خبرگزاری حوزه | حسین منصوری اطمینان، فیلم‌ساز و کارگردان سینمای کوتاه در گفتگو با خبرگزاری حوزه، با اشاره به اتمام مراحل فنی جدیدترین اثر خود اظهار کرد: فیلم کوتاه «کاپیتان شماره ۷» پس از طی مراحل تولید و پساتولید، اکنون آماده نمایش عمومی و حضور در جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی شده است. این اثر تلاشی متعهدانه در حوزه سینمای کودک و نوجوان به شمار می‌رود که با اتکا به دغدغه‌های انسانی و اخلاقی شکل گرفته است. در شرایط کنونی جامعه، پرداختن به سینمایی که بتواند هم‌زمان با جذب مخاطب، مروج فضایل انسانی و مفاهیم معرفتی باشد، از ضرورت‌های انکارناپذیر حوزه فرهنگ و هنر محسوب می‌شود. ما در این پروژه کوشش کردیم بستری را فراهم آوریم که سینما فراتر از جنبه سرگرمی، رسالت تربیتی خود را در بطن داستانی اثرگذار و ملموس محقق کند.
وی در خصوص ایده اولیه و درون‌مایه بنیادین این فیلم بیان کرد: ایده فیلم کوتاه «کاپیتان شماره ۷» برآمده از واقعیتی جاری در متن زیست روزمره اقشاری از جامعه است که با وقار و پایمردی، مسیر استقامت و عزت نفس را برمی‌گزینند. در این فیلم با زبان نمایش سعی شده است بسیاری از مفاهیم والای اخلاقی و انسانی در قالب داستانی لطیف، کودکانه و در عین حال واقع‌گرایانه روایت شود. ما قصد نداشتیم به رویکردهای شعاری یا انتقال تصنعی پیام روی آوریم؛ بلکه بر این باوریم که ذات سینما اگر با صداقت همراه باشد، می‌تواند ژرف‌ترین مضامین معرفتی را به شفاف‌ترین شکل ممکن در ذهن و روح تماشاگر حک کند. قهرمان داستان ما نماد نسلی است که میان تندباد مشکلات، تسلیم نمی‌شود و کرامت انسانی خود را قربانی نمی‌کند.
این کارگردان با تشریح ساختار قصه و کاراکتر اصلی فیلم افزود: محور داستانی «کاپیتان شماره ۷» پیرامون زندگی پسربچه‌ای پرانگیزه شکل می‌گیرد که با وجود سن کم، بار تعهدی سنگین و شرافتمندانه را بر دوش می‌کشد. او کودکی است که با کار کردن خستگی‌ناپذیر و مستمر، تلاش می‌کند هزینه‌های زندگی و معیشت خانواده خود را تأمین نماید؛ اما روحیه شاداب، آرزوها و علایق ورزشی‌اش را نیز فراموش نمی‌کند. نام فیلم نیز اشاره‌ای نمادین به آرزوی درونی او برای تبدیل شدن به یک قهرمان واقعی و یک تکیه‌گاه مطمئن برای اطرافیانش است. تماشاگر در طول این فیلم، جدال معصومانه او میان کودکی کردن و ورود زودهنگام به جهان مسئولیت‌های دشوار بزرگ‌سالی را از قاب زاویه دید خود کودک به نظاره می‌نشیند.
منصوری اطمینان با تأکید بر لزوم پرهیز از سیاه‌نمایی در پرداختن به مقوله کودکان کار توضیح داد: تفاوت محوری «کاپیتان شماره ۷» با بسیاری از آثار مشابه در سینما، زاویه نگاه شرافتمندانه و امیدبخش آن به مقوله تلاش و تعهد خانوادگی است. ما عامدانه از فرو رفتن در ورطه نگاه‌های تلخ‌انگارانه و ناامیدکننده دوری جستیم؛ چراکه هدف ما تحقیر یا تولید یأس نبود، بلکه تجلیل از غیرت، همبستگی و مسئولیت‌پذیری والای این قشر مد نظرمان بود. این فیلم در حقیقت روایتی حماسی و الهام‌بخش در مقیاس جهان معصومانه کودکان است و نشان می‌دهد که چگونه یک نوجوان می‌تواند با پشتکار و اتکا به کسب حلال، جایگاه یک قهرمان واقعی را درون خانواده و محله خود به دست آورد.
وی در ادامه با تبیین کارکرد زبان نمایش در ترویج سبک زندگی اسلامی و ایرانی تصریح کرد: هنر هفتم و به‌ویژه هنر نمایش، دارای ظرفیتی منحصربه‌فرد برای عینیت‌بخشی به مفاهیم انتزاعی همچون فداکاری، ایثار و نوع‌دوستی است. هنگامی که یک کودک یا نوجوان بر پرده سینما با کاراکتری همزادپنداری می‌کند که برای آسایش مادر یا درمان بیماری اعضای خانواده‌اش عرق می‌ریزد و از خواسته‌های فردی خود می‌گذرد، عمیق‌ترین مفاهیم دینی و ارزش‌های خانوادگی در ذهن او درونی می‌شود. «کاپیتان شماره ۷» می‌کوشد این پیام بنیادین را بازگو کند که بزرگی و کرامت انسان‌ها در وسعت ثروت و امکانات مادی سنجیده نمی‌شود، بلکه در میزان وظیفه‌شناسی و وسعت عشق و ایمانی است که به کانون خانواده خود تقدیم می‌کنند.
این فیلم‌ساز در پاسخ به پرسشی درباره شیوه‌های شخصیت‌پردازی و ساختار روایی اثر اذعان داشت: در نگارش فیلم‌نامه و طراحی خطوط روایی، وسواس ویژه‌ای به خرج دادیم تا داستان دچار ساده‌انگاری، اطناب یا کسالت نشود. شخصیت اصلی به گونه‌ای طراحی شده که مخاطب نه تنها به او ترحم نمی‌کند، بلکه به عزت نفس، شوخ‌طبعی و پایداری او غبطه می‌خورد. کارکرد دراماتیک فیلم‌نامه مبتنی بر گره‌افکنی‌های باورپذیر و تعلیق‌هایی است که از جنس چالش‌های روزمره زندگی واقعی سرچشمه می‌گیرند. ما تلاش کردیم به تماشاگر نشان دهیم که عزت نفس چگونه می‌تواند حتی در اوج تنگدستی مالی، انسان را سربلند و شاداب نگه دارد و مانع از سقوط اخلاقی او در مواجهه با وسوسه‌ها شود.
منصوری اطمینان چالش اصلی هدایت بازیگران کودک و بازی‌گیری در این اثر را این‌گونه تشریح کرد: کار کردن با نابازیگران و بازیگران کودک همواره از پرریسک‌ترین و سخت‌ترین عرصه‌ها در حرفه فیلم‌سازی است. ما برای نقش اصلی و هم‌بازی‌هایش جلسات آزمون بازیگری متعددی برگزار کردیم تا چهره‌هایی کشف شوند که نگاه و بیانشان به دور از تصنع و تکلف‌های رایج بازیگری باشد. بازیگر نقش کاپیتان شماره ۷ توانست با درک عمیق از عواطف کاراکتر، ترکیبی از رنج و معصومیت را به زیبایی هر چه تمام‌تر در چهره خود بازتاب دهد. تلاش کردیم بازی‌ها کاملاً در خدمت باورپذیری فضا باشد؛ زیرا اگر مخاطب در لحظه‌ای صداقت رفتار کودک را احساس نکند، ارتباط حسی او با پیام معنوی اثر گسسته خواهد شد.
وی با اشاره به جنبه‌های بصری، قاب‌بندی‌ها و زیبایی‌شناسی حاکم بر فیلم کوتاه «کاپیتان شماره ۷» یادآور شد: به لحاظ بصری و تکنیکی، استفاده از نورپردازی طبیعی و رنگ‌های گرم را مبنا قرار دادیم تا گرما و صمیمیت روابط انسانی درون اثر، سرمای محیطی و سختی‌های ناشی از کار را تلطیف کند. میزانسن‌ها به گونه‌ای چیده شده‌اند که فضای پویایی و تکاپوی شهری در کنار خلوت‌های عاطفی و احساسی کودک به درستی توازن یابد. ما نخواستیم فرم بر محتوا مسلط شود یا برعکس محتوا فرم را نابود کند؛ بلکه هدف نهایی، دستیابی به یک هارمونی منسجم بود که در آن زیبایی‌شناسی بصری در خدمت تقویت پیام انسانی و اخلاقی اثر قرار گیرد و بیننده را به تأمل عمیق وادارد.
این کارگردان سینما جایگاه سینمای کودک را در ارتقای اخلاق عمومی جامعه بسیار حساس ارزیابی کرد و افزود: متأسفانه در سال‌های اخیر شاهد نوعی غفلت نظام‌مند از تولید آثار اخلاق‌محور برای قشر آینده‌ساز کودک و نوجوان بوده‌ایم. تولیدات امروز تا حد زیادی به سمت سرگرمی‌های سطحی یا الگوبرداری‌های نامأنوس از الگوهای رسانه‌ای بیگانه گرایش یافته است. «کاپیتان شماره ۷» تذکری به این عرصه است که می‌توان اثری پرکشش، عاطفی و دیدنی خلق کرد که ریشه در باورهای بومی و دینی خودمان داشته باشد. کودک اگر در سنین رشد الگوهایی مبتنی بر مسئولیت، ادب، حمایت از خانواده و خوداتکایی را در آثار نمایشی نبیند، در آینده قادر به ساختن جامعه‌ای مهدوی و اخلاقی نخواهد بود.
منصوری اطمینان با بررسی واکنش‌های اولیه مخاطبان در نمایش‌های آزمایشی خاطرنشان کرد: بازخوردهایی که در جلسات بازبینی فنی و نمایش‌های محدود از مخاطبان عام و کارشناسان فرهنگی دریافت کردیم بسیار شوق‌انگیز و پرمعنا بود. بسیاری از افراد حاضر اذعان داشتند که روح معصومانه و نیت پاک موجود در قصه آن‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. اینکه تماشاگر پس از دیدن یک فیلم کوتاه پانزده یا بیست دقیقه‌ای، در حالی سالن را ترک کند که چشمانی بارانی اما سرشار از امید دارد و به شأن خانواده و ارزش فداکاری بیشتر می‌اندیشد، بزرگ‌ترین پاداش و ثمره معنوی برای عوامل سازنده این اثر محسوب می‌شود.
وی در بخش دیگری از این گفتگو، ضرورت حمایت نهادهای مسئول از چنین فیلم‌هایی را برشمرد و اظهار کرد: جریان سینمای مستقل و اخلاق‌مدار، به دلیل پرهیز از تکیه بر جنبه‌های گیشه‌پسند سخیف، همواره نیازمند پشتیبانی دلسوزانه دستگاه‌های فرهنگی کشور است. انتظار ما از مدیران سینمایی، کانون‌های پرورشی و نهادهای مذهبی و رسانه‌ای این است که اکران، نشر و دیده‌شدن آثاری چون «کاپیتان شماره ۷» را تسهیل کنند. اگر زنجیره توزیع مناسبی برای سینمای کوتاه فراهم نشود، بهترین ایده‌ها و والاترین معارف انسانی در آرشیوها حبس خواهند شد و پیام ارزشمند آن‌ها به دست نسل‌های تشنه حقیقت نخواهد رسید.
این فیلم‌ساز ارتباط کار، روزی حلال و تربیت را یکی از لایه‌های زیرین و اساسی فیلم دانست و بیان داشت: در تعالیم حیات‌بخش اسلام، طلب رزق حلال هم‌طراز جهاد در راه خدا معرفی شده است و ما این حقیقت ایمانی را در تاروپود فیلم به تصویر کشیده‌ایم. شخصیتی که در این اثر با عرق جبین نان حلال به دست می‌آورد، در معرض گزینش‌های دشوار اخلاقی قرار می‌گیرد، اما پای از جاده تقوا بیرون نمی‌گذارد. این پیام بزرگی برای جامعه امروز ماست؛ پیامی حاکی از آنکه هیچ بهانه‌ای مجوزی برای زیر پا گذاشتن شرافت و حدود الهی نیست و ارزش دسترنج پاکیزه بالاتر از هر سودجویی زودگذر دنیوی است.
منصوری اطمینان به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده جهت حضور این فیلم در جشنواره‌های سینمایی اشاره کرد و افزود: با پایان یافتن مراحل فنی، اصلاح رنگ و صداگذاری، نسخه‌ای باکیفیت و استاندارد آماده شده و نام‌نویسی در جشنواره‌های معتبر آغاز شده است. حضور در جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان، جشنواره فیلم کوتاه تهران و جشنواره‌های با محوریت معارف دینی در اولویت برنامه‌های ما قرار دارد. امیدواریم صدای خالصانه و انسانی «کاپیتان شماره ۷» به گوش مخاطبان بین‌المللی نیز برسد و پیام مقاومت، مهرورزی و اصالت خانوادگی در بستر جامعه اسلامی ایران را در مجامع جهانی نمایندگی کند.
وی نقش عوامل و تیم تولید را در به ثمر رسیدن این پروژه کلیدی خواند و تصریح کرد: موفقیت این اثر مرهون همدلی، تعهد و اعتقاد قلبی تمامی دست‌اندرکاران، از گروه فیلم‌برداری و نویسندگی گرفته تا عوامل صحنه و تدوین است. همه اعضای گروه با این پیش‌فرض پا به میدان گذاشتند که قرار است خادم یک آرمان فرهنگی و اخلاقی باشند. این همدلی و یک‌رنگی در تمام پلان‌های فیلم متجلی است؛ چراکه وقتی کاری با عشق و برای تکریم کرامت انسان ساخته شود، لاجرم نفوذ کلام و عمق تصویری دوچندانی به خود خواهد گرفت و مخاطب آن را از صمیم جان احساس می‌کند.
حسین منصوری اطمینان در پایان این گفتگو با جمع‌بندی اهداف کلان اثر خود تأکید کرد: فیلم کوتاه «کاپیتان شماره ۷» هدیه‌ای متواضعانه به تمامی نوجوانان غیور و شریف سرزمینمان است که با دست‌های کوچک اما همت‌های والای خود، بار زندگی را صبورانه می‌کشند. آرزوی قلبی ما این است که پیام این فیلم تلنگری جدی به افکار عمومی و مسئولان بزند تا شأن کارآفرینی، دستگیری از نیازمندان و صیانت از بنیاد مقدس خانواده همواره در صدر توجهات بماند. سینمای دینی و متعهد نباید در قید و بند الگوهای کلیشه‌ای متوقف بماند، بلکه باید با زبان روز، تکنیک مدرن و داستانی گیرا در میدان حاضر شود تا اثرگذاری واقعی و پایدار خود را به منصه ظهور برساند.
انتهای پیام
نظر شما