حجتالاسلام و المسلمین اکبر صبر آمیز در گفتوگو با خبرنگار حوزه در ساری، با تأکید بر اهمیت «نیت» در ارزشگذاری اعمال انسان، به شرح حدیثی مبسوط از امیرالمؤمنین علی(ع) پرداخت که بر اساس آن، شش گروه از افراد با شرایطی ویژه، مشمول ضمانت ورود به بهشت میشوند.
وی با اشاره به استناد این حدیث در کتاب معتبر «من لا یحضره الفقیه» اثر شیخ صدوق، تصریح کرد: حضرت علی (ع) به صراحت فرمودند: «من برای شش گروه ضامن بهشتم.» این بیان، حاکی از جایگاهی استثنایی و وعدهای الهی برای کسانی است که با انگیزهای خالص، قدم در مسیرهایی مشخص میگذارند، حتی اگر به مقصد ظاهری نرسند.
توصیف مفصل مصادیق ششگانه:
استاد حوزه با بسط جزئیات، این شش گروه را برشمرد:
· خارجشده برای صدقه: فردی که با قصد ادای صدقه (واجب یا مستحب) خانه را ترک کند، اما در مسیر، پیش از آنکه بتواند مال خود را به دست نیازمند برساند، به هر دلیلی (مانند حادثه) جان بسپارد. این شخص، با همان نیت خیر و حرکت به سوی عمل نیک، در زمره «اهل بهشت» قرار میگیرد.
· عیادتکننده مریض: کسی که به منظور دلجویی، احوالپرسی و طلب شفا برای بیمار، رهسپار منزل او شود، اما در بین راه اجل او فرا رسد. همین نیت همراه با محبت و توجه به برادر دینی، سبب میشود تا مرگ او در این حال، مرگی مقدس و ارزشمند تلقی گردد.
· رهرو راه جهاد: شخصی که با نیّت جهاد در راه خدا (در ابعاد مختلف نظامی، فرهنگی و مبارزه با نفس) عازم شود و در مسیر این سفر معنوی و عملی، چه در جبهههای نبرد و چه در راه، حیات دنیوی او پایان یابد. این نیت بلند و عزم برای دفاع از دین، حتی با مرگ در مسیر، تکمیل شده و پاداشی عظیم دارد.
· زائر بیتالله الحرام: حاجیی که برای انجام مناسک حج، که اوج بندگی و تقرب است، از دیار خود بیرون آید، اما در راه مکه یا حتی در یکی از مشاعر مقدس (مانند منا) دار فانی را وداع گوید. این حرکت با نیت اطاعت از فرمان الهی، به خودی خود عبادتی بزرگ است و مرگ در این مسیر، به منزله رسیدن به مقصود نهایی است.
· عازم نماز جمعه: فردی که پس از انجام مقدمات (مانند غسل) برای حضور در نماز پرشکوه جمعه، که نمادی از وحدت جامعه اسلامی است، از خانه بیرون رود و در راه مسجد، مرگ او را دربرگیرد. اشتیاق برای حضور در این فریضه اجتماعی-عبادی، چنان ارزشی دارد که مسیر را به مقصد تبدیل میکند.
· مشارکتکننده در تشییع جنازه: کسی که با هدف ادای آخرین احترام و طلب مغفرت برای مؤمنی که از دنیا رفته، در تشییع جنازه شرکت میجوید و در حین این عمل، خود به ملکوت اعلی میپیوندد. این عمل، نشانه همدلی و پایبندی به پیوندهای ایمانی است و درگاه رحمت الهی را می گشاید.
نیت؛ گمشده اصلی و فصل مشترک:
استاد حوزه با تأکید بر محوریت نیت، اظهار داشت: آنچه این اعمال به ظاهر متنوع را به یکدیگر پیوند میزند و موجب این ضمانت عظیم میشود، «نیت خالص و خدایی» است. انسان در این موارد، خانه و زندگی خود را به قصد تقرب به خدا ترک میکند. بنابراین، حتی اگر به هدف ظاهری (مانند رساندن صدقه، دیدار بیمار یا خواندن نماز جمعه) نرسد، به مقصود حقیقی که همان قرب الهی است، نایل شده است. این نیت پاک است که عمل ناتمام را کامل میکند و راه بهشت را هموار می سازد.
وی برای نشان دادن عمق توجه اسلام به حقوق مؤمنان حتی پس از مرگ، به احادیث دیگری استناد کرد؛ از جمله روایتی که غسل دادن میت مؤمن با حفظ اسرار او را موجب آمرزش گناهان غسلدهنده میداند، و روایتی دیگر که بر شتاب در تدفین میت برای راحتی او تأکید میورزد. همچنین، به نشانههای مرگ مؤمن (مانند نورانیت چهره) در مقابل مرگ کافر اشاره کرد که همگی گواهی بر ارتباط مستقیم سرانجام انسان با اعمال و ایمان اوست.
نتیجهگیری کاربردی:
حجتالاسلام صبر آمیز تأکید کرد: این احادیث، تنها بیان کننده فضیلت چند عمل خاص نیستند، بلکه کلیدی برای درک «فلسفه عبادت» در اسلام هستند. «این آموزهها به ما میگویند که معیار نهایی، «نیت» است. پس باید در همه حرکات و سکنات زندگی، حتی در کارهای به نظر کوچک، خلوص نیت را حفظ کنیم. شرکت در تشییع جنازه، عیادت از بیمار، حرکت به سوی نماز جمعه و... تنها مصداقهایی آشکار از این حقیقت هستند. اگر نیت خدایی باشد، مسیر، خود بهشت است.
نظر شما