حجت الاسلام و المسلمین نبی الله صداقت، از مبلّغان شهرستان آمل در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری با اشاره به لزوم توجه به «راه های غفلت زدایی» اظهار داشت: علمای اسلام بر اساس منابع اسلامی، برای غفلت زدایی راه هایی مانند «مراقبت از خود»، «یاد خدا»، «یاد معاد» و «یاد اولیای الهی» را بیان کرده اند.
۱. مراقبت
کارشناس مذهبی خاطرنشان کرد: انسانی که می خواهد به اهداف بلند و متعالی خود برسد، باید همواره در تمام امور مراقب باشد که از صراط مستقیم خارج نشود. مراقب خوردنی ها، پوشیدنی ها، خواندنی ها، شنیدنی ها و جلسات خود باشد و ببیند چه سخنی را می شنود؛ چه کلامی را می گوید؛ در کنار چه سفره ای می نشیند. خدای سبحان در قرآن هشدار می دهد که مراقب آدمی است: «اِنَّ اللهَ کانَ عَلَیکُم رَقیبا» پیامبر (ص) در تشویق مؤمنان به مراقبه فرمود: «چنان بندگی کن؛ گویا او را می بینی؛ اگر تو او را نمی بینی. بدان که او تو را می بیند». اگر انسان همواره نظارت الهی و حضور در محضرش را به یاد داشته باشد. به گناه و کمتر از آن. اقدام نمی کند. زیرا وقتی به یاد خدا دل بست. به آسانی خاطره های خوب در ذهنش رسم می شوند. از این رو قرآن کریم. ذکر و به یاد خدا بودن را برای غفلت زدایی و قرب به حق می آموزاند.
۲. یاد خدا
حجت الاسلام و المسلمین صداقت ابراز داشت: راه دیگر غفلت زدایی، ذکر پیوسته خداست که به معنای جاری ساختن نام او بر دل و زبان، و از مصادیق "به یاد خدا بودن" است. بر همین اساس، در قرآن و روایات نورانی اهل بیت (ع) برای غفلت زدایی، ذکرهایی را به نام دعا و عبادت مشخّص کرده اند، تا انسان، هنگام صبح، ظهر، شام، قبل و بعد از خواب، هنگام خوردن غذا و پس از آن، گاه مشاهده مرده یا بیمار یا بعد از بهبودی بیمار، در روزهای هفته، در ساعات روز، در اعیاد دینی و مانند آن، در کنار سفره برای هر یک از انواع غذا، در آغاز هر کاری، ذکری مناسب بگوید. به این ترتیب، آن کار نمی تواند چیزی جز واجب و مستحبّ باشد و اگر مباح باشد، با نیّت های خوب که همراه با ذکرهای یادشده باشد، می توان به آن صبغه عبادی داد.
وی افزود: نمازهای پنج گانه در هر شبانه روز، از بهترین مصادیق یاد خدا و از مهم ترین عوامل غفلت زدایی هستند: «اَقِمِ الصَّلوٰةَ لِذِکری» (طه: ۱۴) مستحب است نمازگزار پس از نماز، ذکر تسبیح حضرت صدّیقه طاهره فاطمه زهراء (س) را بگوید که پیامبر اکرم (ص) آن را به دخترش آموخته و نشان دهنده اهمیت آن نزد رسول خداست.
۳. یاد معاد
مبلّغ شهرستان آمل عنوان داشت: از راه های مهم و اثرگذار در بیداری و غفلت زدایی، یاد معاد است که از مصادیق یاد خداست. در جهان بینی قرآن کریم، معاد از مبدأ بریده نیست. گرچه در نگاه نخست، مبدأ و معاد در دو قوس قرار گرفته و از معاد به «جهان پس از مرگ» یاد می شود، با نگرشی ژرف می توان به این نکته شکوهمند دست یافت که هر دو قوس، به یک نقطه می رسند؛ آن سان که از یک نقطه آغاز شده و هر دو، جلوه یک حقیقت هستند: «هُوَ الاَوَّلُ والآخِرُ والظّـٰهِرُ والباطِنُ» (حدید ۳) همان گونه که یاد خدا (مبدأ) نیز یاد معاد است و انسان در هر لحظه به جانب او می رود: «اِنّا للهِ و اِنّا اِلَیهِ رٰجِعون» (بقره: ۱۵۶) در مقابل، فراموشی خدا سبب فراموشی معاد؛ بلکه فراموشی خود انسان می شود؛ بدین گونه که خویش را فراموش کند، چنان که سبب می شود مورد فراموشی عمدی (ترک توجّه) خدا قرار گیرد: «نَسُوا اللهَ فَاَنسـٰهُم اَنفُسَهُم» (حشر: ۱۹)؛ « نَسُوا اللهَ فَنَسِیَهُم» (توبه: ۶۷). خدای سبحان در آن روز و هر روز دیگر، آنان را به فراموشی می سپارد: «فالیَومَ نَنسـٰهُم کَما نَسوا لِقاءَ یَومِهِم هـٰذا » (اعراف: ۵۱)
اثر یاد معاد
کارشناس مذهبی افزود: اثر یاد معاد، پارسایی است، زیرا چنین یاد پر برکتی سبب می شود تا وی همه رفتارش را زیر مراقبت ویژه قرار دهد و سعی و تلاش همه جانبه نماید تا آنها را با خشنودی خدا هماهنگ کند و در مدار شهوات آرزوهای باطل و هوس های شیطانی نچرخد. خدای سبحان به بنده پارسا و پیامبرش داود (ع) فرمان داد بر اساس حق و عدم پیروی از هوس داوری کند، زیرا هوس پرستی زمینه گمراهی از راه خداست و کسانی که از راه خدا به بیراهه می روند، عذابی سخت دارند، به جرم اینکه روز حساب را از یاد برده اند. در سوره مبارکه ص می خوانیم: «یـا داوودُ اِنّا جَعَلنـٰکَ خَلیفَةً فی الاَرضِ فَاحکُم بَینَ النّاسِ بِالحَقِّ و لا تَتَّبِعِ الهَویٰ فَیُضِلَّکَ عَن سَبیلِ اللهِ اِنَّ الَّذینَ یَضِلّونَ عَن سَبیلِ اللهِ لَهُم عَذابٌ شَدیدٌ بِما نَسوا یَومَ الحِساب» (ص: ۲۶)
وی بیان کرد: امیر مؤمنان علی (ع) به این نکته زیبا توجّه داد و فرمود: «إنَ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَیْکُمُ اثْنَانِ اتِّـبَاعُ الْهَوَی وَ طُولُ الْأَمَلِ؛ فَأَمَّا اتِّـبَاعُ الْهَوَی فَیَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ وَ أَمَّا طُولُ الْأَمَلِ فَـیُنْسی الآخِرَةَ؛ هراسناک ترین چیزی که می ترسم دامنگیر شما شود، دو چیز است: پیروی از هوای نفس و آرزوی دراز، چراکه زیان پیرویِ از هوای نفس، بستن راه حق و حقیقت و زیان آرزوی طولانی، فراموشی آخرت است» (نهج البلاغة، خطبه: ۴۲) پس رهاورد گریز از قید و بند هوا، تنظیم برنامه های آخرتی به کمک عقل است که آن حضرت در این زمینه فرمود: «طُوبَیٰ لِمَنْ ذَکَر الْمَعَادَ فَاسْتَکْثَـر مِنَ الزَّادِ؛ خوشا به حال آن که با یاد معاد بر توشه آخرت خود بیفزاید.» (غرر الحکم، ص: ۴۳۰)
۴. یاد اولیای الهی
حجت الاسلام و المسلمین صداقت اظهار داشت: یاد اولیای الهی و خلفای او و آشنایی با سیره صالحان، قلب آدمی را نیرو و آرامش می بخشد و او را چون صالحان، به صلاح و رستگاری می آورد: «اِصبِر عَلی ما یَقولونَ و اذکُر عَبدَنا داوودَ ذَا الاَیدِ اِنَّهُ اَوّاب» (ص: ۱۷) از این رو خدا به رسول اکرم (ص) می فرماید که قصه های انبیای پیشین را بازگو می کنیم، تا قلبت را تثبیت کنیم، چون یاد خدا همراه یاد اولیای او ظهور می کند، زیرا آنان مظاهر یاد حق اند: «و کُلًّا نَقُصُّ عَلَیکَ مِن اَنباءِ الرُّسُلِ ما نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَکَ و جاءَکَ فی هـٰذِهِ الحَقُّ و مَوعِظَةٌ و ذِکری لِلمُؤمِنین» (هود: ۱۲۰)
وی افزود: ذکر نام و یاد و فضایل آل طاها و یاسین، احساس شادمانی و سرور در موالید آنان، و تألّم و اندوه در مصایب آنان سبب تقرّب به خداست، زیرا ارتباط عقلی و عاطفی با آن ذوات نوری، که انسان های کامل اند، مایه بهره وری از معارف قرآن و سنت معصومان (ع) است و سبب تحکیم پیوند با خلیفه خدا. رسول خدا (ص) فرمود: «ذِکْرُ اللهِ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ عِـبَادَةٌ وَ ذِکْری عِـبَادَةٌ وَ ذِکْرُ عَلیٍّ عِـبَادَةٌ وَ ذِکْرُ الأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ عِـبَادَةٌ؛ یاد خدا عبادت، یاد من عبادت و یاد علی (ع) و یاد پیشوایان از نسل او، همگی عبادت است» (الاختصاص، ص: ۲۲۴) و در کلامی دیگر از رسول الله (ص) می خوانیم: «حُبُ عَلیٍ عِـبَادَةٌ وَ لا یَقْبَلُ اللهُ إیمَانَ عَبْدٍ إلَّا بِوَلایَتِهِ وَ الْبَـرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِهِ» (ارشاد القلوب، ج ۲، ص ۲۰۹)
یاد سیّد الشهداء (ع)
کارشناس دینی خاطرنشان کرد: در میان اولیای الهی به یاد حسین بن علیّ (ع) بسیار سفارش و تأکید شده است، داود رقّی گوید که نزد امام صادق (ع) بودم، آبی درخواست کرد، پس از نوشیدنش اشک از دیدگانش روان شد؛ سپس فرمود «ای داود! خدا کشنده حسین (ع) را لعنت کند... هیچ کس نیست که آب بنوشد و از حسین و خاندان و یارانش یاد کرده باشد، جز آنکه خدای والا صدهزار حسنه برایش می نویسد و صدهزار گناه از او بریزد و او را صدهزار درجه رفعت دهد؛ گویا صدهزار برده آزاد کرده و خدا، در قیامت او را با دلی خنک و روشن محشور کند؛ «... عَنْ دَاوُدَ الرَّقّیِّ قَالَ کُنْتُ عِنْدَ أَبی عَبْدِاللهِ (ع) إذِ اسْتَسْقَی الْمَاءَ فَلَمَّا شَرِبَهُ رَأَیْتُهُ قَدِ اسْتَعْبَرَ وَ اغْرَوْرَقَتْ عَیْنَاهُ بِدُمُوعِهِ ثُمَّ قَالَ لی: یَا دَاوُدُ لَعَنَ اللهُ قَاتِلَ الْحُسَیْنِ (ع) [ فَمَا أَنْغَصَ ذِکْرَ الْحُسَیْنِ (ع) لِلْعَیْشِ إنّی مَا شَرِبْتُ مَاءً بَارِداً إلَّا ذَکَرْتُ الْحُسَیْنَ (ع)] وَ مَا مِنْ عَبْدٍ شَرِبَ الْمَاءَ فَذَکَرَ الْحُسَیْنَ (ع) وَ أَهْلَ بَیْتِهِ وَ لَعَنَ قَاتِلَهُ إلَّا کَتَبَ اللهُ ـ عَزَّ وَ جَلَّ ـ لَهُ مِائَةَ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَ حَطَّ عَنْهُ مِائَةَ أَلْفِ سَیِّئَةٍ وَ رَفَعَ لَهُ مِائَةَ أَلْفِ دَرَجَةٍ وَ کَأَنَّمَا أَعْتَقَ مِائَةَ أَلْفِ نَسَمَةٍ وَ حَشَرَهُ اللهُ یَوْمَ الْقیَامَةِ ( ثَلِجَ الْفُؤَادِ )» (وسائل الشیعة، ج ۲۵، ص ۲۷۲ ـ ۲۷۳)
وی بیان کرد: بر اساس نقل حضرت سکینه (س)، برای یاد از امام حسین (ع) در حوادث تلخ، خود چنین سفارش کردند: «ای شیعیانم! هرگاه آب گوارا نوشیده اید، مرا یاد کنید! هرگاه داستان غریب یا شهیدی را شنیده اید، برای مظلومیت من گریه کنید! «قَالَتْ سُکَینةُ لَمَّا قُتِلَ الحُسَیْنُ (ع) اِعتَنَقْتُهُ فَأُغمِیَ عَلَیَّ فَسَمِعْتُهُ یَقُولُ: شیعتی ما إن شربتم ری [ماء] عذب فاذکرونی أو سمـعـتـم بـغـریـب أو شـهیـد فـانـدبونی» (المصباح للکفعمی، ص ۷۴۱؛ مستدرک الوسائل، ج ۱۷، ص ۲۶) براین پایه، اصل کلی این است که هر حادثه تلخ و ناگواری را باید بهانه کرد و برای سالار شهیدان اشک ریخت؛ نه آنکه داغدیدگان برای تسکین عواطف و احساسات خود، ماتم آن حضرت (ع) را بهانه کنند و برای التیام زخم خویش اشک بریزند و ندبه کنند و میان این دو گونه عزاداری، فرق فراوان است، زیرا رهاورد یکی، تعزیت برای حضرت امام حسین (ع) است و نتیجه دیگری، تسلیت برای خود؛ هرچند ممکن است بهانه قرار دادن واقعه جانسوز کربلا هم نسبت به ثواب یابی بی اثر نباشد.
حجت الاسلام و المسلمین صداقت اظهار داشت: این سنّت حسنه، آثار فراوانی دارد؛ مانند اینکه محبت اهل بیت (ع) در قلب شیعیان نهادینه می شود؛ آن گاه دوست امامان معصوم (ع) هرگز فکر و راه و روش آنان را فراموش و رها نمی کند، زیرا رهبری پیکر آدمی به دست دل اوست و زمامداری قلب را محبت به عهده می گیرد و فؤاد دوستان حسین بن علی (ع) پیکر و جوارح آنان را به صراط مستقیم رهنمون می شود.
نظر شما