استغفار، کلید گشایش نعمت‌های مادی و معنوی است

حجت‌الاسلام و المسلمین خادم الذاکرین از اساتید حوزه در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، در تفسیر آیاتی از سوره مبارکه نوح (ع) به تبیین رابطه عمیق و نظام‌مند میان «استغفار» و «گشایش نعمت‌های الهی» پرداخت.

استاد حوزه با اشاره به آیه دهم این سوره، اظهار داشت: خطاب حضرت نوح (ع) به قوم خویش که فرمود «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ إِنَّهُ کَانَ غَفَّارًا»، در حقیقت پرده از یک قانون کلی و الهی در نظام تکوین برمی‌دارد، این آیه نشان می‌دهد که درخواست آمرزش از خداوند، تنها یک تکلیف عبادی محض نیست، بلکه کلیدی است که قفل پنجره‌ های رحمت مادی و معنوی را می‌ گشاید. تعبیر «کَانَ غَفَّارًا» که با صیغه مبالغه و در زمان ماضی استمراری آمده، حاکی از آن است که مغفرت و بخشش الهی، صفتی پایدار و همیشگی است و هیچگاه باب توبه و بازگشت به روی بندگان بسته نیست.

وی در تشریح جزئیات این وعده الهی، افزود: بر اساس آیات ۱۱ و ۱۲ سوره نوح، استغفار صادقانه و توأم با بازگشت به سوی خدا، منجر به بروز و ظهور شش نعمت مشخص می‌شود که یکی از آنها نعمتی معنوی و پنج تای دیگر نعمت‌هایی مادی و محسوس هستند، نعمت معنوی، همان «مغفرت» و پوشش گناهان است که خود بزرگ‌ترین نعمت و مقدمه سعادت ابدی است. اما نعمت‌های مادی که به دنبال استغفار و اصلاح جامعه از گناه محقق می‌شوند، عبارتند از:

۱. نزول باران‌های پربرکت و مداوم: «یُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَیْکُمْ مِدْرَارًا». تعبیر «مِدْرَارًا» که از ریشه «دَرّ» به معنای ریزش فراوان و پی در پی است (مانند ریزش شیر از پستان مادر)، نشان از باران‌های سودبخش و حیات‌آفرین دارد، نه سیل‌های مخرب.

۲.افزایش و برکت در اموال و دارایی‌ها: «وَ یُمْدِدْکُمْ بِأَمْوَالٍ». استغفار و تقوا، باعث می‌شود برکت در کسب و کار و مال افراد قرار گیرد و راه‌های روزیِ حلال بر آنان گشوده شود.

۳.فزونی و سلامت فرزندان: «وَبَنِینَ». در نگاه قرآنی، فرزندان صالح، هم نیروی انسانی جامعه و هم سرمایه‌ای معنوی برای والدین محسوب می‌شوند.

۴.ایجاد باغ‌ها و فضای سبز پرثمر: «وَیَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ». این امر، هم نشانه آبادانی زمین و هم نمادی از رفاه و امنیت غذایی است.

۵.جاری ساختن نهرها و رودهای پرآب: «وَیَجْعَلْ لَکُمْ أَنْهَارًا». وجود آب‌های جاری، اساس تمدن، کشاورزی و آبادانی است.

حجت الاسلام و المسلمین خادم الذاکرین با تأکید بر اینکه این رابطه، یک قانون تکوینی و اجتماعی ثابت شده در قرآن است، تصریح کرد: این مطلب منحصر به سوره نوح نیست، چرا که قرآن کریم در آیات متعدد دیگری نیز این رابطه علّی و معلولی را تأیید می ‌کند. به عنوان مثال در آیه ۹۶ سوره اعراف می‌فرماید: «وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَی آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ». این آیه به وضوح اعلام می‌کند که ایمان و تقوای جمعی، شرط گشوده شدن درهای برکت از آسمان و زمین است. در نقطه مقابل، آیه ۴۱ سوره روم هشدار می‌دهد: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ». یعنی فساد در خشکی و دریا (که شامل خشکسالی، قحطی، بحران‌های اقتصادی و محیط زیستی می‌شود) به دلیل اعمال و کسب‌های نادرست مردم ظاهر می‌گردد.

استاد حوزه با استناد به روایت معصومین (ع)، بر عملی بودن این آموزه قرآنی تأکید کرد و یادآور شد: امیرالمؤمنین علی(ع) می ‌فرمایند: «أَکْثِرُوا مِنَ الاسْتِغْفَارِ فَإِنَّهُ یَجْلِبُ الرِّزْقَ». این روایت به روشنی استغفار را جلب‌کننده روزی می‌داند. همچنین در یک حدیث جامع از پیامبر اکرم(ص) داریم که فرمودند: «کسی که خداوند نعمتی به او عطا کرد، باید خدا را حمد کند (شکرگزاری نماید). و کسی که روزی‌اش به تأخیر افتاد یا کم بود، باید بسیار استغفار کند و کسی که دچار اندوه و مشکل شد، باید بگوید: لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ». این روایت، یک نسخه جامع و کاربردی برای مدیریت زندگی ارائه می‌دهد، در مواجهه با نعمت، شکر؛ در مواجهه با تنگناهای مادی، استغفار؛ و در مواجهه با مشکلات و غم‌ها، توکل با ذکر «لا حول ولا قوة الا بالله».

وی رابطه استغفار و نعمت را فراتر از یک ارتباط صرفاً معنوی دانست و ادامه داد: این رابطه، یک حقیقت عینی و اجتماعی است. زمانی که افراد یک جامعه بر اساس ایمان و تقوا عمل می‌کنند و از گناهان دوری می‌جویند، در حقیقت به قوانین فطرت و نظام احسن الهی احترام می‌گذارند. این رفتار، موجب مسئولیت‌پذیری، امانت‌داری، رعایت حقوق دیگران، حفظ محیط زیست و تلاش در مسیر توسعه پایدار می‌شود. مجموعه این عوامل، جامعه را به سمت آبادانی، امنیت، عدالت و رفاه عمومی سوق می‌دهد که همان نعمت‌های مادی وعده داده شده است، در مقابل جامعه‌ای که دچار بی‌ایمانی، فساد و گناه شود به تدریج بنیان‌های اعتماد و همکاری اجتماعی را از دست داده و در ورطه هرج و مرج، بی‌عدالتی و ویرانی می‌افتد، بنابراین، استغفار واقعی باید توأم با بازگشت قلبی و اصلاح عملی در سطح فرد و جامعه باشد تا آثار ملموس و برکت‌آفرین آن در زندگی دنیوی و اخروی انسان تجلی یابد.

انتهای پیام. /