به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، امید موتور محرک جامعه است که می تواند آینده کشور را بسازد به عبارت دیگر امید همچون بذری است که در بستر جامعه کاشته میشود و در آینده میتوان از ثمره آن بهره برد؛ اما نتیجه امید فقط در آینده نیست بلکه برای امروز جامعه نیز حیاتی است و این مهم در روزهای بحرانی و چالش ها اهمیت فراوانی دارد می تواند ضمن اینکه جامعه را از موانع عبور دهد جامعه را به سوی پیشرفت ببرد.
پژوهش ها نیز نشان میدهند که امید نقش مهمی بر سلامت جسمی و روانی دارد و در جامعه نیز باعث همکاری و همبستگی بیشتر میشود.
اما باید توجه داشت که ترویج امید فقط سخن گفتن ممکن نمیشود و نیازمند رویکردی عملی و مبتنی بر تعامل سازنده با یکدیگر است. گوش دادن به دغدغههای هموطنان، حمایت از نیازمندان و تمرکز بر یافتن راهکارهای مؤثر، از جمله مواردی است که میتوانند در این راستا مؤثر واقع شوند.
در این راستا گفتوگویی با اساتید و کارشناسان داشتیم تا بدانیم چگونه امید را در جامعه جاری کنیم.
امید؛ پیشران کنش تاریخی و راهبرد تمدنی در منظومه فکری رهبر انقلاب
زهرا کبیریپور در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، عنوان کرد: در شرایط کنونی کشور که جامعه با همزمانی فشارهای اقتصادی، چالشهای اجتماعی و عملیات گسترده رسانهای دشمن مواجه است، مسئله «امید» به یکی از کلیدیترین مؤلفههای پایداری اجتماعی و مدیریت فرهنگی تبدیل شده است.
وی ادامه داد: رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیانات اخیر خود، بهویژه در دیدار ۱۹ دی و سخنرانی روز مبعث، با نگاهی واقعبینانه و راهبردی، بر ضرورت تقویت امید اجتماعی و مقابله با یأسآفرینی سازمانیافته تأکید کردهاند. این بیانات را میتوان چارچوبی نظری برای فهم نقش امید در کنش تاریخی، مقاومت اجتماعی و پیشرفت تمدنی جمهوری اسلامی دانست.
مدرس حوزوی تصریح کرد: در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب، امید نه یک حالت روانی زودگذر، بلکه «شرط امکان کنش تاریخی» است. تأکید مکرر ایشان بر امیدآفرینی ناظر به این حقیقت است که یأس، جامعه را از ورود فعال به میدان حل مسائل بازمیدارد. جامعه ناامید، حتی اگر تحلیل درست و شناخت دقیقی از مشکلات داشته باشد، فاقد اراده تاریخی برای تغییر خواهد بود. از همینرو، امید در بیانات رهبری همواره در کنار مفاهیمی چون جهاد، مسئولیتپذیری، حرکت بهنگام و خطرپذیری آگاهانه مطرح میشود. امید، در این نگاه، نه نتیجه قطعیِ موفقیت، بلکه مقدمه ورود آگاهانه و فعال به عرصهی تحول است.
وی گفت: تحلیل حادثه ۱۹ دی قم در همین چارچوب معنا مییابد؛ مردم قم در شرایطی که رژیم طاغوت از حمایت کامل قدرتهای جهانی برخوردار بود، نه بر اساس محاسبات مادی صرف، بلکه با امیدی مبتنی بر ایمان، تشخیص تکلیف و باور به سنتهای الهی وارد میدان شدند. این امید، حاصل خوشبینی سادهلوحانه نبود، بلکه در فهمی عمیق از تاریخ و سنتهای حاکم بر آن ریشه داشت؛ همان سنتهایی که رهبر معظم انقلاب در تبیین مفهوم «ایامالله» بر آنها تأکید میکنند. از این منظر، امید شرط ورود به تاریخ است و نه محصول نهایی پیروزی.
کبیری پور یادآور شد: یکی از محورهای مهم در بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب، تأکید بر نوع خاصی از امیدآفرینی است که با واقعبینی، صداقت و مسئولیتپذیری همراه باشد. ایشان با تصریح به وجود مشکلات و کاستیها، همزمان نسبت به سیاهنمایی و القای بنبست هشدار میدهند و بر ضرورت دیدن پیشرفتها و ظرفیتها در کنار ضعفها تأکید میکنند. این رویکرد نشان میدهد که امید مطلوب، نه بر انکار واقعیتها و نه بر ارائه تصویری غیرواقعی و فقط تبلیغاتی از وضعیت کشور استوار است.
وی ادامه داد: در این چارچوب، بیان ضعفها و مشکلات، نهتنها با امیدآفرینی در تعارض نیست، بلکه شرط صداقت و اعتمادسازی اجتماعی است. آنچه از نگاه رهبر معظم انقلاب مخرب و آسیبزا تلقی میشود، رویکردهایی است که یا با بزرگنمایی مشکلات، جامعه را به یأس و انفعال میکشانند، یا با نادیدهگرفتن واقعیتهای موجود، سرمایهی اعتماد عمومی را فرسایش میدهند. امیدی که بر پایه واقعیتها شکل نگیرد، نه توان بسیج اجتماعی دارد و نه میتواند جامعه را به مشارکت فعال در حل مسائل سوق دهد.
فعال فرهنگی افزود: از همین رو، در بیانات ایشان، امید همواره در پیوند با مفاهیمی چون کار، تلاش مستمر، اصلاح ساختارها و افزایش کارآمدی مطرح میشود. چنین امیدی، جامعه را به مسئولیتپذیری و کنش اصلاحگرانه فرا میخواند و زمینه همراهی مردم با سیاستهای درست را فراهم میسازد. در مقابل، رویکردهای غیرواقعگرایانه در امیدآفرینی، هرچند ممکن است در کوتاهمدت اثر تبلیغاتی داشته باشند، اما در بلندمدت به بیاعتمادی و تضعیف سرمایهی اجتماعی منجر خواهند شد.
وی بیان کرد: سخنرانی روز مبعث، افق تحلیل امید را از سطح اجتماعی به سطح تمدنی ارتقا میدهد. بعثت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم در شرایطی رخ داد که جامعه جاهلی دچار یأس تاریخی، انسداد فکری، تبعیض اجتماعی و فروپاشی اخلاقی بود. بعثت، پیش از آنکه تغییر ساختارهای سیاسی و اقتصادی باشد، احیای امید به امکان «انسانِ دیگرگونه» و «جامعه دیگرگونه» بود. از این منظر، امید زیربنای هر تحول اجتماعی و دینی و شرط شکلگیری تمدن اسلامی است.
مدرس حوزوی اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب با پیوند دادن بعثت به وضعیت امروز جهان، بهویژه بحرانهای اخلاقی و معنوی تمدن غرب، نشان میدهند که امید اسلامی فقط راهکاری برای عبور از مشکلات داخلی نیست، بلکه بدیلی تمدنی در برابر بنبستهای مدرنیته مادیگراست. جمهوری اسلامی در این نگاه، حامل یک «پیام امید تاریخی» است؛ پیامی که اگر بهدرستی تبیین نشود، در هیاهوی رسانهای دشمن به حاشیه رانده خواهد شد.
وی تاکید کرد: امیدآفرینی در شرایط کنونی کشور، نه یک توصیه اخلاقی صرف، بلکه ضرورتی راهبردی برخاسته از عقلانیت دینی و تجربهی تاریخی است. امید، پیشران اصلی حرکت اجتماعی، شرط مقاومت در برابر جنگ روانی دشمن و بستر مشارکت فعال مردم در مسیر اصلاح و پیشرفت است. این امید، تنها زمانی پایدار و اثرگذار خواهد بود که بر صداقت، تبیین عقلانی، کارآمدی مدیریتی و مسئولیتپذیری جمعی استوار باشد.
کبیری پور یادآور شد: در این چارچوب، وظیفه نخبگان، بهویژه نخبگان حوزوی، دانشگاهی و رسانهای، صرفاً دفاع احساسی از وضع موجود نیست، بلکه تبیین منصفانه واقعیتها، بازنمایی ظرفیتها و ترسیم افقهای ممکن برای آینده است. امیدی که چنین شکل بگیرد، نهتنها جامعه را از یأس نجات میدهد، بلکه آن را به کنشگری آگاهانه، مسئولانه و اصلاحگرانه سوق خواهد داد؛ همان مسیری که از بعثت آغاز شد و در تجربه انقلاب اسلامی تداوم یافت.
چگونه جامعه را به امید آفرینی دعوت کنیم؟
در ادامه، معصومه احمدیان علیآبادی، در بیان راهکاری هایی برای امیدآفرینی در جامعه عنوان کرد: برای اینکه در شرایط فعلی امید در سطح جامعه بروز و ظهور داشته باشد نیازمند عمل مسئولانه دارد.
تقویت اعتماد به نفس جامعه
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا (س) ادامه داد: با تشویق به موفقیتهای کوچک و بزرگی که مردم به خصوص جوانان کسب می کنند، میتوان اعتماد به نفس جامعه را افزایش داد. این امر میتواند از طریق تجلیل از موفقیتها، حمایت از رویکردهای نوآورانه و تشویق به خودکفایی انجام شود.
تقویت ارزشهای اسلامی و اخلاقی
وی بیان کرد: نگاه توحید محور اصل اساسی در هر حرکت انقلابی روبه جلو است. با ترویج مفاهیمی مثل صداقت، عدالت، عفو، صبر و امید، میتوان فضایی مثبت و امیدبخش ایجاد کرد. قرآن کریم در آیه 139 آل عمران میفرماید:«وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»؛ لذا باید باورهای ایمانی و اعتقادی را با برنامههای کاربردی و عملی به خصوص در کودکان و نوجوانان نهادینه کرد.
احمدیان علیآبادی اضافه کرد: این مهم؛ با بهرهوری از مکانها و زمانهای مقدس همچون اعتکاف، فاطمیهها، محرم و صفر، اعیاد رجبیه و شعبانیه و... و مکانهایی همچون مساجد، حسینیهها، امامزادگان، یایگاههای بسیج و اربعین و ... ممکن است.
استاد حوزه علمیه خواهران تاکید کرد: همانگونه که دشمن از تخریب ارزشها در جهت اهداف خود اقدام مینماید، انقلابیهای مخلص از همان جا با راهبردهای کاربردی و خلاقانه باید تلاش خود را دو چندان کنند.
همراهی با جامعه و حمایت از ضعیفترینها
وی اظهار کرد: اتحاد و همدلی میتواند امید را در جامعه زنده نگه دارد. این کار با حمایت از نیازمندان، اشتراک در مصیبتها و تشویق به همدلی انجام میشود. همانگونه که در دوران کرونا بسیج با طرح بسیج سازندگی هر محله را یک پایگاه کرد، امروز نیز باید بسیج همدلی محله محور تشکیل شود و هر محله شنوندههای همدل و برطرفکننده مشکلات مردم محله را داشتهباشد؛ این مهم با وجود کانونهای خدمت رضوی محلات و پایگاههای بسیج و مهمتر از آن وجود مساجد در محلات به عنوان محور اصلی اقدامات مردمی قابل تحقق است.
تقویت فرهنگ ساخت و خودکفایی
معاون فرهنگی مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا (س) اضافه کرد: اسلام نسبت به خودکفایی و تلاش تأکید فراوان دارد. با ترویج فرهنگ ساخت، پشتیبانی از تولید داخلی و تشویق به ابتکار، میتوان امید به آینده را در مردم زنده نگه داشت. باید بیش از پیش به این باور برسیم، باید به خود اطمینان نمائیم و البته تولید کنندگان در بخش کیفیت بخشی بیش از پیش تلاش کنند و از کیفیت کالا به مرور نکاسته و تقویت و بهبود آن را در راس کار قرار دهند.
وی یادآور شد: مردم جامعه نیز در گفتوگوهای روزانه و عمومی خود باید به تکاتی توجه داشته باشند که از جمله تقویت امید و اعتماد به نفس است. باید در گفتوگوها از موفقیتها و تلاشهای دیگران یاد کنیم و از این طریق امید را در دیگران زنده نگه داریم.
احمدیان علی آبادی با اشاره به اهمیت پرهیز از گرایش به ناامیدی و نقد بیجا، افزود: گرایش به سمت منفیگرایی و تخریب فضای عمومی امید جامعه را کم میکند. باید گفتوگوهای سازنده و مثبت را تشویق کرد. با تمرکز به نقاط مثبت و عملکردهای مثبت این امر محقق میگردد.
وی با بیان اینکه در گفتوگوها به مسائلی مثل اتحاد، همدلی و همراهی اشاره کنیم تا انسجام اجتماعی تقویت شود، اضافه کرد: تقویت ارزشهای اسلامی و اخلاقی نیز بسیار مهم است به همین خاطر در گفتوگوها به مسائلی مثل صداقت، عدالت، عفو، صبر و امید اشاره کنیم. این امر میتواند فضایی معنوی و مثبت ایجاد کند.
استاد حوزه علمیه خواهران نسبت به پشتیبانی از جوانان و نسل نو تاکید کرد و گفت: جوانان نیروی اصلی تغییر هستند. در گفتوگوها به تواناییهای آنها اشاره شود و از آنها حمایت کنیم و از توانمندیهای آنها در محورهای مهم بهره ببریم.
وی بیان کرد: نقل شده است «شهید حسن باقری اصرار داشت برای موفقیت باید مردم را وارد صحنه شوند، اما اطرافیان او مخالف بودند. روزی یکی از آنها از خیابانی عبور کرد و پیر زنی را کنار خیابان دید؛ گفت باید به حسن ثابت کنم این مردم نمی توانند کاری انجام دهند، از پیر زن درباره تعداد ماشینهای عبوری جاده سوال کرد و پیرزن نیز اظهار بیاطلاعی نمود. از او گذشت و سری به تاسف تکان داد. فردای عبور از آن خیابان عبور میکرد که پیر زن را دید که به او اشاره میکند، متعجب شد و ایستاد. پیرزن گفت: مادرجان، از دیروز که سوال کردی تا امروز نخوابیدم و تعداد ماشینهای عبوری را برایت شمرده ام. و از آنجا که سواد نوشتن ندارم با این سنگها برایت تعدادها را مشخص کردم. تعداد سنگهای دست راستم ماشینهای هستند که رفتنند و دست چپیها ورودیها، اینجا بود. اینجا به حرف فرمانده رسید و شرمنده شد.» این داستان نشان میدهد خیلی وقتها اگر کار را به دست مردم بسپاریم کار خیلی زیباتر و تمیزتر انجام میگیرد.
انتهای پیام
نظر شما