتی حتی درباره فرعون نیز دستور به گفتار نرم داده می‌شود، روشن است که در روابط خانوادگی و اجتماعی باید تا حد امکان از زبان نرم و مناسب استفاده کنیم.

وی تأکید کرد: ممکن است انسان تصور کند گفت‌وگوی او با یک فرد منحرف هیچ اثری ندارد، اما باید توجه داشت که سخن درست و شیوه صحیح گفت‌وگو می‌تواند اثر خود را بگذارد؛ حتی اگر نتیجه آن بلافاصله دیده نشود.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی در پایان بر ضرورت توجه به مهارت گفت‌وگو، کنترل زبان، پرهیز از زخم زبان، دیدن خوبی‌های دیگران، قدرشناسی و استفاده از ادبیات قرآنی و اهل‌بیتی در خانواده تأکید کرد و این موارد را از عوامل مهم در کاهش اختلافات و ایجاد آرامش در زندگی دانست.

انتهای پیام/