سه‌شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ - ۰۹:۳۱
عمدةالعلماء کلب حسین نقوی؛ چهره‌ای اثرگذار در تاریخ علمی و دینی شیعیان هند

حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین کلب حسین نقوی، معروف به «عمدةالعلماء»، از عالمان، خطیبان و چهره‌های برجسته اجتماعی شیعه در لکهنو بود که با بهره‌گیری از دانش حوزوی، توانایی کم‌نظیر در خطابه و فعالیت‌های گسترده علمی و اجتماعی، نقش مهمی در هدایت و خدمت‌رسانی به جامعه شیعه شبه‌قاره هند ایفا کرد و آثار و خدمات ماندگاری از خود به یادگار گذاشت.

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری «حوزه»، حجت‌الاسلام والمسلمین کلب حسین نقوی، معروف به «کبن نصیرآبادی»، در تاریخ ۲۴ بهمن ۱۲۷۲ هجری شمسی، در خانواده‌ای عالم و اهل اجتهاد در شهر لکهنو دیده به جهان گشود. نام تاریخی ایشان «علی اختر» بود. پدر ایشان، قدوه‌العلماء حجت‌الاسلام والمسلمین سید آقا حسن، از عالمان نامدار لکهنو به شمار می‌رفت و پدربزرگ ایشان، حجت‌الاسلام والمسلمین میر آقا، نیز از فقهای برجسته این شهر بود.

عمده‌العلماء تحصیلات مقدماتی خود را در محیط علمی خانواده و نزد پدر و دیگر بزرگان خاندان فرا گرفت. پدر ایشان پس از آموزش‌های مقدماتی، وی را برای ادامه تحصیل به مدرسه سلطان‌المدارس فرستاد. ایشان در آنجا به عنوان طلبه‌ای خوش‌اخلاق، باهوش و علاقه‌مند به شعر شناخته می‌شد و از محضر استادان مدرسه بهره برد و سرانجام به درجه علمی «صدرالافاضل» نائل شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین کلب حسین پس از فراغت از تحصیل در مدرسه سلطان‌المدارس، راهی نجف اشرف و کربلای معلی شد و حدود سه سال از محضر عالمان و استادان حوزه‌های علمیه این دو شهر بهره علمی و معنوی برد. پس از آن به زادگاه خود، لکهنو، بازگشت.

عمده‌العلماء کلب حسین نقوی؛ چهره‌ای اثرگذار در تاریخ علمی و دینی شیعیان هند
حجت‌الاسلام والمسلمین کلب حسین نقوی

وی در مدرسه سلطان‌المدارس از محضر استادان بزرگی همچون حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمدرضا فلسفی، آیت‌الله سید هادی و باقرالعلوم آیت‌الله سید محمدباقر رضوی بهره برد. همچنین در محیط علمی خانواده، از محضر پدر بزرگوارش، قدوه‌العلماء آقا حسن، ظهیرالملت آیت‌الله ظهور حسین، عمده‌العلماء حجت‌الاسلام والمسلمین سید کاظم، اشرف‌الحکماء حجت‌الاسلام والمسلمین سید علی و دیگر بزرگان خاندان کسب فیض کرد.

خاندان ایشان افزون بر فعالیت‌های علمی و اجتماعی، در زمینه شعر و ادبیات اردو نیز جایگاه ویژه‌ای داشتند. از جمله شاعران و ادیبان این خاندان می‌توان به ماهر، خورشید، حسین، فاخر، جاوید، ذاخر، آشفته، تمنا، هدف، شاعر و اختر اشاره کرد.

از دوستان و هم‌نشینان دوران کودکی عمدةالعلماء، ادیبانی همچون لسان‌الشعراء حجت‌الاسلام والمسلمین اولاد حسین شاعر و ابوالعارف مولوی رازی اجتهادی، جانشین بحرالعلوم، بودند. قرار گرفتن در چنین محیط علمی و ادبی، علاقه ایشان به شعر و ادبیات را از همان دوران کودکی در وجودش پرورش داد. وی با راهنمایی شوهرخاله خود، جناب ذاخر، به سرودن غزل، قصیده و نوحه می‌پرداخت و در انجام امور مختلف نیز به پدر خود یاری می‌رساند.

خداوند متعال ایشان را از توانایی ویژه در بیان، خطابه و سخنرانی برخوردار کرده بود و همین ویژگی موجب شد که به یکی از چهره‌های برجسته منبر و خطابه تبدیل شود و به‌تدریج مراتب پیشرفت و شهرت را طی کند. در آن دوران، عالمانی همچون شمس‌العلماء، خطیب اعظم حجت‌الاسلام والمسلمین سبط حسن، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا فلسفی و حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین محقق هندی از خطیبان برجسته در میان علمای شیعه شناخته می‌شدند. حجت‌الاسلام والمسلمین کلب حسین نیز با مطالعه، تلاش و پشتکار فراوان، به شهرت گسترده‌ای در عرصه خطابه دست یافت.

در سال ۱۳۰۸ هجری شمسی، پس از درگذشت قدوةالعلماء حجت‌الاسلام والمسلمین آقا حسن، مسئولیت‌های متعددی بر عهده ایشان قرار گرفت؛ از جمله امامت مسجد آصف‌الدوله، رسیدگی به امور موقوفات، پاسخ‌گویی به مقلدان پدر، رسیدگی به مسائل مردم و شیعیان، ادامه فعالیت‌های تبلیغی، دیدار با مردم، پاسخ‌گویی به نامه‌ها و ایراد سخنرانی.

وی مسئولیت‌های پدر را به‌طور کامل بر عهده گرفت و با شایستگی از عهده آنها برآمد، به گونه‌ای که اجازه نداد خلأ ناشی از فقدان پدر در امور اجتماعی و دینی مردم احساس شود. با وجود دشواری‌ها و مشکلات فراوان، همواره با رویی گشاده با مردم برخورد می‌کرد و حتی در برابر مخالفان و دشمنان خود نیز با بردباری و ملایمت رفتار می‌نمود. به نیازمندان یاری می‌رساند و همواره برای بهبود وضعیت زندگی و معیشت مردم تلاش می‌کرد.

وی پس از آیت‌الله نجم‌المله و ناصرالمله، از شخصیت‌های برجسته و کم‌نظیر در عرصه مرجعیت به شمار می‌رفت. مهم‌ترین بخش فعالیت‌های ایشان، سخنرانی در مجالس اهل‌بیت علیهم‌السلام بود و در شهرها و مناطق مختلف شبه‌قاره هند به ایراد سخنرانی می‌پرداخت. سخنان ایشان ساده، روان، جذاب، فصیح و بلیغ بود و اقشار مختلف جامعه، از حاکمان و ثروتمندان گرفته تا طبقات محروم و کم‌برخوردار، با علاقه فراوان در مجالس ایشان حضور می‌یافتند و به سخنانش گوش فرا می‌دادند.

شیعیان در نقاط مختلف جهان، از جمله در آفریقا، ایران و عراق، احترام و جایگاه ویژه‌ای برای ایشان قائل بودند. ایشان نمونه‌ای کم‌نظیر از دانش و عمل، استعداد و هوش، تقوا و معنویت، اخلاص، ایثار و حسن اخلاق به شمار می‌رفت.

عمدةالعلماء برای ارتقای سطح فکری، علمی، اخلاقی و اقتصادی جامعه، چندین نشریه با نام‌های «الناطق»، «بلاغ» و «سحاب» منتشر کرد. همچنین در زمینه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی، از جمله بیت‌المال، مدیریت امور اقتصادی، جامعه ناظمیه، یتیم‌خانه، مدرسه سلطان‌المدارس، کنفرانس شیعه و روزنامه سرفراز، فعالیت‌های مهمی انجام داد.

ایشان شخصیتی پرتلاش و سخت‌کوش بود و در موضوعات مختلف فقهی به بیان دیدگاه‌های علمی و صدور فتوا پرداخت و آثار و نوشته‌های فراوانی از خود به یادگار گذاشت. یکی از آثار برجسته ایشان کتاب «مجالس الشیعه» است.

خداوند متعال پنج فرزند به ایشان عطا کرد: حجت‌الاسلام والمسلمین کلب عابد نقوی، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر کلب صادق نقوی، سید کلب هادی، سید کلب باقر و سید کلب محسن نقوی.

در سال ۱۳۲۶ هجری شمسی، فرزند بزرگ ایشان، حجت‌الاسلام والمسلمین سید کلب عابد، پس از پایان تحصیلات خود در نجف اشرف، به لکهنو بازگشت. عمدةالعلماء پس از بازگشت وی، مسئولیت‌های مختلف را به تدریج به او سپرد و وی را به عنوان جانشین خود در امور گوناگون تعیین کرد. با گذشت زمان، بخش بیشتری از مسئولیت‌ها را به فرزند خود واگذار کرد؛ با این حال، تا زمانی که توان حرکت و فعالیت داشت، به خدمت‌رسانی ادامه داد و حتی در دوران بیماری و بستری بودن نیز به نامه‌های مردم پاسخ می‌داد و امور آنان را پیگیری می‌کرد.

سرانجام این عالم فرزانه و خدمتگزار، در تاریخ ۲۴ مهر ۱۳۴۲ هجری شمسی، چشم از جهان فروبست. با رحلت ایشان، هزاران یتیم و بیوه از حامی و سرپرست خود محروم شدند و جامعه شیعه یکی از شخصیت‌های برجسته و ارکان استوار خود را از دست داد.

مراسم تشییع پیکر ایشان با حضور گسترده مسلمانان و هندوها، شیعیان و اهل‌سنت و پیروان دیگر ادیان و مذاهب برگزار شد. پس از اقامه نماز میت، پیکر ایشان در حسینیه غفران‌مآب به خاک سپرده شد.

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha