امام رضا(ع) انسان را به رضای الهی می‌رساند

ملیحه صباغان مدیر مدرسه علمیه تخصصی نفیسه، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در اصفهان، با تسلیت ایام شهادت پیامبر گرامی اسلام(ص)، امام حسن مجتبی(ع) و امام رضا(ع)، اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های امام رضا(ع)، موضوع رضا و رضایت است و باید بررسی کرد که رضا و رضایت چه معنایی دارد، چرا امام هشتم(ع) به این نام ملقب شده‌اند و این ویژگی چه تأثیری در زندگی انسان دارد.

وی افزود: همه اهل بیت(ع) دارای صفات پسندیده و فضایل اخلاقی هستند، اما هر یک از ائمه اطهار(ع) به دلیل برخورداری ویژه از یک صفت، به آن ویژگی شناخته شده‌اند؛ برای نمونه امام کاظم(ع) به کظم غیظ، امام سجاد(ع) به کثرت سجده و امام رضا(ع) به صفت رضا و رضایت از خداوند شناخته می‌شوند.

صباغان ادامه داد: مقام رضا از خداوند و رضایت خداوند، از ویژگی‌های مهمی است که می‌تواند در زندگی انسان اثرگذار باشد و به‌ویژه در شرایط امروز و در موضوع خانه و خانواده مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به داستانی درباره حضرت موسی(ع) گفت: حضرت موسی(ع) از خداوند خواست بهترین خلق خود را که عبادت و بندگی خدا را انجام می‌دهد به او نشان دهد. خداوند به او وحی کرد که به ساحل دریا برود و آن فرد را ببیند.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی نفیسه بیان کرد: حضرت موسی(ع) در ساحل دریا مردی را دید که به بیماری جذام و پیسی مبتلا بود و در همان حال خداوند را تسبیح می‌کرد. حضرت موسی(ع) از جبرئیل(ع) پرسید فردی که خداوند او را وعده داده است کجاست و جبرئیل پاسخ داد که همین مرد بیمار است.

وی افزود: جبرئیل(ع) به حضرت موسی(ع) گفت که مأمور است چشم‌های آن مرد را بگیرد و پس از آنکه چشم‌های مرد نابینا شد، او گفت: «بارالها، تو خواستی از چشم بهره‌مندم کردی و اینک خواستی آن را از من بگیری؛ ای کسی که به من نیکی می‌کنی و صله می‌رسانی.»

مقام رضا به بندگی انسان ارزش می‌دهد

صباغان ادامه داد: حضرت موسی(ع) از این رفتار شگفت‌زده شد و به آن مرد گفت که مستجاب‌الدعوه است و اگر بخواهد، برای بازگشت بینایی او دعا می‌کند، اما آن مرد گفت که نمی‌خواهد و چون خداوند نابینایی را برای او خواسته است، به رضای او راضی است و اگر خداوند می‌خواست، خودش چشم او را از وی نمی‌گرفت.

وی گفت: حضرت موسی(ع) با دیدن این حالت شگفت‌زده شد و آن فرد را عابدترین خلق خدا دانست؛ زیرا مقام رضا یکی از مقام‌هایی است که بندگان خالص و شاخص خداوند به آن می‌رسند.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی نفیسه اظهار داشت: فضیلت رضایت از خداوند قابل مقایسه با بسیاری از ویژگی‌های دیگر نیست. همه خوبی‌های انسان و همه اطاعت‌هایی که در برابر اوامر و نواهی خداوند انجام می‌دهد، یک طرف است و رضایت به قضا و قدر الهی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.

وی با اشاره به مشکلات خانواده‌ها افزود: اگر امروز خانواده‌ها متزلزل شده‌اند، میزان طلاق افزایش یافته و جوانان نمی‌توانند زندگی خود را حفظ کنند، یکی از علت‌های اصلی این وضعیت نارضایتی است؛ زیرا بسیاری از افراد به رضای الهی راضی نیستند.

صباغان گفت: کسی که به قضا و قدر الهی راضی باشد، نسبت به خداوند سوءظن پیدا نمی‌کند. وقتی از جوانی پرسیده می‌شود چرا ازدواج نمی‌کنی و پاسخ می‌دهد که هزینه زندگی خودش و همسرش را چگونه تأمین کند، این نگاه می‌تواند نشان‌دهنده سوءظن به خداوند باشد.

رضایت از تقدیر الهی مسیر قرب خداست

وی بیان کرد: کسی که به خداوند ایمان داشته باشد و از او راضی باشد، در زندگی خود موفق خواهد بود. به همین دلیل، مشهورترین لقب امام هشتم(ع) «رضا» است و این صفت می‌تواند الگویی برای زندگی انسان باشد.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی نفیسه افزود: اگر بخواهیم رضایت را دسته‌بندی کنیم، می‌توان آن را به سه گونه رضایت از تقدیر خداوند، رضایت از عمل خود و رضایت از عمل دیگران تقسیم کرد.

وی گفت: رضایت از تقدیر خداوند به این معناست که همه کارهای خوب انسان، ترک بدی‌ها، نماز خواندن، تلاش برای ظلم نکردن و زیارت رفتن با هدف رسیدن به قرب الهی و رضایت خداوند انجام می‌شود.

صباغان ادامه داد: راهی برای رسیدن به رضای الهی وجود دارد که انسان را با سرعت بیشتری به این هدف می‌رساند و آن، راضی بودن از خداوند است؛ انسان کافی است به خداوند اعلام کند که از او راضی است تا خداوند نیز از او راضی شود.

وی اظهار داشت: برخی فضیلت‌ها رابطه‌ای دوطرفه میان انسان و خداوند دارند. برای نمونه، اگر انسان خداوند را دوست داشته باشد، خداوند نیز او را دوست خواهد داشت و اگر انسان شکرگزار خداوند باشد، خداوند نیز با او چنین خواهد بود.

رضایت از خداوند با شکرگزاری همراه است

مدیر مدرسه علمیه تخصصی نفیسه با اشاره به روایتی از حضرت موسی(ع) گفت: حضرت موسی(ع) از خداوند خواست او را به عملی راهنمایی کند که موجب رضایت خداوند از او شود. خداوند در پاسخ فرمود رضایت من در چیزی است که برای تو خوشایند نیست و توان تحمل آن را نداری.

وی افزود: حضرت موسی(ع) از این پاسخ ناراحت و غمگین شد و به سجده افتاد و به گریه و زاری پرداخت و گفت که خداوند او را به عنوان هم‌صحبت خود برگزیده و با او سخن گفته است، اما اکنون او را به عملی که موجب رضایت خداوند شود راهنمایی نمی‌کند.

صباغان بیان کرد: در این روایت، خداوند به حضرت موسی(ع) فرمود که رضایت من در رضایت تو از قضای من است؛ یعنی مقام رضا نیز از عبادت‌های دوطرفه است و اگر انسان از خداوند راضی باشد، خداوند نیز از او راضی خواهد بود.

وی گفت: انسان می‌تواند رضایت از آنچه خداوند برای او مقدر کرده است را به عنوان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و الگوهای زندگی خود قرار دهد و زندگی خود را با زندگی افراد بالاتر از خودش مقایسه نکند تا بتواند از زندگی لذت ببرد و شکر نعمت‌های الهی را به جا آورد.

مقایسه زندگی، رضایت انسان را کاهش می‌دهد

مدیر مدرسه علمیه تخصصی نفیسه افزود: شکر نعمت موجب افزایش نعمت می‌شود، اما اگر انسان زندگی خود را با افرادی که در شرایط بالاتری قرار دارند مقایسه کند، هیچ‌گاه نمی‌تواند رضایت داشته باشد؛ در این صورت نه آسایش خواهد داشت و نه شکر نعمت را به جا خواهد آورد و این وضعیت موجب سلب نعمت می‌شود.

وی با اشاره به دومین نوع رضایت گفت: رضایت از عمل خود، از رضایت‌هایی است که پسندیده نیست؛ زیرا اگر انسان از اعمال خود راضی باشد، ممکن است دچار خودپسندی، عجب و غرور شود.

صباغان ادامه داد: انسان نباید از عمل خود به گونه‌ای راضی باشد که خود را طلبکار خداوند بداند و بگوید که برای مثال امشب نماز شب خوانده‌ام، پس چرا فردا فلان اتفاق برای من نیفتاد یا چرا دعای من به سرعت مستجاب نشد.

وی با اشاره به سومین نوع رضایت اظهار داشت: نوع دیگر، رضایت از عمل دیگران است که امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه درباره آن سخن گفته‌اند و بیان شده است که کسی که به عمل گروهی راضی باشد، مانند کسی است که خود آن عمل را انجام داده است.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی نفیسه افزود: اگر فردی عمل خوبی انجام دهد و انسان از عمل او راضی باشد، مانند این است که خودش آن عمل را انجام داده و از ثواب آن بهره‌مند می‌شود، اما اگر فردی گناه و معصیتی انجام دهد و انسان از آن راضی باشد، دو گناه برای او در نظر گرفته می‌شود؛ یکی به دلیل خود عمل و دیگری به دلیل رضایت از آن عمل.

وی گفت: در این موضوع، نیت انسان اهمیت دارد و نوع رضایت او از عمل دیگران باید با توجه به نیت و موضع او نسبت به آن عمل سنجیده شود.