به گزارش خبرگزاری حوزه، در بخشی از کتاب «پهلوی بدون سانسور» به وضعیت معیشتی اسفبار و سطح پایین رفاه عمومی جامعه در دوران پهلوی پرداخته میشود.
پیشرفت به سبک رژیم پهلوی
اسدالله علم در خاطرات خود مینویسد
در جلسه (۳۱ فروردین ۱۳۵۳)خانه های فرهنگ روستایی معلوم شد که روستاهای ایران فقط ٤ درصد برق و ۱درصد آب آشامیدنی مطمئن دارند.
منبع: یادداشتهای عَلَم (اسدالله علم وزیر دربار و نخست وزیر پهلوی دوم) ج ۳، ص ۶۶ و ۶۹
جان فوران استاد جامعه شناسی دانشگاه کالیفرنیا نیز همین آمار را در کتاب خود تأیید کرده و بیان میکند در سال ۱۳۵۰ نزدیک به ۹۶درصد روستاهای ایران فاقد برق بودند!
منبع: مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران، جان فوران، ص ۴۷۷
(این مسئله در حالی بوده که در دهه ۵۰ شمسی بیش از ۶۰٪ مردم ایران روستانشین بودند.)
______________________________________________________
گرسنگان
در زمان شاه وضعیت معیشتی مردم به حدی تأسف آور بود که دکتر جان فوران، استاد جامعه شناسی دانشگاه کالیفرنیا، در کتاب خود نوشته است:
«۶/۶ میلیون نفر از مردم ایران بین سالهای ۵۱ و ۵۶ دچار سوء تغذیه بودند.»
منبع: مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران، جان فوران، ص ۴۷۷
( جمعیت آن زمان ایران ۳۵ میلیون نفر بوده است، یعنی حدود ۱۹درصد از مردم )
______________________________________________________
توسعهای که نبود
جایگاه ایران در زمان حکومت پهلوی بین کشورهای منطقه به حدی پایین بود که جان فرانسیس فیتز جرالد نویسنده آمریکایی مینویسد:
وضعیت ایران به طور کلی به مراتب بدتر از کشوری مانند سوریه است که نه نفت و نه ثبات سیاسی دارد؛ به این دلیل که شاه برای توسعه کشور هرگز تلاش جدی نکرده است.
منبع: تاریخ ایران مدرن یرواند آبراهامیان (استاد دانشگاه نیویورک)، ص ۲۵۷
______________________________________________________
نان پهلوی !
اوضاع مردم ایران در بازهای از حکومت رژیم پهلوی به حدی بحرانی بوده که در پاییز ۱۳۲۱ نانواها آرد را الک میکردند و با آرد الک شده برای ثروتمندان نان میپختند، و برای بقیه مردم آرد را با خاک اره، ماسه، خاکستر و خاک مخلوط میکردند.
منبع: مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران، جان فوران، ص ۴۰۰.
______________________________________________________
کالری فقر
در مورد وضعیت ایران در زمان حکومت پهلوی نوشتهاند:
«سازمان ملل متحد در دهه ۱۹۵۰م. (۱۳۳۰ ش) برآوردی به عمل آورد و متوجه شد در ایران هر بزرگسال روزانه کمتر از ۱۸۰۰ کالری دریافت میکند که از تمامی مناطق فقیرنشین خاورمیانه کمتر و پایینتر بود»
منبع: مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران جان فوران (استاد جامعه شناسی دانشگاه کالیفرنیا)، ص ۳۴۹
______________________________________________________
فاضلاب لندن یا قبرستان کاشان؟
با وجود وضعیت رفاهی نامناسب مردم در زمان محمدرضا شاه بودجه کشور صرف مسائلی مانند بازسازی فاضلاب لندن میشد!
به طوری که عبدالمجید مجیدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه در حکومت پهلوی در خاطراتش مینویسد:
«مردم در سال ۵۵ حاضر بودند آب غیر بهداشتی را در شهرهای بزرگی همچون کاشان تحمل کنند، قطعی متناوب برق را نادیده بگیرند و.... اما دست کم یک قبرستان خوب داشته باشند.»
منبع: خاطرات عبدالمجید مجیدی، ص ۵۰
«تأمین این نیازهای ابتدایی ضروری در برنامه کار دولت نبود چون بازدهی نداشت. ظاهراً وام یک میلیارد و دویست میلیون دلاری محمدرضا پهلوی برای بازسازی آب و فاضلاب لندن در همین ایام دارای بازده کوتاه مدت و میان مدت اقتصادی بود.»
منبع: روزنامه اطلاعات، آبان ۱۳۵۳
______________________________________________________
حاتم بخشی !
بخش قابل توجهی از بودجه مملکت در زمان محمدرضا شاه صرف کمک به خانوادههای سلطنتی در جهان میشد. اسدالله علم در خاطراتش مینویسد:
«یک روز شاه به من فرمودند: هزار دلار به ماهیانه ده هزار دلار پادشاه افغانستان برای مخارج تحصیل بچههای او اضافه کن، همچنین ماهیانه ده هزار دلار به پادشاه یونان بده بعد هم یک منزل برای پادشاه افغانستان در رم بخرید و همه این پول را از بودجه سری دولت بگیرید.»
منبع: یادداشتهای علم اسدالله علم (وزیر دربار و نخست وزیر پهلوی دوم)، ج ۳، ص ۳۳۲
(این حاتم بخشی ها یا فکر به منافع سرمایه گذاری در حالی بوده که همان طور که در صفحات پیشین گذشت بخش عمده ای از مردم ایران حتی برق و آب آشامیدنی مطمئن نداشتند.)
______________________________________________________
نهضت سواد نیاموزی
خانم نیکی آر. کدی، استاد دانشگاه یو سی ال ای آمریکا، در مورد توجه رژیم پهلوی به بخش تعلیم و تربیت کشور مینویسد:
«در طول سلطنت رضاشاه، تنها ۴درصد از بودجه کل کشور صرف تعلیم و تربیت میگردید و این عدم کفایت بودجه آموزشی در زمان حکومت فرزندش همچنان ادامه یافت.»
منبع: ریشههای انقلاب ایران نیکی آر. کدی، ص ۱۵۳
______________________________________________________
درد بیدرمان
«در سال ۱۳۲۹ برای تمام جمعیت ایران (۱۸ میلیون جمعیت) فقط ۱۷۰۰ نفر پزشک وجود دارد جمع کل تختخوابهای بیمارستانها اگر بیمارستانهای ارتش را هم به آن اضافه کنیم از ۵ هزار تخت تجاوز نمیکند»
منبع: سرزمین شگفت انگیز و مردمی مهربان و دوست داشتنی ویلیام او. داگلاس (قاضی دیوان عالی آمریکا)، ص ۱۴۳
______________________________________________________
گِله از کدخدا
علی دشتی در مورد وابستگی محمدرضا شاه به آمریکا مینویسد:
«روزی حضور شاه شرفیاب شدم و ایشان را بسیار نگران یافتم، ناگهان بدون مقدمه گفت: دشتی، کمکهای آمریکا هم مثل باران، وقتی به مرزهای ایران میرسد متوقف میشود. تمام کشورهای خاورمیانه از کمکهای بیدریغ آمریکا استفاده میکنند و با اینکه ایران همچنان طرفدار غرب باقیمانده و مجری سیاست آنهاست
کمکی دریافت نمیکند. شاه در اینجا به قدری عصبانی شده بود که گفت من از سلطنت استعفا میدهم و تو به امینی که با آمریکائیها روابط حسنه دارد بگو که پادرمیانی کند بلکه چیزی بشود.»
منبع: عوامل سقوط محمدرضا پهلوی علی دشتی (نماینده مجلس و سفیر ایران در زمان پهلوی اول و دوم)، ص ۱۲۱
______________________________________________________
خانه خرابان
سفیر انگلیس در زمان پهلوی در خاطراتش نوشته است:
«مقامات شهرداری تهران بیرحمانه در حال تخریب خانهها هستند و از این فرصت برای پر کردن جیبهایشان بهره میگیرند.»
منبع: تاریخ ایران مدرن نوشته پرواند آبراهامیان، ص ۱۶۸-۱۶۹
______________________________________________________
چراغ انگلیسی نفت ایرانی
جرج کرزن، وزیر خارجه انگلیس و رئیس مجلس اعیان این کشور، در مورد قرارداد نفتی ۱۹۳۳ که میان رضاخان و انگلیس بسته شد مینویسد:
«واگذاری کلیه منابع نفتی یک مملکت به دست خارجی، حقیقتاً عجیب و غریب به نظر میآید و حرارت انگلیسدوستی در تهران در هیچ تاریخی به این درجه بالا نرفته.»
منبع: تاریخ بیست ساله ایران، حسین مکی (نماینده مجلس در زمان پهلوی)، ج ۵، ص ۳۰۶
______________________________________________________
به کام رضاخان
پژوهشگران آمریکایی و اروپایی در مورد توجیه ناپذیر بودن خط آهن رضاخان گفتهاند:
«احداث این خط آهن ۸۵۰ مایلی سراسری، در واقع به هدر دادن منابع بود؛ طرحی پرهزینه که پیامدهای ناگوار داشت.
تورمزا بود هدفهای اقتصادی خاصی نداشت و از هیچ یک از شهرهای عمده کشور جز تهران عبور نمیکرد.
سطح زندگی عمومی را پایین میآورد چون هزینه آن از طریق مالیات قند و چای تأمین میشد احداث هر مایل راه آهن ۳۵ هزار پوند استرلینگ هزینه بر میداشت؛ در حالی که احداث جاده های ماشین رو با یک تا یک و نیم درصد این هزینه امکان پذیر بود.
به نظر میرسد عمدهترین عملکرد آن ایجاد امنیت داخلی در جنوب بود چون امکان بسیج و اعزام نیرو را آسانتر میکرد در شمال نیز موجب بهبود وضع بازرگانی با شوروی شد و بنابراین تصادفی نبود که املاک رضاشاه در مازندران با احداث راه آهن ارزش بیشتری پیدا کرد.
منبع: مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران، جان فوران، ص ۳۵۳
______________________________________________________
شاه ناجی
اسدالله عَلَم در مورد کمکهای شاه به انگلیس در خاطراتش مینویسد:
شاه در سال ۱۳۵۳ مبلغ ۵۰۰ میلیون لیره استرلینگ به انگلیس کمک مالی کرد تا شاید صنایع غذایی انگلیس از ورشکستگی نجات پیدا کند!
منبع: یادداشتهای علم اسدالله علم (وزیر دربار و نخست وزیر پهلوی دوم)، ج ۴، ص ۱۹۳
این بذل و بخششها در حالی است که عَلَم درجایی دیگر از خاطراتش به وضعیت بد رفاهی مردم در آن زمان اشاره میکند.
منبع: یادداشتهای علم اسدالله علم (وزیر دربار و نخست وزیر پهلوی دوم)، ص ۶۷
______________________________________________________
بینوایان
فریدون هویدا نماینده شاه در سازمان ملل متحد در خاطراتش مینویسد:
در بهار سال ۴۲ همراه چند تن از دوستان به املاکشان که نزدیک ساری در کنار دریای خزر قرار داشت رفتیم تا تعطیلات سال نوی ایرانی را در آنجا بگذرانیم
مردم روستایی که در آن نواحی زندگی میکردند در کلبه های گلی به سر میبردند و بیش از دو وعده در روز غذا نمیخوردند که تازه آن هم از مقداری نان خشک و ماست فراتر نمیرفت
مالکین تمام محصول برنج روستائیان را از آنها میگرفتند و مأموران دولت نیز آنها را به شدت تحت نظر داشتند تا اگر هر کدامشان از دادن سهم مالکان خودداری کنند تنبیه شود.
منبع: سقوط شاه فریدون هویدا، ص ۶۸
______________________________________________________
تراژدی لُرها
ویلیام او داگلاس، قاضی دیوان عالی آمریکا در مورد فقر لرها نوشته است:
فقر بیاندازه لُرها، معلول تاراج و چپاول ارتش ایران هم بود. این تراژدی به سیاست رضاشاه در رابطه با مطیع کردن عشایر مربوط میشد.
منبع: سرزمین شگفت انگیز و مردمی مهربان و دوست داشتنی، ویلیام او داگلاس، ص ۱۷۰
نظر شما