به گزارش خبرگزاری حوزه به نقل از دفتر معظم له، آیت الله حاج سید محمد باقر موسوی شیرازی (مدّ ظلّه) در غّره ماه رجب المرّجب1350 هجری قمری همزمان با ولادت با سعادت حضرت باقر العلوم امام محمّد باقر(علیه السلام) در شهر شیراز و در خانواده ای متدیّن و عالم پرور که در عصر خود شهره خاص و عام بود، دیده به جهان گشودند.
والد معظّم ایشان مرجع عالیقدر مرحوم آیت الله العظمی حاج سید عبدالله شیرازی (قده) بودند ـ (که البته عظمت و تلاشهای بی وقفه ایشان در پاسداری از دین و مکتب از گذشته های دور در شهرهای شیراز و نجف، و اخیراً در شهر مقدس مشهد خصوصاً همزمان با مبارزات بی امان بر علیه شاه ملعون، و در وقایع پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ـ به گونه ای که حسینیه آن فقید سعید اصلی ترین پایگاه تجمّعات و تصمیمات انقلاب اسلامی بود.
از همان اوان کودکی با نبوغ و استعداد خاصی که در معظّم له احساس نمودند عنایت ویژه ای به ایشان داشته و در تربیت اخلاقی و علمی معظـّم له تلاش مضاعفی مبذول داشتند به طوری که از همان سالهای اول عمر خویش مراتب ویژه ای را در بین خاص و عام و بیت والد معزّزشان احراز نمودند.
در کنار کسب مراتب عالیه اخلاقی، اشتیاق سرشار به فراگیری علوم مختلف از یکسو، و هوش واستعداد و نبوغ ذاتی از سوی دیگر، موجب شد تا معظّم له در هر مرتبه از مدارج علمی، گوی سبقت را از همدوره ای های خودگرفته و همواره مورد تحسین و تمجید علمی و درسی همگان واقع گردند و اساتید معظّم له اذعان داشتند که ایشان در بسیاری از مباحث اصولی و فقهی از دقت بیشتری برخوردار بوده، تا جایی که در سن بیست سالگی به رتبه عالیه اجتهاد نائل گردیده و مرتبه علمی ایشان مورد تأیید مراجع عظام تقلید وقت واقع گردید.
اساتید معظّم له
معظّم له پس از گذراندن دوره های مقدماتی و سطوح مختلف، در بحث خارج فقه و اصول ـ که مقدمه وصول به مرتبه عالیه اجتهاد است ـ به اساتید محدودی اکتفا ننموده و همزمان با نظرات فقهی بزرگان و اساتید مختلفی آشنا شده و در مسیر کسب دانش و معرفت، بیش از پیش از مشعلهای فروزان فقاهت و تقوای عصر خود بهره مند گردیدند که به مُعظم ایشان اشاره میگردد:
1-والد معظّم ایشان مرحوم آیت الله العظمی حاج سید عبد الله شیرازی قدّس سرّه الشریف .
2-مرحوم آیت الله العظمی حاج شیخ عبد الحسین رشتی قدّس سرّه الشریف .
3 مرحوم آیت الله العظمی حاج سید جمال گلپایگانی قدّس سرّه الشریف .
4 مرحوم آیت الله العظمی حاج سید محمود شاهرودی قدّس سرّه الشریف .
5 مرحوم آیت الله العظمی حاج سید ابو القاسم خویی قدّس سرّه الشریف .
6-مرحوم آیت الله العظمی حاج سید ابوالحسن بجنوردی قدّس سرّه الشریف .
و اساتید و بزرگان دیگری همچون مرحوم آیت الله العظمی امام خمینی قدّس سرّه الشریف . که معظّم له گهگاهی در ابعاد مختلف علمی، دینی و اخلاقی، بهره های فراوانی را از آن بزرگواران برده، و نقش بسزایی را در تربیت علمی و اخلاقی ایشان داشتند.
چهره ای سیاسی و اجتماعی
یکی دیگر از ممّیزات معظّم له، شجاعت بی حدّ و حصر ایشان در دفاع از مکتب پربار تشیّع علوی و صیانت از حوزه های علمیه، خصوصاً علماء و طلاب آن می باشد که در هر زمان آن را از اهمّ واجبات شرعی خود فرض نموده و در این راه نیز از هرگونه سعی و تلاشی دریغ نورزیده و مشکلات و تبعات آن را به جان خریده اند.
ایشان که علاوه بر دارا بودن مزایای علمی، در تحوّلات سیاسی و اجتماعی عراق و ایران دارای نقشهای ارزنده ای بوده و در عین حال برای والد معظّم خویش نیز معین فکری مورد قبولی بشمار می رفتند و قسمت مهمی از روابط والد معظّم خویش با مراجع عظام تقلید وقت به خصوص رهبر کبیرانقلاب اسلامی امام خمینی(قده) را به عهده داشتند و از آن جمله می توان به مقابله ایشان با نقشه منزوی ساختن مرحوم آیت الله العظمی حکیم توسط رژیم بعث عراق به منظور تضعیف کیان شیعه و صیانت علماء اعلام، اشاره کرد که با جدّیت تمام، مراجع وقت را پس از دیدار و ملاقات معظّم له و والد معظمشان ازآن فقید سعید ـ با وجود جوّ خفقان و رعب و وحشت ـ تشجيع به دیدار با آن مرجع عالیقدر در حمایت از مرجعیت شیعه نموده، و نقشه های شوم رژیم تازه به قدرت رسیده منحوس بعث مبني بر منزوي ساختن مرجعيت شيعه را نقش بر آب ساختند.
و نیز در اقدامی شجاعانه رژیم بعث عراق را به رعایت حال طلاب و فضلای ایرانی مقیم عراق که توسط آن رژیم به طرز بسیار دلخراشی به منظور باز گرداندن به ایران دستگیر و روانه زندانها شده بودند، وادار نمودند، و رژیم بعث آن زمان را به بدتر از سگهای هارون الرشید در عدم رعایت حال پناه آورندگان به مضجع شریف علوی در مقدمه کتاب معروف((صلاة جمعه)) خود تشیبه نمودند. و امثال این موارد که در نهایت منجر به دستگیری و زندانی شدن ایشان در زندانهای مخوف رژیم بعث و روانه شدن ایشان به ایران گردید.
همچنین علیرغم تأکید علماء و مراجع وقت نجف اشرف(قدس الله اسرارهم الزکیة) بر اقامت معظّم له در عراق (با خروج اعتراض آمیز والد معظّمشان به سوء رفتارهای رژیم بعث عراق با علماء و طلاب نجف) به منظور جانشینی ایشان، با اشاره و تأکید رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی(قدّس سّره) مبنی بر لزوم همراهی والد معظمّشان در لحظات پرشور مبارزه با رژیم منحوس پهلوی، آن مضجع شریف را ترک نموده و در کنار والد معظّم به عنوان معین و امین فکری به مبارزات بی امان در برابر رژیم تا بن دندان مسلح پهلوی ایستادند. و در این راستا حسینیه و بیت والد معظّم خویش را به عنوان اصلی ترین پایگاه انقلاب در شهر مقدس مشهد و استان خراسان درآورده، و به یمن گردآمدن علماء و فضلاء آن روز از جمله رهبر معظّم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای(مّد ظّله العالی)، مرحوم آیت الله میرزا جواد آقای تهرانی، مرحوم آیت الله مروارید و خطیب شهید حجۀ الاسلام و المسلمین هاشمی نژاد ـ قدّس الله اسرارهم الزکیه ـ ( که همگی عنایت ویژه ای به شخص معظّم له داشتند) به گرد مشعل فروزان والد معظّمشان ، هسته مرکزی انقلاب را در آن مکان تشکیل داده و به همراه سایرین، رهبری مبارزه با آن رژیم را عهده دار بوده، در مقاطعی از تصمیم گیریها با شجاعت کامل نقش اساسی داشتند که از آن جمله می توان به تحصّن اعتراض آمیز مراجع و علماء در مدرسه علمیّه نوّاب و بیمارستان امام رضا(علیه السلام) جهت محکوم کردن اعمال دژخیمان رژیم منحوس پهلوی و نیز تجمّع اعتراض آمیز جهت آزادی رهبران مبارزه ازجمله شهید هاشمی نژاد که توسط سران رژیم دستگیر و از سرنوشت ایشان اطلاعی در دست نبود تا آزادی بی قید و شرط ایشان، اشاره نمود . و در آغاز ورود رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی(قده) و اقامت ایشان در شهر مقدس قم نیز به منظور حمایت ایشان و ریشه های انقلاب، با ابتکاری شایسته جمع کثیری از علماء را به منظور دیدار با ایشان از مشهد مقدس به سمت قم حرکت داده و در این میان والد معظمشان نیز به ملاقات با ایشان پرداختند که این عمل توأم با حرکتهای مشابه در سایر بلاد و نقاط کشور، تأثیر بسزایی در تقویت پیکره انقلاب و نیرو های آن داشت.
معظّم له پس از پیروزی عظیم انقلاب اسلامی ایران به رهبری رهبر فرزانه و کبیر انقلاب و با اتحاد مراجع عظام وقت و از جمله والد معظّمشان حضرت آیت الله العظمی حاج سید عبدالله شیرازی(قده) (که علاوه بر تقوی و قدسیت و مراتب علمی ویژه، مورد اذعان علمای هم عصرشان بودند) ، از دیر باز و در جریان مبارزه با کشف حجاب رضا شاه ملعون و اجتماع اعتراض آمیز در مسجد گوهرشاد به همراه سایر مراجع و علماء وقت، عَلَم مبارزه علنی با خاندان پهلوی ـ که کمر به نابودی مقدّسات اسلام و مکتب اهل بیت(علیهم السلام) بسته بود ـ را برافراشته و مبارزه بی امانی را بر علیه طاغوتیان در ایران و عراق آغاز نموده و در این راه مشقتها و مصیبتها و تبعیدهای فراوانی را متحمّل گردیدند که تلاشهای بی وقفه این مرجع عالیقدر جهان تشیّع در دفاع از مکتب تشیّع علوی زبانزد خاص و عام است.
و آحاد ملّت شریف ایران، در جریان مسائل انقلاب نیز از هیچگونه کوششی دریغ نورزیده و عبارت معروف:"این انقلاب نعمت بزرگی است که از جانب خداوند متعال و اهل بیت«علیهم السلام» به ملت شریف ایران ارزانی شده و شکر آن بر همگان واجب است و ظهور شکرانه آن در حفظ اتحاد آحاد ملّت شریف ایران است" را همواره گوشزد می نمایند .
و در عین حالی که حفظ نظام جمهوری اسلامی را واجب و هرگونه تلاش در پیشبرد آن را بر همگان لازم می دانستند لیکن تذکر به مسئولین را در هر مقطع و زمانی ضروری دانسته و در این خصوص پیگیری و جدّیت لازم به بیان:«و جادلهم بالتی هی أحسن» را در موارد لزوم ـ خصوصاً کاستی های موجود چه از جهت دینی و فرهنگی و مکتب اهل بیت(علیهم السلام)، و چه امور جاری جامعه و به ویژه جوانان و امور معیشت عامه مردم مبذول می داشتند.
اهتمام به تدریس و تربیت شاگردان
یکی از امور مهمی که معظّم له از همان ابتداء به آن اهتمام کامل می ورزیدند امر تدریس در سطوح مختلف بوده و از حداقل فرصت ممکن به منظور پرورش نیروی فکری و علمی طلاّب استفاده می نمودند و در شرایط سخت و طاقت فرسای تابستان نجف هم، مباحثه را ادامه داده و تأکید می فرمودند که: "طلاّب حوزه های علمیه باید همیشه فعالیتهای علمی خود را در رأس امور خود قرار دهند"، که ثمره این اهتمام و جدّیت، شاگردانی مبرّز از ایران، لبنان، عراق، هند، پاکستان و سایر بلاد است که ایشان را با تربیت عالی علمی و اخلاقی به عالم تشیّع عرضه داشتند که منشأ اثر خدمات بسیاری برای بلاد مختلف و تلاش در دفاع از مکتب پربار تشیّع علوی بوده و می باشند.
علاوه براین، معظّم له که از قدرت فوق العاده و توان عظیمی در بررسی مسائل علمی و نظریات و آراء دیگران بر خوردار بوده و در سلسله مباحث علوم اسلامی به خصوص در فقه و اصول و کلام و علوم جدید، دارای نظریات ویژه و ابتکارات مخصوص به خود بودند، در جهت گیری اهل فضل و طلاب و تلاش دانشمندان در مسائل علمی(از جمله مرحوم رزم آرا مخترع قبله نما)، اثری عمیق بر جای گذاشته، به همراه نوین اندیشانی همچون شهید آیت الله سید محمّد باقر صدر و مرحوم آیت الله حاج آقا مصطفی خمینی و مرحوم کلانتر (قدّس الله انفاسهم الزکیه) موجب تحولّی عظیم در حرکتهای علمی و پژوهشی حوزه های علمیه گردیدند.
و بحث خارج فقه خود را نیز بر همین منوال، سالیان سال در شهر ها و مر اکز مختلف علمی و خصوصاًٌ در شهر مقدس مشهد و جوار بارگاه ملکوتی حضرت ثامن الحجج(علیه آلاف التحیّه و الثناء) حتی در زمان حیات والد معظّمشان برگزار می نمودند، و پس از رحلت ایشان نیز کرسی تدریس فقه ایشان را تحویل گرفته و حوزه درسی آن فقید سعید را به نیکوترین وجه اداره نمودند و هنوز هم جمع زیادی از فضلاء و طلاب محصّل حوزه علمیه مشهد مقدس در درس خارج فقه معظّم له شرکت نموده و از نظریات فقهی و علمی ایشان برداشتهای لازم و مناسب را می نمایند و بُعد علمی این بیت شریف را همچنان فروزان و تابناک نگه داشته اند.
تألیفات معظّم له
نظر به تنوع مطالعات در علوم مختلف قدیم و جدید، معظّم له در قالبهای مختلفی تألیفاتی را به جويندگان و طالبان علم و دانش ارائه نموده که برخی از آنها به زینت طبع آراسته گردیده است و لیکن اهمّ تألیفات معظّم له عبارتند از:1- الفقه الاسلامی و سیر الزمن: مسائل مستحدثه و جدید و به روز و تعیین جداول فلکی و محاسبات ریاضی در خصوص صور فلکی و بیان کیفیت استفاده از قبله نمای ابتکاری معظّم له به طور مبسوط درآن پرداخته شده است/ تاریخ اولین چاپ 1388 هجری قمری.
2- رساله آثاره تازه پدید یامسائل مستحدثه: که درآن مقارنه مبسوطی میان علوم قدیم (احکام و مسائل فقهی و دینی) و علوم جدید صورت گرفته است / تاریخ اولین چاپ 1387 هجری قمری.
3- الاصول فی سیر تمامه و کماله: نگرش جدیدی در مباحث اصولی به شکل مبسوطی در آن ذکر شده و نظرات و پیشنهادهای نوینی در این گونه مباحث در این کتاب مطرح گردیده است/ تاریخ تصنیف1390 هجری قمری.
4- الجمعة و آثارها فی الاسلام (صلاة جمعه): بحث مفصلی درباره نماز جمعه وآثار و احکام آن تفصیلاً در این کتاب مطرح گردیده که تقریری است از درس خارج فقه والد معظّم ایشان/ تاریخ اتمام 1371هجری قمری ـ تاریخ اولین چاپ1403هجری قمری.
5- حاشیه بر کتاب «النهایه» شیخ طوسی: به شکل استدلالی/ تاریخ اتمام 1415 هجری قمری.
6- حاشیه بر کتاب «مجمع الرسائل» مرحوم صاحب جواهر: محشّی به حاشیه أعاظم و بزرگانی نظیر شیخ أعظم انصاری، میرزای شیرازی، میراز محمد تقی شیرازی، سیدکاظم طباطبایی صاحب کتاب((عروة الوثقی)) و حاج شیخ عبد الکریم حائری مؤسسس حوزه علمیه مقدّسه قم(قدس الله اسرارهم الزکیة) و بزرگانی از این قبیل با مقدمه ای ارزشمند و پر بار از معظّم له/ با همکاری جمعی از فضلاء حوزه علمیه مشهد مقدس و آقایان سیدکاظم شیرازی و سید علیرضا شیرازی و حجه الاسلام سید مرتضی شیرازی فرزندان گرانقدر معظّم له، تحشیه و ویراستاری و تنظیم گردید/ تاریخ اولین چاپ 1415 هجری قمری.
7- مناسک حج : همراه با آداب و ادعیه هر یک از اماکن مقدسه که ابتدا به صورت حاشیه بر مناسک حج مرحوم آیت الله العظمی شیرازی(قده) تنظیم گریدید / تاریخ اتمام 1412 هجری قمری ـ تاریخ اولین چاپ 1418 هجری قمری. آخرین تحقیق به صورت متن اصلی با تصحیح و ویراستاری جدید با همکاری دفتر شیراز معظم له/ 1429هجری قمری .
8- الفقه الاسلامی: که رساله عملیه معظم له به زبان عربی است و بیشترین مسائل مبتلی به مؤمنین در آن ذکر شده است که با همکاری گروه استفتاء و زیر نظر معظم له تنظیم گردید/ تاریخ اولین چاپ 1421 هجری قمری.
9- رساله توضیح المسائل فارسی: که به طور مستقل از رساله عربی توسط هیأت استفتاء به سرپرستی فاضل ارجمند حجة الاسلام و المسلمین قاسمی داماد ارشد آیت الله العظمی شیرازی (مدّ ظله) و در حضور معظم له تنظیم گردیده است/ تاریخ چاپ 1422 هجری قمری.
10- تعلیقاتی برکتب بزرگان: تعلیقاتی برکتب بزرگانی همچون شیخ انصاری و عروة الوثقی و نیز کتب والد معظمشان از جمله آثار و تألیفات معظّم له است که علی رغم اشتغالات مبارزاتی و سیاسی با رژیم منحوس بعث عراق و رژیم پهلوی، از ایشان به رشته تحریر در آمده است.
نظر شما