به گزارش خبرگزاری حوزه، این متن بهصورت کلی به چگونگی شکلگیری خوارج، تغییر دیدگاه آنها و مسیری که در نهایت به رویارویی و درگیری انجامید میپردازد.
نقطه شروع به وجود آمدن خوارج از کجا بود؟
پیدایش خوارج به ماجرای «حکمیت» در جنگ صفین بازمیگردد. زمانی که سپاه معاویه در آستانه شکست بود، عمروعاص نقشهای کشید. او دستور داد قرآنها را بر سر نیزهها بلند کنند و فریاد بزنند: «بیایید به حکم قرآن داوری کنیم!» گروهی از سپاهیان امام علی(ع) با شعار «لا حکم إلا الله»، حضرت را وادار به پذیرش
داوری کردند. اما با وجود مخالفت امیرالمؤمنین، بیشتر سپاه به حکمیت راضی شدند و أبوموسی اشعری را به عنوان نماینده خود برای این کار انتخاب کردند و از آن طرف عمروعاص انتخاب شد.
قرار شد ۷ ماه بعد در دومةالجندل با هم دیدار کنند و بر اساس قرآن بین دو گروه داوری کنند که در زمان موعود حکمیت به نتیجه نرسید.
اما در مسیر بازگشت به کوفه اتفاقی رخ داد! پس از بازگشت سپاه به سمت کوفه، همین افراد از تصمیم خود پشیمان شدند و یکدیگر را سرزنش کردند. آنان به جای ورود به کوفه، در منطقهای به نام «حَروراء» در نزدیکی آن شهر جمع شدند و اعلام کردند که پذیرش حکمیت خطا بوده و باید بیدرنگ جنگ با معاویه ادامه یابد.
اما امام علی(ع) نقض پیمان را روا نمیدانست و فرمودند: باید منتظر رأی داوران ماند. این گروه معترض بعدها «خوارج» نامیده شدند.
خوارج تا مدتها به مخالفت با امیرالمؤمنین (ع) میپرداختند و در عین حال به کوفه رفت و آمد میکردند و حتی به خاطر اینکه امیرالمؤمنین (ع) سخن آنان را نپذیرفته و حاضر به نقض عهد نشده، به آن حضرت نسبت کفر میدادند.
دلیل جنگ نهروان؟
حکمیت در زمان مقرر بین ابوموسی اشعری و عمروعاص صورت گرفت، اما نتیجهای در برنداشت؛ چون حکم آن دو نفر، چنان که شرط شده بود، مطابق با قرآن نبود. بنابراین امیرالمؤمنین (ع) تصمیم گرفت دوباره به جنگ شامیان برود.
امیر المؤمنین (ع) در نُخیله (اردوگاه نظامی نزدیک کوفه) و در حال آماده شدن برای رفتن دوباره به جنگ با معاویه بود که اخبار جنایات خوارج در حق مردم عادی به آن حضرت و لشکریانش رسید. گروهی از خوارج، عبد الله بن خَبّاب را به دلیل عدم برائت از علی (ع) گردن زده و شکم زن باردار او را دریده بودند. این حادثه
باعث شد لشکریان بگویند با این وضعیت ناامنی، نوامیس ما در کوفه در خطرند. اول باید تکلیف خوارج را روشن کنیم و پس از فارغ شدن از آنها به سمت شام برویم.
خوارج در آن زمان برای جنگ با امیرالمؤمنین (ع) در محلی به نام نهروان تجمع کرده بودند؛ به همین دلیل در بین راه رفتن به سمت شام، امیرالمؤمنین (ع) و سپاهیانش راه خود را به سمت نهروان کج کردند و خود را به آنجا رساندند. امام علی (ع) طبق معمول ابتدا با آنها صحبت کرد و تلاش کرد آنها را از راهی که انتخاب
کردهاند منصرف کند. در نتیجه اکثر آنها از جنگ کنارهگیری کردند. اما کسانی که باقی ماندند، همگی جز تعداد بسیار کمی کشته شدند و جنگ با پیروزی امیر المؤمنین (ع) و یارانش در مدت بسیار کوتاهی خاتمه یافت. خوارج در عین حال که افرادی سادهاندیش بودند، اما افرادی به ظاهر مجاهد و عابد و زاهد بودند. در نتیجه
این جنگ حدود چهار هزار نفر از یاران سابق امیرالمؤمنین (ع) کشته شدند که بسیاری از آنها از اقوام و دوستان و نزدیکان سپاه امیرالمؤمنین (ع) بودند.
منبع: الغارات، ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی
نظر شما