به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین علیزاده، مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور در نشست برخط توجیهی با مدیران استانی که در سالن شهید سلیمانی مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران برگزار شد، در خصوص نقشه راه «ستاد موقت تدوین نقشه راه اعتلای اخلاقی و تربیتی حوزههای علمیه خواهران، گفت: ما دو دسته از ادله و شواهد را ارائه میدهیم که نشان میدهد چرا باید با سرعت، تمرکز، اختصاص هزینه–فرصت، پشتیبانیهای مالی و حجم وقتگذاری قابلتوجه به این سمت حرکت کنیم: الف) وظیفه ذاتی و الزام سازمانی: این اقدام، رسالت ذاتی نهاد تعلیم و تربیت در حوزه علمیه خواهران و یک تکلیف سازمانی قطعی برای ماست. ب) مقتضیات زمانی و ضرورتهای انضمامی: ادله و شواهدی فراتر از وظیفه ذاتی که ناظر به شرایط اکنونی، اینجایی، زمانی و مکانی ما بوده و ضرورت مضاعف و فوریت اقدام را مدلل و مسجل میسازد.
وی افزود: الف) وظیفه ذاتی و الزام سازمانی؛ حوزههای علمیه خواهران بهعنوان نهادی عالی در عرصه تعلیم و تربیت، بر اساس آنچه احصا شده است، قریب به هفت تا هشت مورد تکلیف صریح در اسناد بالادستی خود دارند که ما را ملزم میسازد برای تحقق این امر، برنامهریزی جدی، تخصیص منابع، سرمایهگذاری و حرکتی متعالی و اساسی انجام دهیم. بهعنوان نمونه، در سند چشمانداز و در بخش مأموریت آن، صریحاً تعبیر «تربیت بانوان وارسته» ذکر شده است که در تحلیل اصطلاحی، به فردی اطلاق میشود که دارای کششها، گرایشها، بینشها و کنشهای متعالی، معنوی و فرامادی باشد. غایت ما «تربیت بانوان وارسته» است.
مدیر حوزههای علمیه خواهران خاطرنشان کرد: ۲. برنامه پنجساله: عین همین تعبیر در برنامه پنجساله مرکز مدیریت نیز بازتکرار و مورد تأکید قرار گرفته است. ۳. سند مأموریتها (الگو و اسوه بودن برای جامعه): در سند مأموریتها تصریح شده است که «اولین وظیفه حوزههای علمیه خواهران، الگو و اسوه بودن برای جامعه است». اگر مأموریتها و کلانبرنامههای حوزه (اعم از آموزشی، پژوهشی، تبلیغی و تربیتی) را مورد وزنکشی و موازنه قرار دهیم، بهوضوح مشخص میشود که بحث «الگو بودن و اسوه بودن»، نقطه ثقل خود را در «تربیت» دارد؛ به این معنا که این مأموریت دقیقاً در کانون «زیرنظام تربیت» جای میگیرد و نه در سایر بخشها.
حجتالاسلام والمسلمین علیزاده با اشاره به ضرورت «تربیت جامع و متوازن» در اسناد چشمانداز و برنامه پنجساله، خاطرنشان کرد: مفهوم تربیت جامع و متوازن، یک دالّ مرکزی است که بازخوانی آن، ما را با واقعیت تلخ عقبافتادگیها و تأخیرهای موجود در این حوزه مواجه میکند. ما در این زمینه از نبود برنامهریزیهای جدی و اقدامات متناسب رنج بردهایم و اکنون زمان آن است که با تکیه بر اسناد بالادستی، نظام جامع تعلیم و تربیت را عملیاتی کنیم.
وی بیان کرد: در جدول اقدامات برنامهٔ پنجساله، تعبیر «عملیاتیسازی استانداردهای تربیتی به تفکیک سطوح و ساحتهای تربیتی» آمده است؛ موضوعی بسیار جدی و مهم که ناظر به چهارده ساحت تربیتی است. همچنین، در سند راهبردهای تحقق چشمانداز، نخستین راهبرد ما چنین تصریح شده است: «اصلاح، توسعه هدفمند و کارآمد نظامهای تعلیم و تربیت». این امر نشان میدهد که سیاستگذار و مرجع بالادستی، حتی به موضوع توسعه هدفمند و کارآمدی نیز بهصورت جدی توجه کرده و ما را به تحقق آن ملزم ساخته است. مدیران موظفاند در راستای پاسخگویی به الزامات سیاستگذاران بالادستی، اقداماتی روشن و ملموس بهمنظور تحقق این تکالیف انجام دهند.
مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور اظهار داشت: حوزهها حرکت تکاملی خود را در بخش آموزش، با قدرت و جدیت آغاز کردند؛ اما در حوزه تربیت، سرمایهگذاری کمتری صورت گرفت. هرچند معاونتهای وقت فرهنگی ـ تبلیغی، با اهتمام، اخلاص و مجاهدت و با وجود محدودیتهای جدی مالی، لجستیکی و زمانی، فراتر از ظرفیتهای متعارف خود در این مسیر کوشیدند و برای پیشبرد آن تلاش کردند، اما از آنجا که «عزم سازمانی» و «سهمبری قابلتوجه حوزه تربیت از کلانمأموریتهای سازمان» بهدرستی مورد توجه قرار نگرفت، در توسعه تربیتی دچار تأخیر شدیم.
حجتالاسلام والمسلمین علیزاده یادآور شد: ضرورت مسجل شرایط کنونی، در بازتعریف نقش روحانیت در پرتو «انقلاب در نظام دانایی» نهفته است؛ تحولی که در پی ظهور فناوریهای پرقدرت اطلاعاتی و ارتباطی پدید آمده است. اگر در سدههای متمادی، نقش محوری عالمان دین، پاسخگویی به پرسشهای دینی، اعتقادی، فقهی و تاریخی مردم بود، امروز با وضعیتی متفاوت روبهرو هستیم؛ وضعیتی که در آن، دقیقترین پاسخها بهسهولت در دسترس همگان قرار دارد. با اتخاذ نگاههای آیندهپژوهانه و آیندهنگر، باید خود را بازتعریف کرده و مختصات حضور مؤثر اجتماعیمان را به درستی بازسازی کنیم؛ وگرنه جامعه و تحولات آن، از ما عبور خواهند کرد. آنچه باید رخ دهد، عمیقاً با مباحث تربیت، شاکلهسازی، شخصیتپروری، شالودهریزی و پیریزی منش گره خورده است؛ و این، همان معنای حقیقی کار تربیت است.
وی با بیان اینکه ورودیهای ما از نسلی هستند که جهان آنها را نسل زد و آلفا مینامد، گفت: بنابراین، معماری نظام تعلیم و تربیتی ما نیز باید با تحول همراه شود.
مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور ادامه داد: من میخواهم وارد بحث نگرانیهای همکاران ارجمند و دلسوزمان بشوم. این دغدغهها عبارتند از:
۱. تقدم تدوین نظام جامع اخلاق، تربیت و سبک زندگی بر تصمیمات ساختاری.
۲. مواجهه با اقدامات و ساختارهای پیشین و جزیرهای شدن این حوزه.
۳. دشواری تأمین نیروی انسانی در سطح استانها و مدارس در صورت ایجاد معاونت مستقل.
۴. کمبود بودجه و عدم برخورداری از منابع مالی مستقل.
۵. مخاطرهی تکثیر ساختار و فربه شدن (سنگین شدن) سازمان.
۶. ضرورت اجرای آزمایشی پیش از استقرار کامل نظام جدید.
۷. محدودیت فرصتها و زمان در اجرای برنامههای تربیتی.
۸. افزایش بخشنامهها و سنگینی بار اجرایی مدارس.
حجتالاسلام والمسلمین علیزاده در خصوص «چرخش تربیتی»، اظهار داشت: فراتر از توسعه یا ارتقای تربیتی، اگر بتوانیم تربیت را مأموریت مشترک تمامی ارکان سازمان تلقی کنیم—بهگونهای که از سیاستگذاران تا سطوح اجرایی، همگی تربیت را رسالت اصلی خود دانسته و تمام معاونتها و واحدها احساس مسئولیت تربیتی داشته باشند—به کف نصاب چرخش تربیتی دست یافتهایم. حال اگر فراتر از این گام برداریم و با قرار دادن تربیت بهعنوان مأموریت بنیادین، منطق حاکم بر سازمان را از پایه بر اساس غایات تربیتی معماری و بازآرایی کنیم، به سقف چرخش تربیتی دست خواهیم یافت.
وی افزود: تقدم تدوین نظام جامع اخلاق بر تصمیمات ساختاری، اقتضا میکند که در مقطع کنونی، از شتابزدگی برای شکلدهی به یک مجموعه بالادستی فراگیر—تحت عنوان معاونت تربیت یا هر عنوان مشابه دیگر—پرهیز کنیم. در این باره، خاطرنشان میسازم که تیم مسئول، کاملاً به این ضرورت واقف است و پیش از هرگونه اقدام ساختاری، تمرکز خود را بر طراحی ابعاد نرمافزاری معطوف کرده است.
مدیر حوزههای علمیه خواهران در خصوص نگرانیهای مطرحشده پیرامون همپوشانی با ساختارهای پیشین، خاطرنشان کرد: رویکرد ۳۶۰ درجه چرخش تربیتی که اکنون مدنظر تیم طراح است، اساساً تاکنون فاقد مأموریت مشخص، پشتیبانیهای مالی، لجستیکی و زمانی بوده و هیچ مطالبهای نیز برای اجرای آن وجود نداشته است. در واقع، هیچ کُلیّت پیشینی وجود نداشته که با این طرح جدید همپوشانی داشته باشد. ما در پی فراگیر کردن مأموریت تربیت در تمامی واحدها، معاونتها و مراکز هستیم؛ موضوعی که با دیدگاه سیاستگذاران و طراحان این الگو، کاملاً همسو است. در این راستا، هدف ما ایجاد ضمانتهای اجرایی است تا به جای یک الگوی جزیرهای، یک نظام یکپارچه را رقم بزنیم.
حجتالاسلام والمسلمین علیزاده پیرامون تأمین نیروی انسانی در استانها و مدارس، تأکید کرد: بازوان فرهنگی و تبلیغی ما در مدارس، عهدهدار امتدادبخشی به مأموریتهای تربیتی خواهند شد؛ بدین معنا که معاون فرهنگی–تبلیغی مستقر در مدرسه، نمایندگی مأموریتها و وظایف مجموعه تربیتی ستاد را بر عهده میگیرد. بنابراین، هیچ نیروی انسانی جدیدی به ساختار مدرسه اضافه نمیشود و نگرانیهایی نظیر جذب، گزینش، بار مالی، آموزش و تزاحم وظایف میان کادر مدرسه، بهکلی منتفی است.
وی ادامه داد: برای آنکه فرد مذکور توان پیگیری این وظایف را داشته باشد، حوزه مأموریتهای تبلیغی—بهمثابه لبه تماس حوزه با جامعه و مردم— مورد بازمهندسی، تراشخوردگی پیکره، سبکسازی و انقباض قرار خواهد گرفت. همچنین، بخشی از مأموریتهایی که عنوان «فرهنگی» بر آنها اطلاق میشود (نظیر برگزاری مراسم و مناسبتها) به بدنه طلاب واسپاری خواهد شد. در این راستا، بخش مأموریتهای تربیتی و تهذیبی در معاونت فرهنگی–تبلیغی، متناسب با منطق راهبری جدید و نقشه ۳۶۰ درجه بازتنظیم میشود؛ بهنحویکه برخی سرفصلها افزوده، برخی تعدیل و بخشی دیگر با مأموریتهای نوین همسانسازی خواهند شد. در نهایت، با بهکارگیری سامانهها و ابزارهای نوین، میتوان فرایندهای طولانی را کوتاه و مسیر دستیابی به اهداف را تسهیل نمود. بنابراین، ما با هجمه و حجم فزایندهی کار، که یکباره بر دوش معاونان فرهنگی–تبلیغی مدارس تحمیل شود، مواجه نخواهیم بود.
مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور در خصوص تأمین بودجه و منابع مالی مستقل، عنوان کرد: دغدغهی عزیزان پیرامون ضرورت استقلال منابع مالی، کاملاً بهجا و منطقی است و جای هیچ تردیدی در آن نیست. روشن است که اگر ما این امر خطیر و بار گران مأموریت بنیادین را به شورای محترم سیاستگذاری ارائه کنیم و اعضای شورا آن را به تصویب برسانند، طبیعتاً این مصوبه، مابهازای اعتباری و منابع مالی خاص خود را به همراه خواهد داشت و در بودجهی سالیانهی سازمان پیشبینی و لحاظ خواهد شد.
حجتالاسلام والمسلمین علیزاده در پاسخ به نگرانیها پیرامون فربهی سازمان، آماس ساختاری و تکثیر بیرویه تشکیلات، تصریح کرد: در سطح مدارس و استانها، هیچگونه افزایش یا فربهی ساختاری صورت نخواهد گرفت؛ بلکه تمرکز بر بازطراحی سطح ستاد است. ستاد نیز بهجای داشتن بدنه سنگین، از ساختاری چابک و مبتنی بر سیستمهای خبره پیروی خواهد کرد.
وی در خصوص عبور از تنگنای محدودیتهای زمانی و رفع این مانع، اظهار کرد: نخستین گام، بازنگری در ساعات آموزشی است. چنانچه شورای سیاستگذاری با عزمی راسخ، این تغییر را بهعنوان یک مأموریت ویژهی سازمانی ابلاغ کند، تمامی ارکان سازمان ملزم به رعایت لوازم آن خواهند بود. این امر شامل تعدیل ساعات آموزشی و تخصیص زمان لازم به برنامههای تربیتی است.
مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور در بابِ بهرهگیری از ظرفیتهای زمانی تعطیلات، اظهار داشت: با عنایت به اینکه هر طلبه، مجاهدی در خط مقدم جبههی فرهنگی است، در این مقطع حساس و پیچ تاریخی که سرنوشت مکتب، نظام و آرمانهای انقلاب به فعالیتهای فرهنگی گره خورده است، روا نیست که این نیروی عظیم در ایام تعطیلات طولانی (همچون فصل تابستان) دچار انفعال و وقفه شود. لذا پیشنهاد میشود که بهقدر امکان از فرصتهای موجود، از جمله تعطیلات، استفاده شود. پیشنهاد میشود روزانه یک ساعت آموزش مجازی (بهصورت برخط یا آفلاین) جهت تدریس دروس سطح ۲ و ۳ در نظر گرفته شود. زمانبندی این ساعت، متناسب با فصل و مقطع آموزشی تنظیم خواهد شد تا با الگوی زندگی مخاطب همسو باشد.
حجتالاسلاموالمسلمین علیزاده ادامه داد: بخشی از اهداف تربیتی باید در «متن فرایند تدریس» و درون کلاس تأمین شود؛ این امر از طریق بهکارگیری سیره و شیوهی استاد، منش معلم، متون آموزشی و مدیریت هوشمندانهی فضای کلاس محقق خواهد شد.
وی با تبیین نتایج حاصل از مباحثات و مطالعات صورتگرفته، از دو تعبیر فاخر در باب آیندهی مدارس یاد کرد و تأکید نمود که در جریان این چرخش تربیتی، مدرسه باید به دو موجودیت بنیادین تبدیل شود: ۱. مدرسه بهمثابه «باشگاه تمرین و تثبیت فضایل و اخلاق شهروندی»: مدرسهای که در آن، فضایل اخلاقی از حوزهی نظری فراتر رفته و به مرحلهی تمرین و تثبیت رفتاری میرسند. ۲. مدرسه بهمثابه «زیستبوم تربیت توحیدی»: به این معنا که تمامی عناصر، فرایندها، حالوهوا و حتی فضا و محیط مدرسه، باید رنگ و بوی توحیدی به خود بگیرند؛ بهگونهای که تمامیِ مؤلفهها، از لحظهی ورود طلبه تا تعاملات میانکلاسی و حتی زمان استراحت، در راستای ایجاد فضایی سرشار از سودای تعالی و تربیت توحیدی سازمان یابند.
مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور با تأیید دغدغهی مطرحشده در خصوص افزایش بار اجرایی و حجم بخشنامهها گفت: رویکرد ما «بخشنامهای» نیست، بلکه مأموریت ستاد، همراهی و پشتیبانی کامل از مدیریتهای استانی و مدارس است. طرح ما بر استقرار «راهبران خبره و ارشد تربیتی» در سطح استانها استوار است؛ بهطوری که هر استان تحت نظارت چهرههای علمی صاحبنظر در حوزهی تربیت قرار گیرد. هدف از این حضور میدانی، شناسایی گلوگاهها، مانعزدایی از فرایندها و حلِ پیچیدگیها با مشارکت فعال مدارس است. این رویکرد، فرآیندی مبتنی بر یادگیری متقابل و همافزایی است.
حجتالاسلاموالمسلمین علیزاده در بخش پایانی سخنان خود، بر لزوم همراهی فکری، محتوایی و مشورتی مدیریت محترم استانی تأکید کرد.
انتهای پیام/
نظر شما