عدم دیدار آیت‌الله میلانی با شاه، نفی صریح مشروعیت رژیم پهلوی بود لید بده

غلامرضا جلالی پژوهشگر تاریخ معاصر در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با اشاره به اقامت آیت‌الله میلانی در مشهد از سال ۱۳۳۳ تا پایان عمر، اظهار داشت: رویکرد اجتماعی و سیاسی ایشان مبتنی بر حمایت از هر جریان یا شخصیتی بود که دغدغه استقلال، عدالت و سرنوشت ایران را داشت.

وی افزود: این حمایت‌ها صرفاً در سطح اعلام موضع باقی نمی‌ماند، بلکه در موارد متعددی به پشتیبانی مالی، رایزنی‌های سیاسی و حتی مداخله مستقیم برای آزادی افراد بازداشت‌شده منجر می‌شد که نشان‌دهنده احساس مسئولیت عمیق ایشان نسبت به تحولات جامعه بود.

این پژوهشگر با اشاره به نفوذ گسترده آیت‌الله میلانی در میان بازاریان متدین مشهد و سایر شهرها، تصریح کرد: یکی از ویژگی‌های ممتاز ایشان، ایجاد پیوند معنادار میان ظرفیت اقتصادی بازار و جریان‌های سیاسی تحول‌خواه بود. این ارتباط دوسویه، هم پشتوانه مالی و اجتماعی مهمی برای کنش‌های سیاسی فراهم می‌کرد و هم به بخشی از بازار امکان می‌داد در روندهای تاریخی و سرنوشت‌ساز کشور نقش فعال ایفا کند.

جلالی خاطرنشان کرد: این شبکه‌سازی هوشمندانه، نقش مهمی در استمرار و تقویت حرکت‌های اعتراضی و عدالت‌خواهانه در دهه‌های منتهی به انقلاب اسلامی داشت.

پشتیبانی صریح از امام خمینی(ره) و بازتعریف نقش مرجعیت

وی با تأکید بر حمایت بی‌قید و شرط آیت‌الله میلانی از نهضت امام خمینی(ره) از سال ۱۳۴۱، گفت: نگاه ایشان به امام خمینی(ره)، نگاهی راهبردی و اعتقادی بود؛ تا آنجا که امام را «امام امت» می‌دانست و جایگاه مرجعیت خود را در همراهی و تبعیت از رهبری ایشان تعریف می‌کرد.

وی بیان کرد: حضور آیت‌الله میلانی در تهران پس از حوادث ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و تلاش برای حمایت از بازداشت‌شدگان، نمونه روشنی از این موضع‌گیری صریح و پرهزینه بود که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

جلالی در پاسخ به این پرسش که چرا فعالیت سیاسی آشکار آیت‌الله میلانی در میانه دهه ۱۳۴۰ کاهش یافت، اظهار کرد: این برداشت که ایشان از نهضت فاصله گرفته بود، تحلیلی نادرست است. آنچه رخ داد، یک «تقسیم کار آگاهانه» بر اساس درک عمیق سیستمی از نیازهای نهضت بود.

وی توضیح داد: آیت‌الله میلانی با تشخیص ظرفیت استثنایی امام خمینی(ره) برای رهبری مستقیم سیاسی، تمرکز خود را بر بازسازی، انسجام‌بخشی و نوسازی حوزه علمیه مشهد قرار داد؛ اقدامی بنیادین که در بلندمدت، زیرساخت فکری و انسانی نهضت اسلامی را تقویت کرد.

این پژوهشگر ادامه داد: تأسیس مدارسی چون مدرسه امام صادق(ع)، سامان‌دهی نظام آموزشی حوزه و تربیت نیروهای علمی، بخشی از این راهبرد بود؛ اقداماتی که با حساسیت و مخالفت نهادهای امنیتی رژیم پهلوی نیز همراه می‌شد.

عدم دیدار با شاه؛ خط قرمز مشروعیت

جلالی با اشاره به نسبت آیت‌الله میلانی با رژیم پهلوی اظهار کرد: ایشان هیچ‌گاه حاضر به دیدار با محمدرضا شاه نشد و این موضع، پیامی روشن در خود داشت؛ آیت‌الله میلانی نه‌تنها برای رژیم مشروعیتی قائل نبود، بلکه از هرگونه اقدامی که به تقویت ظاهری آن بینجامد، پرهیز می‌کرد.

انتهای پیام. /