تمسخر برای مومنان ممنوع است

حجت‌الاسلام والمسلمین حبیب‌الله یوسفی، استاد حوزه علمیه کاشان روز با اشاره به آیاتی از قرآن کریم در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در کاشان اظهار داشت: تمسخر، عیب‌جویی و لقب بد به دیگران دادن برای مومنان ممنوع است.

وی تاکید کرد: خداوند متعال در قرآن کریم فرموده است: ‌یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا یَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسی‌ أَنْ یَکُونُوا خَیْراً مِنْهُمْ وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسی‌ أَنْ یَکُنَّ خَیْراً مِنْهُنَّ وَ لا تَلْمِزُوا أَنْفُسَکُمْ وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ بِئْسَ الاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمانِ وَ مَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ». ای کسانی که ایمان آورده‌اید! مبادا گروهی (از شما) گروهی دیگر را مسخره کند، چه بسا که مسخره‌ شدگان بهتر از مسخره‌کنندگان باشند و زنان نیز، زنان دیگر را مسخره نکنند، شاید که آنان بهتر از اینان باشند و یکدیگر را مورد طعن و عیبجویی قرار ندهید، و با القاب زشت و ناپسند یاد نکنید، بسیار بد است که بر کسی بعد از ایمان نام کفر بگذارید، و آنها که توبه نکنند ظالم و ستمگرند. (حجرات 11)

استاد حوزه علمیه کاشان تصریح کرد: «تنابز» نام بردن و صدا زدن دیگران با لقب بد است. در این آیه قرآن هشدار می‌دهد که از مسخره کردن، عیب‌جویی و تنابز به القاب بپرهیزید، چراکه سرچشمه ابن صفات حس خود برتربینی و کبر و غرور است و این خود برتربینی بیشتر از ارزش‌های ظاهری و مادی سرچشمه می‌گیرد مثلا فلان کس خود را از دیگری ثروتمندتر، زیباتر، یا از قبیله‌ای سرشناس‌تر می‌شمرد و احیانا این پندار که از نظر علم و عبادت و معنویات از فلان جمعیت برتر است او را وادار به سخریه و بد زبانی می‌کند، در حالی که معیار ارزش در پیشگاه خداوند متعال، تقوا است و این بستگی به پاکی قلب، نیت، تواضع، اخلاق و ادب دارد.

وی گفت: نکته جالب توجه در این آیه تعبیر «انفسکم« است که به وحدت و یکپارچگی مؤمنان اشاره کرده و اعلام می‌دارد که همه مؤمنان به منزله نفس واحدی هستند و اگر کسی از دیگری عیب‌جویی کند در واقع از خودش عیب‌جویی کرده‌ است چون خود او هم یکی از افراد جامعه مومنان است!.

حجت‌الاسلام والمسلمین یوسفی یادآور شد: برخی افراد بی‌بند و بار دوست دارند که بر دیگران القاب زشتی بگذارند و از این طریق آنها را تحقیر کنند، شخصیت‌شان را بکوبند و یا احیانا از آنان انتقام بگیرند، یا اگر کسی در سابق کار بدی داشته سپس توبه کرده و کاملا پاک شده است باز هم لقبی که یادآور وضع سابق باشد را به او بدهند.

وی بیان کرد: قرآن مردم را از این عمل زشت نهی فرموده و هر اسم و لقبی را که کوچک‌ترین مفهوم نامطلوبی دارد و مایه تحقیر مسلمانی است ممنوع شمرده و می فرماید: یکدیگر را با القاب زشت و ناپسند یاد نکنید" (وَلا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ).

استاد حوزه ادامه داد: در حدیثی آمده است، روزی «صفیه» دختر «حیی ابن اخطب» (همان زن یهودی که پس از ماجرای فتح خیبر مسلمان شد و به همسری پیغمبر اسلام ص در آمد) روزی خدمت پیامبر(ص) آمد در حالی که اشک می‌ریخت، رسول خدا از ماجرا پرسید، گفت: عایشه مرا سرزنش می‌کند و می‌گوید: «ای یهودی‌زاده»! حضرت محمد(ص) فرمود: چرا نگفتی پدرم هارون است، عمویم‌ موسی و همسرم محمد(ص)؟ و در اینجا بود که آیه یاد شده، نازل شد.

وی افزود: به همین جهت در پایان آیه می‌افزاید: «بسیار بد است که بر کسی بعد از ایمان آوردن نام کفر بگذارند« (بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمانِ‌) و در انتهای آیه برای تاکید بیشتر می‌فرماید: «و آنها که توبه نکنند و از این اعمال دست بر ندارند ظالم و ستمگرند» (وَ مَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ‌). چه ظلمی از این بدتر که انسان با سخنان نیش‌دار و تحقیر و عیب‌جویی، قلب مردم با ایمان را که مرکز عشق خدا است بیازارد و شخصیت و آبروی آنها را که سرمایه بزرگ زندگی آنان است، از بین ببرد.

به گفته وی، بنابراین در این آیه شریفه ابتدا در مورد مسخره کردن یکدیگر و در قسمت دوم در مورد طعنه‌ زدن و عیب‌جویی دیگران و در بخش سوم، دیگران را با نام زشت صدا کردن یا آنان را با نامی که دوست ندارند مورد خطاب قراردادن، تذکر داده است که این کارها از نظر اسلام حرام و غیرقابل قبول است و اگر کسانی که این سه اخلاق بد را دارند توبه نکنند، ظالم و ستمگرند.

استاد حوزه علمیه کاشان ابراز کرد: امیدواریم بتوانیم با کمک خداوند سبحان خود را از این صفات ناپسند باز داریم‌.