چرا قرآن پیروزی را به خداوند نسبت می‌دهد؟ نگاهی به مفهوم «فتح مبین»

به گزارش خبرگزاری حوزه، متن زیر حاصل سلسله جلسات حجت الاسلام والمسلمین کمال الدین مظلومی زاده، استاد عالی حوزه علمیه قم در خبرگزاری حوزه است که قسمت هشتم آن تقدیم حضورتان می‌گردد:

بسم الله الرحمن الرحیم

در این جلسه لازم است چند نکته و پیام درباره آیه نخست سوره فتح مطرح شود. خداوند متعال می‌فرماید: «اِنّا فَتَحنا لَکَ فَتحاً مُبیناً»؛ به‌راستی ما برای تو پیروزی آشکاری فراهم ساختیم. با توجه به نکات تفسیری که پیش‌تر خدمت شما عرض شد، مناسب است در اینجا به برخی نکات و پیام‌های این آیه نیز اشاره کنم.

نکته و پیام نخست آن است که پیروزی و فتح دارای مراتبی است. یکی از مراتب فتح و پیروزی، صلح و مذاکره است؛ البته صلحی که باید تحت تدبیر و رهبری مقام ولایت انجام گیرد. در چنین شرایطی، ثمره این صلح، «فتح مبین» خواهد بود. «اِنّا فَتَحنا لَکَ فَتحاً مُبیناً» فتحی است که می‌تواند زمینه‌ساز فتوحات بعدی باشد؛ همان نکته‌ای که در جلسه پیش نیز به آن اشاره شد.

نکته دوم آن است که در عبارت «اِنّا فَتَحنا»، واژه «اِنّا» به کار رفته است. «اِنّا» ضمیر متکلم مع‌الغیر است و معنای «به‌راستی ما» را می‌رساند. از این تعبیر استفاده می‌شود که حقیقت فتح و پیروزی، لطف الهی است و نه صرفاً نتیجه فکر، اندیشه، تدبیر، طراحی یا قدرت ما.

این نگاه سبب می‌شود انسان به توانایی‌ها و اندیشه خود مغرور نشود، بلکه بداند این خداوند است که به فکر، طراحی و قدرت ما جهت می‌دهد و « وَمَا رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ» تحقق می باید و تحقق امور به اراده او صورت می‌گیرد. این خداوند است که قدرت می‌بخشد و این خداوند است که پرتاب می‌کند.

این همان نگاه توحید افعالی است؛ نگاهی که حتی در صحنه جنگ نیز عبودیت و بندگی را نمایان می‌سازد و در بحبوحه سختی‌ها و دشواری‌ها به انسان سکینه و آرامش می‌بخشد.

در تاریخ نقل شده است که پس از فتح مکه، ابوسفیان در مسجدالنبی نشسته بود و با خود حدیث نفس می‌کرد و می‌اندیشید که چگونه مسلمانان بر ما پیروز شدند؟ در حالی که ما از نظر عِده و عُده و امکانات بسیار بیشتر از آنان بودیم و توان و تجهیزات ما قابل قیاس با آنان نبود.

در همین حال، پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله دستی بر شانه ابوسفیان زدند و فرمودند: «بالله نغلبک»؛ به واسطه و به وسیله خداوند متعال بر تو غلبه کردیم.

این همان نگاه توحیدی و توحید افعالی است؛ نگاهی که باید در جامعه تقویت شود. این نگاه باید در نیروهای مسلح نیز تقویت گردد. آیات متعددی از قرآن کریم این حقیقت را به ما آموزش می‌دهند که در جلسه آینده به برخی از آن آیات نیز اشاره خواهم کرد.

و السلام علیکم و رحمة الله.