حجتالاسلام رستم ممیزاده، رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تبریز اظهار داشت: برای شناخت شخصیت سیاسی امام حسن مجتبی(ع) باید از نگاه صرفاً عاطفی و تراژیک به واقعه صلح فاصله گرفت و تصمیم آن حضرت را بهمثابه الگویی برای حکمرانی و مدیریت در شرایط بحرانی بررسی کرد.
حجتالاسلام ممیزاده افزود: امام حسن مجتبی(ع) در شرایطی عهدهدار خلافت شد که جامعه اسلامی پیامدهای فتنهها و جنگهای دوران حکومت امیرالمؤمنین علی(ع) را با خود داشت. خزانه خالی، سپاه فرسوده و جامعهای دوقطبی که هنوز از آثار جنگهای جمل و صفین رنج میبرد، از مهمترین واقعیتهای آن دوره بود.
وی واقعگرایی هوشمندانه را یکی از برجستهترین مؤلفههای رفتار سیاسی امام حسن(ع) دانست و گفت: آن حضرت نشان داد یک رهبر الهی ضمن پایبندی کامل به اصول، واقعیتهای تلخ میدان را نیز نادیده نمیگیرد و تصمیم خود را بر پایه ارزیابی دقیق ظرفیتها و شرایط موجود اتخاذ میکند.
رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی ادامه داد: سپاهی که امام حسن(ع) در اختیار داشت، از انسجام لازم برخوردار نبود و گروههایی مانند خوارج، طایفهگرایان متعصب، تودههای بیطرف و عناصر دنیاطلب و فرصتجو در آن حضور داشتند. در چنین وضعیتی، دیگر نمیشد از یک امت متحد و سپاهی یکپارچه سخن گفت.
وی خاطرنشان کرد: امام حسن مجتبی(ع) میان مسائل اصلی و فرعی اولویتبندی کرد و دریافت که در آن مقطع، حفاظت از اصل اسلام و موجودیت جریان تشیع بر باقیماندن در جایگاه ظاهری قدرت تقدم دارد، ازاینرو بقای دین و جبهه حق را بر ادامه نزاعی که میتوانست به نابودی نیروهای مؤمن منجر شود، ترجیح داد.
حجتالاسلام رستم ممیزاده، شجاعت سیاسی امام حسن(ع) را فراتر از حضور در میدان نبرد توصیف کرد و ادامه داد: پذیرش مسئولیت تاریخی یک پیمان با دشمنی سرسخت، آن هم در شرایطی که ممکن بود افکار عمومی ابعاد این تصمیم را درک نکند، به جسارتی بزرگ نیاز داشت. آن حضرت حاضر شد داوریهای نادرست و سرزنشهای مقطعی را تحمل کند، اما حقیقت دین و مصالح جامعه اسلامی آسیب نبیند.
وی با اشاره به شناخت عمیق امام حسن(ع) از معاویه، بیان کرد: آن حضرت بهخوبی میدانست با سیاستمداری باتجربه، حیلهگر و فاقد پایبندی اخلاقی روبهرو است؛ فردی که برای دستیابی به اهداف خود از مرزهای شرعی و عرفی عبور میکرد. بر همین اساس، امام با واقعبینی و محاسبهای راهبردی وارد فرایند مذاکره شد.
رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی اضافه کرد: هنگامی که فرماندهان سپاه امام، از جمله عبیدالله بن عباس، در برابر پول به اردوگاه دشمن پیوستند، روشن شد ادامه نبرد دیگر اقدامی ثمربخش و عزتمندانه نیست، بلکه میتواند به کشتار گسترده شیعیان و از میان رفتن نیروهای اصلی جبهه حق بینجامد. صلح در چنین شرایطی، بخشی از راهبرد مدیریت بحران بود.
وی تصریح کرد: معاویه در پی آن بود که امام حسن(ع) را به جنگی فرسایشی بکشاند و پس از دستیابی به پیروزی نظامی، برای حاکمیت خود مشروعیت ایجاد کند؛ اما تصمیم امام برای صلح، این نقشه را خنثی کرد و اجازه نداد پیروزی نظامی به ابزاری برای مشروعیتبخشی به حکومت غاصبانه تبدیل شود.
حجتالاسلام ممیزاده با اشاره به مفاد صلحنامه گفت: شروط تعیینشده از سوی امام حسن(ع)، نمونهای از چانهزنی سیاسی در شرایط ضعف نظامی بود، این بندها اگرچه در ظاهر ساده به نظر میرسیدند، اما در عمل معیارهایی تاریخی برای سنجش رفتار معاویه و اثبات پیمانشکنی حکومت اموی فراهم کردند.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین شروط، خودداری معاویه از تعیین جانشین بود. امام حسن(ع) خطر تبدیل خلافت به سلطنت موروثی را بهدرستی تشخیص داده بود، هرچند آن حضرت از احتمال نقض این تعهد آگاهی داشت، درج چنین بندی در صلحنامه باعث شد تخلف معاویه و مسیر انحرافی بنیامیه برای تاریخ آشکار شود.
رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی صبر راهبردی را از دیگر ابعاد شخصیت سیاسی امام حسن مجتبی(ع) برشمرد و اظهار کرد: صبر آن حضرت هرگز به معنای انفعال یا کنارهگیری از مسئولیت نبود؛ بلکه فرصتی برای حفظ ظرفیتهای موجود، طراحی مرحله بعدی مبارزه و آمادهسازی جامعه برای شناخت عمیقتر ماهیت حکومت اموی به شمار میرفت.
وی بیان کرد: امام حسن(ع) پس از صلح، شیوه مبارزه را از میدان نظامی به عرصه تبیین منتقل کرد. آن حضرت در مدینه، با تفسیر قرآن، تربیت شاگردان و روشنگری درباره انحرافات سیاسی و اعتقادی، به تقویت گفتمان مقاومت و پاسداری از معارف اصیل اسلامی پرداخت.
حجتالاسلام رستم ممیزاده تأکید کرد: امام حسن مجتبی(ع) در برابر حاکمیت جور مرزبندی روشنی داشت، هر زمان دستگاه معاویه میکوشید از جایگاه دینی آن حضرت برای توجیه عملکرد خود بهرهبرداری کند، امام با صراحت، چهره نفاق را افشا میکرد و اجازه نمیداد نام اهلبیت(ع) به ابزاری برای مشروعیتسازی حکومت اموی تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: خطبهها و گفتوگوهای امام پس از صلح، نشاندهنده توجه جدی ایشان به هدایت افکار عمومی بود، آن حضرت ریشههای فکری و سیاسی انحراف خلافت را برای مردم تبیین میکرد تا جلوههای ظاهری قدرت و ثروت در شام، حقیقت حکومت اموی را از نگاه جامعه پنهان نسازد.
رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی مدیریت اختلافات درونی جامعه شیعه را یکی دیگر از ویژگیهای رهبری امام حسن(ع) دانست و اظهار کرد: برخی شیعیان که تحلیل دقیقی از شرایط نداشتند، صلح را برنتافتند و حتی امام را مورد سرزنش قرار دادند؛ با اینحال، آن حضرت با بردباری و متانت با آنان برخورد کرد و اجازه نداد شتابزدگی و هیجان، به شکافی ویرانگر در جبهه حق تبدیل شود.
وی ابراز کرد: حفظ نیروهای برجسته و مؤثر نیز از نتایج مهم این تصمیم بود، در صورت وقوع جنگی نابرابر، چهرههایی مانند حجر بن عدی، میثم تمار و دیگر عناصر اصلی جبهه حق، همچنین امام حسین(ع)، در معرض قتلعام قرار میگرفتند، صلح امکان بقای این هستههای مؤثر را برای تحولات آینده فراهم کرد.
حجتالاسلام ممیزاده درباره نگاه امام حسن(ع) به حکومت اموی گفت: آن حضرت بنیامیه را تنها یک رقیب مذهبی یا سیاسی نمیدانست، بلکه این جریان را ساختاری اشرافی و ثروتمحور میدید که از نام اسلام برای تثبیت سلطه و تأمین منافع خود استفاده میکرد.
وی افزود: هنگامی که معاویه آشکارا اعلام کرد به مفاد صلحنامه وفادار نخواهد ماند، امام حسن(ع) غافلگیر نشد، زیرا از ابتدا به بیاعتباری وعدههای او واقف بود، هدف این بود که پیمانشکنی حکومت اموی در برابر جامعه و تاریخ آشکار شود و مردم حقیقت این جریان را با چشم خود ببینند.
رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی آیندهنگری را از دیگر ویژگیهای سیاستورزی امام حسن مجتبی(ع) برشمرد و گفت: آن حضرت میدانست صلحی مقطعی میتواند زمینه آگاهی و قیامی ماندگار را در آینده فراهم کند، دوران پس از صلح، پلی برای انتقال امانت امامت به امام حسین(ع) و شکلگیری بسترهای تاریخی واقعه عاشورا بود.
وی با تأکید بر اینکه نرمش سیاسی به معنای عدول از اصول نبود، یادآور شد: در برخی گزارشهای تاریخی آمده که وقتی معاویه در مدینه به امیرالمؤمنین علی(ع) اهانت کرد، امام حسن(ع) با صلابت به او پاسخ داد و ماهیتش را برای مردم آشکار ساخت، این رفتار نشان میدهد که صلح هرگز به معنای تسلیم اخلاقی یا سکوت در برابر باطل نبود.
حجتالاسلام ممیزاده ادامه داد: تشخیص زمان مناسب برای کنارهگیری از قدرت ظاهری، از جلوههای درایت امام حسن(ع) بود. برخلاف سیاستمدارانی که تا مرز نابودی به قدرت میچسبند، آن حضرت در نقطهای از ساختار قدرت عقب نشست که این اقدام به گسترش نفوذ فکری و روشنترشدن مرز حق و باطل انجامید.
وی بیان کرد: امام حسن(ع) تفاوت میان تسلیم ذلیلانه و مصالحه عزتمندانه را برای جامعه تبیین کرد، ر هنگامی که عوامل معاویه در کوفه شایعه تسلیمشدن امام را منتشر کردند، آن حضرت در خطبهای ضمن رد این ادعا، کرامت و عزت جبهه حق را پاس داشت.
رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی مقابله با تحریف را از محورهای اصلی فعالیت سیاسی و علمی امام حسن(ع) دانست و ادامه داد: حکومت اموی با بهرهگیری از منابع بیتالمال، برخی محدثان وابسته را برای تفسیر و نقل مطالب به سود حاکمیت به کار گرفته بود. امام در مدینه با تقویت فعالیتهای علمی و تربیت شاگردان، جبههای معرفتی در برابر این جریان تحریف ایجاد کرد.
وی اضافه کرد: امام حسن(ع) از ویژگیهای روانی و اجتماعی مردم عراق نیز آگاهی داشت و میدانست که آنان در عین برخورداری از شور و هیجان، از ثبات و بردباری لازم بهرهمند نیستند. ازاینرو، تصمیم خود را بر تشویقهای مقطعی و هیجانات عمومی بنا نکرد و کوشید جامعه را متوجه مصالح عمیقتر و بلندمدت کند.
حجتالاسلام ممیزاده تصریح کرد: رفتارهای ضد دینی معاویه، بهتدریج پیشبینیها و هشدارهای امام حسن(ع) را تأیید کرد و اعتبار حکومت اموی را در افکار عمومی کاهش داد، مردم مدینه و دیگر مناطق نیز رفتهرفته دریافتند که تحلیل آن حضرت از ماهیت این حکومت، دقیق و مبتنی بر حقیقت بوده است.
وی سیاست امام در سالهای پایانی عمر را نوعی مبارزه منفی و هدفمند توصیف کرد و گفت: خودداری از همکاری با دستگاه جور، پرهیز از مشروعیتبخشی به حاکمان غاصب و قطع ارتباط سازمانی با ساختار فاسد قدرت، از پایههای رویکرد سیاسی آن حضرت در حدود یک دهه پایانی زندگی ایشان بود.
رئیس سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون سپاه عاشورا آذربایجان شرقی درباره شهادت امام حسن مجتبی(ع) نیز بیان کرد: مسمومکردن و حذف فیزیکی آن حضرت با طراحی معاویه و از طریق همسر امام، از منظر سیاسی نشان میدهد که حکومت اموی، مرجعیت فکری و جایگاه اجتماعی امام را خطری جدی برای بقای خود میدانست، تهدید اصلی برای معاویه تنها شمشیر نبود، بلکه اندیشه و مرجعیتی بود که امکان شکست آن در میدان سیاسی و معرفتی وجود نداشت.
وی خاطرنشان کرد: سیره امام حسن(ع) نشان میدهد وحدت همواره به معنای یکیشدن جریانهای حق و باطل نیست؛ بلکه گاهی حفظ وحدت جبهه حق، به مرزبندی روشن با باطل نیاز دارد تا نیروهای مؤمن در ساختار قدرت فاسد استحاله نشوند.
حجتالاسلام ممیزاده ابراز کرد: میراث سیاسی امام حسن مجتبی(ع) بیانگر آن است که رهبر حقیقی نه دلبسته قدرت است و نه تحت تأثیر احساسات زودگذر تصمیم میگیرد. او مصالح امت را میسنجد و هنگامی که هیچ گزینه مطلوبی وجود ندارد، شجاعانه راهی را انتخاب میکند که کمترین هزینه را برای جامعه اسلامی داشته باشد و بقای جریان حق را تضمین کند؛ رویکردی که میتوان آن را جلوهای روشن از سیاست علوی و حسنی دانست.
انتهای پیام. /
نظر شما