سازوکار حقوقی صیانت از مساجد در سطح ملی و بین‌المللی طراحی شود

به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت الاسلام والمسلمین تقی قرائتی مدیر موسسه مسجد به مناسبت طلیعه چهل و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و با توجه به فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، و هفته تکریم و غبارروبی مساجد بیانیه ای منتشر کرد.

باسمه تعالی

مسجد اولین نقطه زمین است که تاریخ آن به قبل از خلقت انسان بر می گردد. فضایی زنده، آگاه و صاحب حق که نه به گروه خاصی تعلق دارد و نه رئیس و مدیر دارد «وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ» (جن: ۱۸). مسجد در طول تاریخ، کانون حیات اجتماعی، تربیت انسان، مقاومت در برابر ظلم، و پیوند دل‌ها بوده است. آزادگان تاریخ از مسجد برخاستند و با مسجد زیستند و در کنار آن دفن شدند. مسجد محل قیام و انسانیت و اجتماع سازی و تمدن است. زیارت مکرر آن تجدید بیعت و علامت حیات و مقاومت است. همیشه محور حق و باطل بوده و مدافع آن خود خداوند است. جدایی و غفلت از آن سبب سقوط و تعرض به آن تعرض به همه بشریت و اخلاق و انسانیت بوده و خواهد بود. مسجد، تنها یک بنا نیست؛ نقطه‌ی تلاقی آسمان و زمین است. تاریخ بشر، از نخستین گام‌هایش تا پیچیده‌ترین تمدن‌هایش، همیشه جایگاهی به نام مسجد را شناخته است؛ مکانی که نه به قوم خاصی تعلق دارد و نه به قدرتی زمینی وابسته است.

مسجد سنگر بیدار کننده مردم است به همین دلیل، هرگاه جریان‌هایی از رویارویی صادقانه با مردم ناتوان شدند، کوشیدند پیوند مردم و مسجد را تضعیف کنند. حادثه هتک حرمت به مساجد نیز بیش از آن‌که نشانه‌ی قدرت باشد، علامت استیصال فکری و ناتوانی از فهم جایگاه مسجد در حیات جامعه است. نکته مهم آنکه مسجد مشترک المنافع بوده و تعرض به آن، تنها حمله به یک مسجد در یک کشور خاص نیست؛ بلکه تعرضی به همه‌ی مساجد، در همه‌ی کشورها و علیه میلیاردها انسان در سراسر جهان است. مسجد، پناهگاه آرامش روانی جامعه در روزگار اضطراب و تفرقه است. گردهم‌آیی در مسجد، وحدت اجتماعی را در چارچوب هویت مشترک تقویت می‌کند؛ چیزی که هیچ جایگزینی برای آن وجود ندارد.

آتش زدن مسجد، تنها سوزاندن دیوار و سقف نیست؛ شکستن یکی از کهن‌ترین قراردادهای انسانی است. در همه‌ی فرهنگ‌ها و حتی در سخت‌ترین جنگ‌ها، اماکن عبادی حریم امن شمرده شده‌اند. تعرض به مسجد، تعرض به امنیت معنوی بشر و اهانت به مشترک‌ترین میراث ادیان الهی است. قرآن کریم حتی اهانت به باورهای باطل دیگران را مجاز نمی‌داند: « وَ لا تَسُبُّوا الَّذینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» (انعام: ۱۰۸).

جسارت و هتک حرمت مسجد، نه قابل توجیه است، نه قابل تسامح و نه شایسته‌ی سکوت. سهل‌انگاری در برابر تعرض به مساجد، مشارکتی پنهان در این جنایت است. توجه به این مهم ضروری است که این حادثه ما را به یک بازنگری جدی فرا می‌خواند. باید از خود بپرسیم چرا مسجد در ذهن برخی جوانان جایگاه حقیقی خود را از دست داده است؟ چرا پیوند طبیعی نسل نو با مسجد کمرنگ شده است؟ چرا مسجد از مرکزیت اجتماعی، تربیتی و فرهنگی خود فاصله گرفته است؟

اگر حضور در مسجد در سبد روزانه‌ی زندگی مسئولان و مردم قرار می‌گرفت؛ اگر کارکردهای آن به‌روز و تبیین می‌شد؛ اگر مساجد به‌صورت عادلانه و در دسترس همه‌ی محلات قرار گرفته و گسترش می‌یافت؛ اگر از نگاه‌های محدودکننده و بدعت‌ها پاک می‌شد؛ و اگر خادمان فرهنگ و سیاست، خود را خادم مسجد می‌دانستند، دشمنان نمی‌توانستند از این خلأها سوءاستفاده کنند.

تجربه‌ی تاریخ نشان داده است آنان که جایگاه مسجد را تضعیف کردند، خود به زوال کشیده شدند؛ و آنان که به آبادانی مسجد پرداختند، نشانه‌ای از صلاح و پایداری از خود بر جای گذاشتند: « الَّذینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ» (حج: ۴۱) و هریک از ما با خود بیندیشیم که در کدام مسیر در حرکت هستیم و آیا خواسته یا ناخواسته عملکرد ما موجب تضعیف جایگاه مسجد است یا خیر؟

از این رو، این حادثه می‌تواند فرصتی برای بازگشت به مسجد باشد؛ فرصتی برای احیای نقش تمدنی، تربیتی و اجتماعی آن. بازسازی دیوارهای مسجد آسان است؛ آنچه اهمیت دارد، آبادانی جایگاه مسجد در دل‌ها و برنامه‌های روزمره‌ی ماست.

بنابر این پیشنهاد می‌شود سازوکاری حقوقی برای صیانت از مساجد در سطح ملی و بین‌المللی طراحی شود؛ آمار دقیق و به‌روز از وضعیت مساجد فراهم آید؛ ساخت مساجد کوچک و در دسترس در محلات جدید در اولویت قرار گیرد؛ و نهادهای فرهنگی، آموزشی و رسانه‌ای، پیوند نسل جوان با مسجد را تقویت کنند.

ما ضمن محکومیت شدید، صریح و بی‌قید و شرط این اقدام، از مسئولان می‌خواهیم با قاطعیت کامل، علل و عوامل آن را شناسایی کرده و به‌گونه‌ای اقدام کنند که هیچ فرد یا جریانی، حتی در ذهن خود، جسارت تعرض به مسجد را مجاز نپندارد. همگان باید بدانند که ستمکارترین افراد کسانی هستند که سعی و تلاش برای تخریب مساجد می کنند گرچه این تلاش به نتیجه نرسد وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ یُذْکَرَ فیهَا اسْمُهُ وَ سَعی‏ فی‏ خَرابِها... (بقره: ۱۱۴) و حال که این سعی و تلاش به جسارت و ویرانی برخی مساجد منتهی شده است، عاملان آن علاوه بر قهرالهی در قیامت، گرفتار ذلّت و خواری دنیا نیز خواهند شد لَهُمْ فِی الدُّنْیا خِزْیٌ وَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظیم‏ (بقره: ۱۱۴)

وَ سَیَعْلَمُ الَّذینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُون‏

اللهم اجعلنا من عمار مساجدک

موسسه مسجد – تقی قرائتی