به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین جعفر فغانی استاد حوزه علمیه مشهد، امروز دوشنبه ۲۹ تیرماه در میز تخصصی فقه همایش بینالمللی «تحقق وعده انتقام؛ پاسخی عادلانه، عقلانی، مشروع، متناسب، بازدارنده و تمدنی» که با حضور اساتید حوزه و پژوهشگران در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، اظهار داشت: انتخاب واژههایی مانند عادلانه، عقلانی، مشروع، بازدارنده و تمدنی برای تبیین مفهوم انتقام، نشاندهنده نگاه دقیق به این موضوع است؛ زیرا انتقام در منظومه اسلامی تنها یک واکنش احساسی نیست، بلکه پاسخی مبتنی بر عدالت و دارای آثار اجتماعی و تمدنی است.
وی افزود: نگاه تمدنی به مقوله انتقام، فراتر از دفاع از یک جامعه یا جریان خاص است و میتواند الگویی برای همه ملتهای مظلوم باشد تا در برابر ظلم سکوت نکنند و ظالمان نیز بدانند جنایت بدون پاسخ باقی نخواهد ماند.
حجتالاسلام والمسلمین فغانی با بیان اینکه تحلیل مفهوم انتقام باید در چارچوب فقه سیاسی اسلام و مبانی کلامی مذاهب اسلامی انجام شود، تصریح کرد: نباید معنای عرفی و هیجانی انتقام را مبنای تحلیل قرار داد؛ زیرا انتقام در نگاه اسلامی به معنای استیفای حق، بازگرداندن توازن به نظام عدالت و جلوگیری از تکرار ظلم است.
وی ادامه داد: انتقام مشروع تنها ناظر به گذشته و پاسخ به یک جنایت انجامشده نیست، بلکه نگاه به آینده و ایجاد بازدارندگی نیز دارد؛ بنابراین عنصر تمدنی در این مفهوم، به معنای جلوگیری از استمرار جنایت و ارائه یک الگوی عملی برای مقابله با ظلم است.
استاد حوزه علمیه مشهد با اشاره به بررسی مفهوم انتقام در سه عنوان حق، حکم و تکلیف، ابراز کرد: نخست باید روشن شود که آیا شارع مقدس برای مقابله با دشمن و دفاع از حقوق امت اسلامی، حکم و مشروعیت لازم را قرار داده است یا خیر؛ زیرا انتقام بدون حکم شرعی، میتواند به تعدی و تجاوز تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: حق، مبنای مطالبه است؛ زمانی که دشمن به حریم امت اسلامی تجاوز میکند، حقوقی همچون امنیت، کرامت انسانی، عزت و حاکمیت جامعه اسلامی را تضییع کرده و مقابله برای استیفای این حقوق صورت میگیرد.
حجتالاسلام والمسلمین فغانی با بیان اینکه حق تضییعشده در برخی موارد به تکلیف اجتماعی تبدیل میشود، اظهار کرد: هنگامی که حقوق عمومی امت مورد تعرض قرار گیرد، موضوع تنها یک اختیار فردی نیست، بلکه امت اسلامی نسبت به حفظ عزت و مقابله با ظلم مسئولیت پیدا میکند.
وی با اشاره به آیه شریفه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ»، خاطرنشان کرد: فلسفه مقابله با ظلم، جلوگیری از تکرار و تداوم یک قبح ذاتی مانند جنایت است و در حقیقت اقدامی برای خدمت به جامعه بشری و ارائه الگویی عزتمندانه محسوب میشود.
استاد حوزه علمیه مشهد به ضرورت تفکیک میان سطح تشخیص و اجرای انتقام اشاره کرد و گفت: در مسائل شخصی، دفاع از حق به خود فرد مربوط است، اما در موضوعات کلان ملی و اسلامی، تشخیص زمان، کیفیت و ضرورت مقابله با دشمن بر عهده حاکم شرع و نهادهای دارای ولایت است.
وی اظهار کرد: اگر تشخیص و اجرای این امور به افراد واگذار شود، ممکن است به هرجومرج و اختلال در نظام اجتماعی منجر شود؛ در حالی که هدف از انتقام مشروع، تقویت جامعه اسلامی و حفظ نظم و عدالت است.
حجتالاسلام والمسلمین فغانی با اشاره به آیه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ»، بیان کرد: این آموزه قرآنی بیش از آنکه ناظر به جنگ باشد، جنبه پیشگیرانه دارد؛ یعنی جامعه اسلامی باید به گونهای قدرت و آمادگی ایجاد کند که دشمن جرأت تعرض پیدا نکند.
وی با اشاره به قواعد فقهی مانند نفی سبیل و لاضرر، تأکید کرد: فقه اسلامی بر حفظ عزت مسلمانان و جلوگیری از سلطه دشمنان تأکید دارد و اعمال قدرت در چارچوب شرع، برای صیانت از کرامت و استقلال امت اسلامی است.
استاد حوزه علمیه مشهد در جمعبندی سخنان خود، وظایف امت اسلامی در موضوع انتقام مشروع را در سه محور معرفتی، سیاسی و عملیاتی تشریح کرد و گفت: امت باید بداند انتقام شرعی برخاسته از حکم الهی و برای استیفای حق است، نه تلافی شخصی؛ همچنین تشخیص ضرورت اقدام باید به نهادهای دارای ولایت سپرده شود تا میان حق و بینظمی تفکیک شود.
وی خاطرنشان کرد: وظیفه عملی امت، مطالبهگری، حضور در صحنه، تقویت گفتمان مقاومت و فراهم کردن زیرساختهای لازم برای اجرای درست این مسئولیت است تا حق تضییعشده در مسیر صحیح خود به اقدام مؤثر تبدیل شود.
انتهای پیام /
نظر شما